Meer inzicht in grondwateronttrekking

29 januari 2020

De droge zomers van 2018 en 2019 hebben het belang van een goed grondwaterbeheer als ondersteuning en misschien wel “fundament” voor het oppervlaktewaterbeheer zeer duidelijk gemaakt.

Inmiddels is er al weer aardig wat regen gevallen. Toch is het grondwater nog niet overal aangevuld tot een peil dat men normaal gesproken op het eind van de winter mag verwachten. Zie de actuele grondwaterstanden t.o.v. afgelopen 10 jaar.

Voorbeeld van grondwaterstand ergens in Waterschap De Dommel van 2018 tot januari 2020

Vasthouden en bergen van water en een verantwoord en spaarzaam gebruik van grond- en oppervlaktewater is wenselijk zo niet noodzakelijk. Een balans tussen onttrekking en aanvulling is van belang om schade aan functies te voorkomen.

Het Algemeen Bestuur heeft al verschillende malen gesproken over grondwaterbeheer, de verschillende gebruikers en belanghebbende, globale gebruikscijfers, en de bijzondere taakverdeling waterschap- provincie rondom grondwaterbeheer.

Water Natuurlijk De Dommel heeft het Dagelijks Bestuur gevraagd om concrete gegevens over de waterbalans, met name ook om onttrekkingsgegevens. Dit levert meer inzicht en besef over de relatie grondwater en oppervlaktewater en is daarmee een bouwsteen voor het nieuwe Waterbeheerplan. De brief aan het Dagelijks Bestuur met alle vragen kun je hier lezen.

Stikstof en Biodiversiteit

8 januari 2020
Stikstof en Biodiversiteit vraagt om samenwerking Hoge stikstof uitstoot leidt tot verzuring en vermesting van de bodem. Al decennia wordt de kritische grens voor stikstof in tal van gebieden overschreden. Het leidt ertoe dat snelgroeiende soorten als grassen, brandnetels en bramen dominant worden en dat kwetsbare planten en dieren verdwijnen. We zien de effecten overal: … Lees "Stikstof en Biodiversiteit" verder

Stikstof en Biodiversiteit vraagt om samenwerking

Hoge stikstof uitstoot leidt tot verzuring en vermesting van de bodem. Al decennia wordt de kritische grens voor stikstof in tal van gebieden overschreden. Het leidt ertoe dat snelgroeiende soorten als grassen, brandnetels en bramen dominant worden en dat kwetsbare planten en dieren verdwijnen.

Heideveld met grassen in de Geelders (Boxtel)

We zien de effecten overal: verruigde en verarmde natuur en verlies van biodiversiteit. Het probleem van teveel stikstof speelt bij alle typen natuur, maar leidt met name bij bossen, heide en vennen onder andere op de hogere Brabantse zandgronden tot de grootste knelpunten.

Onderzoek in Duitsland en Nederland heeft uitgewezen dat het aantal insecten met zo’n 70-75% is afgenomen. Afname van soorten vogels en kleinere dieren wordt gesignaleerd. Bij de (te) dunne eischalen en gebroken pootjes bij vogels in het veld wordt gedacht dat de oorzaak mede komt door een tekort aan kalk in de bodem als gevolg van verzuring van de grond.

Ook een te lage grondwaterstand is een belangrijke oorzaak voor achteruitgang van soorten in ecosystemen. Op veel plaatsten is de grondwaterstand verlaagd door landbouw en bewoning en door waterwinning.

Nut van biodiversiteit

Herstel van biodiversiteit is hard nodig voor een gezonde toekomstbestendige landbouw. Immers, bestuiving door bijen en andere insecten gaat zoveel beter (gratis) dan kunstmatig met de hand. Ook natuurlijke plaagbestrijding is afhankelijk van een rijke en vitale natuur (bijvoorbeeld eikenprocessierups). Landbouw en natuur zijn voor onze voedselvoorziening verbonden en van elkaar afhankelijk.

Beekloop Sint-Michielsgestel

Meer biodiversiteit in de bodem beperkt ook de ecologische schade van extreem weer van de klimaatverandering. Vruchtbare, niet-verzuurde Brabantse bodems houden beter water vast en fungeren als klimaatbuffers. Daarnaast kan een ecosysteem met grote biodiversiteit beter reageren bij veranderende omstandigheden.

Levensverzekering

Een ‘top-economie’ vraagt ook om een top-natuur. Veel inwoners willen juist genieten van een rijke natuur met verschillende planten en dieren en een gezond functionerend ecosysteem.

Zo hangt alles samen. Herstel van biodiversiteit en natuur is als een soort levensverzekering voor onze toekomst. Met de klimaatverandering is het oplossen van het probleem van de Brabantse bodems alleen nog maar urgenter geworden.

Het is dus eigenlijk een probleem van ons allemaal. Het gaat over kennis en onze toekomst en wat is die ons waard? Hoeveel (verder) verlies van biodiversiteit willen we accepteren?

Groote Beerze bij Bladel

Rol van stikstof

We kunnen biodiversiteit herstellen als we de goede dingen doen. Eerdere voorbeelden, zoals de vroeger vervuilde rivieren en beken, laten zien dat herstel goed en snel mogelijk is. De veerkracht van de natuur is groot, maar niet oneindig. Als eerste is herstel van de biodiversiteit in (weer!) de bodem belangrijk. Reductie van de stikstofuitstoot is cruciaal.

Er wordt al veel langer over de onhoudbaarheid van de te hoge stikstof uitstoot door de landbouw gesproken. Al vanaf 1981 is het probleem erkend, is beleid en regelgeving ontwikkeld en zijn afspraken voor reductie gemaakt. Dit heeft tot een daling van stikstofuitstoot geleid. Maar sinds 2015 wordt helaas weer een stijging van ammoniakbelasting in natuurgebieden gemeten, terwijl die nog veel verder zou moeten dalen om de gevarieerde natuur in stand te houden.

Het Rijk heeft in september 2018 haar visie uitgebracht dat verduurzaming en toekomstbestendige landbouw nodig en mogelijk is. Voor het oplossen van de stikstofcrisis op korte termijn zijn Rijk en provincies aan zet. Zodra het stikstofbeleid en de maatregelen bekend zijn kan het waterschap, als functionele overheid, met de uitwerking ervan meedenken en meehelpen.

Vitale bodem

Het waterschap kan alvast vanuit haar verantwoordelijkheid voor het watersysteem initiatieven nemen voor vitale bodems. Een vruchtbare, vitale bodem houdt namelijk veel beter water vast; een vitale bodem werkt als een natuurlijke spons. De huidige landbouwpraktijk heeft echter geleid tot minder sponswerking, met name op hogere verdroogde zandgronden. Als die trend zich – in combinatie met klimaatverandering – doorzet wordt het watersysteembeheer de komende decennia steeds complexer en duurder. Het is daarom van belang dat middelen om de stikstofcrisis te bezweren ook optimaal bijdragen aan het functioneren van de waterhuishouding in het buitengebied.

Beekdal Halse Broek langs Essche Stroom (Vught)

Kansen – ‘watersysteemdienst’

In een sterk in verandering zijnde omgeving kĂșnnen we niet stilstaan. Het gaat erom samen de weg te vinden om dit probleem als kans te zien, en samen te werken aan de weg om uit de oplossingen te komen. Vanuit dialoog en draagvlak zoeken naar oplossingen waarmee zowel bodem-biodiversiteit herstelt en onze omgeving klimaatrobuuster wordt, dĂĄar maakt Water Natuurlijk zich sterk voor.

Het stikstof probleem bagatelliseren of afdoen als ongefundeerd leidt niet tot een oplossing.

Water Natuurlijk De Dommel ziet in deze stikstof-problematiek ook kansen voor een ontwikkeling naar toekomstbestendig, klimaatrobuust watersysteem en omgeving. Een geleidelijke omschakeling naar natuur-inclusieve vormen en kringloop landbouw zal de waterkwaliteit en het waterbeheer ten goede komen. Boeren kunnen juist een belangrijke rol bij het water- en landschapsbeheer vervullen op hun percelen: voor meer vasthouden van (overtollig) regenwater en voor het aanvullen van het grondwater. Daarmee worden agrariërs ook minder afhankelijk van beregenen. We kunnen twee vliegen in één klap slaan.

Volgens Water Natuurlijk mag er ook wat tegenover staan bij zo’n ‘watersysteemdienst’. Als we samen nadenken over een verdienmodel voor het leveren van watersysteem-diensten voor het algemene belang kan dat prima gaan werken.

 

Waterschap De Dommel en biodiversiteit

27 december 2019

Donderdag 12 december 2019 hield Waterschap De Dommel een inspirerende bijeenkomst over Biodiversiteit.

Prof. Hans de Kroon van de Radboud Universiteit Nijmegen vertelde over de onderzoeken naar de sterke afname van aantallen insecten en wat hier de gevolgen van zijn en hoe de trend te keren. Kijk hier voor meer info. Insecten zijn cruciaal voor natuurlijke bestuiving van de gewassen en voor gezonde bodems voor plantengroei. Dat de (stress-)factoren zich zo opstapelden en leidden tot het instorten van de insectenpopulatie, dĂĄt hadden ecologen nooit gedacht.

Ineke Barten, ecoloog waterschap, liet zien wat het waterschap aan biodiversiteit doet sinds het Actieplan Biodiversiteit uit 2009 en presenteerde de resultaten van inrichtingsprojecten en van herintroductieprogramma’s van soorten.

Jan Baan (directeur Brabants Landschap), Hendrik Hoeksema (ZLTO-bestuurder) en Mario Jacobs (wethouder Tilburg) gaven hun visie op wat er nodig is en hoe we dit samen kunnen oppakken.

Meer biodiversiteit vraagt: groen-blauwe dooradering van landschappen, afwisseling van landschapselementen, bloemrijke zones, keverbanken & braakstroken, gedifferentieerd maaien

De maatregelen die Waterschap De Dommel neemt voor een klimaatrobuuster watersysteem zijn ook nodig voor verbeteren van de biodiversiteit. Ook het tegengaan van de verdroging en werken aan gezondere bodems zijn heel belangrijk voor de biodiversiteit.

Een gezamenlijke aanpak met de partners in het gebied is essentieel om stappen voor biodiversiteit te maken.

De input van de avond wordt uitgewerkt in een beleidskader (met keuzes/scenario’s) waar het Algemeen Bestuur van het waterschap in 2020 een besluit over zal nemen. Dan wordt ook bepaald of het waterschap bij het Deltaplan Biodiversiteitsherstel als partner aansluit.

Zie ook ons themablad Biodiversiteit

 

Waterschapsbegroting 2020 vastgesteld

14 december 2019
De Beleidsbegroting voor 2020 is in het Algemeen Bestuur op 27 november vastgesteld. Een stevig programma om door te werken aan: een klimaatrobuuste en natuurlijke inrichting van beken en sloten; bestrijding van de droogte; realisatie van aaneengesloten natuurgebieden en verbindingszones; verbetering van de biodiversiteit; extra zuivering van afvalwater om lastige stoffen zoals medicijnen er beter … Lees "Waterschapsbegroting 2020 vastgesteld" verder

De Beleidsbegroting voor 2020 is in het Algemeen Bestuur op 27 november vastgesteld. Een stevig programma om door te werken aan:

  • een klimaatrobuuste en natuurlijke inrichting van beken en sloten;
  • bestrijding van de droogte;
  • realisatie van aaneengesloten natuurgebieden en verbindingszones;
  • verbetering van de biodiversiteit;
  • extra zuivering van afvalwater om lastige stoffen zoals medicijnen er beter uit te halen;
  • terugwinnen van meer ‘groen’ biogas voor de energietransitie in de energiecentrale van Tilburg.

Hiermee blijven we programma’s en plannen maken voor de vele uitdagingen: verder herstellen van eco- en watersystemen, klimaatadaptatie samen met dorpen en steden, landbouwtransitie in samenhang met de stikstofproblematiek, verbeteren van de waterkwaliteit, doorpakken in de energietransitie en vergroten van waterbewustzijn bij bewoners. Zie ook de informatie van  Waterschap De Dommel.

De waterschapsbelasting neemt met deze begroting voor een gemiddeld gezin neemt licht toe (2,25%).

 

Nieuwe watergraaf Ă©n dagelijks bestuur

19 mei 2019

Commissaris van de Koning Wim van de Donk heeft 9 mei Erik de Ridder voor 6 jaar beĂ«digd als watergraaf bij De Dommel. Het Algemeen Bestuur  heeft diezelfde dag het bestuursprogramma ‘Bruggen bouwen met water voor nu en later’ vastgesteld en de nieuwe dagelijks bestuursleden benoemd. 

V.l.n.r. Martijn Tholen, Erik de Ridder, Mado Ruijs, Jan Verhoeven, Vincent Lokin en Antje Dekker (secretaris).

Het nieuwe dagelijks bestuur bestaat, naast watergraaf Erik de Ridder en secretaris Antje Dekker uit  Martijn Tholen (Ongebouwd), Mado Ruijs (Water Natuurlijk), Jan Verhoeven (VVD) en Vincent Lokin (Natuurterreinen). Portefeuilles en meer info. 

Het bestuursprogramma ‘Bruggen bouwen met water voor nu en later’ is een visiedocument met vijf thema’s voor focus en omslag in denken en doen. Water Natuurlijk is trots op de ingezette vernieuwing zowel qua programma als Dagelijks bestuur.

Zomer 2018: Robuust watersysteem noodzakelijk

13 september 2018
De warme, droge zomer van 2018 maakt – na de extreme wateroverlast in de zomer van 2016 –  het belang van een klimaat robuust watersysteem nogmaals duidelijk. Water Natuurlijk De Dommel ziet volop mogelijkheden voor een toekomstbestendiger watersysteem en wil dit de komende tijd samen met alle betrokken partijen tot uitvoering brengen. In  dit PDF-document wordt … Lees "Zomer 2018: Robuust watersysteem noodzakelijk" verder

De warme, droge zomer van 2018 maakt – na de extreme wateroverlast in de zomer van 2016 –  het belang van een klimaat robuust watersysteem nogmaals duidelijk.

Water Natuurlijk De Dommel ziet volop mogelijkheden voor een toekomstbestendiger watersysteem en wil dit de komende tijd samen met alle betrokken partijen tot uitvoering brengen.

In  dit PDF-document wordt dit verder uitgelegd. In het Brabants Dagblad d.d. 14 september heeft hierover een opinieartikel gestaan van duofractievoorzitters Mado Ruys en Maarten Dewachter. Meer informatie over het afkoppelen van regenwater vindt u hier.

Schoon regenwater beter in tuin dan naar het riool

25 oktober 2017
Door klimaatverandering ontstaan meer piekbuien naast langdurige perioden van droogte. Een belangrijke maatregel kunnen bewoners ook zelf nemen: afkoppelen van regenpijpen en het regenwater in de tuin laten stromen in plaats van naar het riool. Afkoppelen levert voordelen voor huiseigenaren, waterschap en gemeenten -en dus ook uw portemonnee omdat waterzuiveringsbelasting niet/minder stijgt-. Meer water in de … Lees "Schoon regenwater beter in tuin dan naar het riool" verder

Door klimaatverandering ontstaan meer piekbuien naast langdurige perioden van droogte. Een belangrijke maatregel kunnen bewoners ook zelf nemen: afkoppelen van regenpijpen en het regenwater in de tuin laten stromen in plaats van naar het riool.

Afkoppelen levert voordelen voor huiseigenaren, waterschap en gemeenten -en dus ook uw portemonnee omdat waterzuiveringsbelasting niet/minder stijgt-. Meer water in de grond voor uw tuin is goed voor de planten en bomen, voorkomt droogte en hittestress. Het waterschap kan kostenefficiĂ«nt het vuile rioolwater blijven zuiveren. En door het beter opvangen van schoon regenwater in de haarvaten (tuinen en openbare ruimte) worden overstorten van rioolwater in beken voorkomen; overstorten leveren gezondheidsrisico’s voor mens en natuur oa. vissterfte.

Water Natuurlijk vindt het belangrijk om afkoppelen van  schoon regenwater te stimuleren. Een aantal ‘koplopers’ onder gemeenten en waterschappen hebben al stimuleringsprogramma’s, binnen Waterschap De Dommel wordt besluitvorming voorbereid. Water Natuurlijk wil het belang ervan en de informatie alvast uitdragen.

Bijgevoegde brochure Water afkoppelen-Zo doe je dat geeft praktische uitleg en handige links voor meer informatie erover. De brochure is gemaakt in het kader van de WaalreWaterdag (april ’17), en vragen en opmerkingen van bewoners zijn hierin verwerkt.

Veel succes!

Reacties zijn welkom via de website of Facebook @waternatuurlijkdedommel.