MVO met maatschappelijke impact

Op 26 mei 2021 sprak Saskia Borgers als bestuurder van HHNK op de bijeenkomst “aan de slag met het biokompas”  van de unie van Waterschappen. Zij gaf haar pitch over biodiversiteit als vanzelfsprekende taak van een zelfbewuste overheid die maatschappelijke impact wil maken. Hieronder haar betoog.

Onze waterschappen zorgen voor veilige dijken, gezond en voldoende oppervlaktewater, en voor het zuiveren van afvalwater. De afgelopen jaren zijn daar volgens sommigen nieuwe taken aan toegevoegd. Zoals biodiversiteitsherstel, duurzaamheid, energiebesparing en maatregelen om de klimaatverandering tegen te gaan alsook het zijn van een inclusieve organisatie. Maar zijn dit wel nieuwe taken? Of zijn het taken die behoren bij een overheid die bewust is van haar rol in de keten. Een overheid die bij al haar keuzes die bijdragen aan een product of dienst weegt of ze impact hebben op de externe omgeving. Wat mij betreft is het tijd voor een écht maatschappelijk verantwoorde overheid met maatschappelijke impact.

Maatschappelijke impact creëren is: ons volledig bewust zijn van de impact van onze werkzaamheden  op natuur, milieu en mensen – waarbij je continue weegt wat de consequenties zijn van de totstandkoming van je producten en diensten om daar vervolgens in bij te stellen.

Bijdragen aan biodiversiteit, duurzaamheid en sociale doelen zijn dan ook geen nieuwe of andere kerntaken, het zijn factoren die bijdragen aan het leveren van een zorgvuldige en goede dienst of product. Waardoor onze diensten en producten overeenkomen met wat onze bedoeling is – namelijk het zijn van een verantwoorde overheid.

Practise what you preach.

Als we ons een maatschappelijk verantwoorde overheid noemen zullen we dat moeten doen via onze marketing – impact – en onze producten/diensten.

Ze horen bij onze due diligence, ofwel de gepaste zorgvuldigheid.

Door ons af te vragen of we daadwerkelijk kunnen bijdragen en of we een wezenlijk maatschappelijk probleem oplossen terwijl wij zaken doen, komen we wellicht tot andere afwegingen in de keten.

De meeste overheden hebben MVO beleid. We kunnen zeggen CHECK, Done, vakje groen gekleurd. Het lijkt daarmee op risico management. We hebben gedaan wat we moesten doen, en wat de consument van ons heeft gevraagd. We kunnen door met wat we deden. Het krijgt dan bijna het etiket greenwashing. Waarbij je willekeurig kan bijdragen aan biodiversiteit, duurzaamheid en een inclusieve samenleving.

Het gaat niet alleen om wat we doen, maar ook hoe en met wie we en voor wie we het doen.

Klimaatverandering, verlies van biodiversiteit, sociaal-maatschappelijke opgaven, het zijn allemaal multidisciplinaire opgaven waar geen enkele partij individueel de oplossing voor heeft.

We moeten hierin echt samen optrekken, als overheden maar ook met kennisinstellingen, bedrijfsleven en betrokken burgers. De tijd van ieder voor zich en je alleen bezighouden met je ‘eigen kerntaken’ is voorbij.

Willen we als waterschap daadwerkelijk maatschappelijk verantwoord ondernemen, dan moeten we ons beoordelingskader aanpassen. Dan maken we voor al onze producten en diensten een strategische routekaart en gaan we zoveel mogelijk voor keuzes in de keten die elkaar versterken op biodiversiteit, duurzaamheid, circulariteit en de inclusieve samenleving. Deze verkiezen we boven de conventionele uitvoering. Dan gaan we dus niet voor de voordeligste of meest ‘effectieve’ keuzes. Maar voor oplossingen met de beste maatschappelijke impact en met een zo’n klein mogelijke ecologische footprint.

Ons MVO beleid, is daarmee een goede start……maar nu een stap verder; op naar daadwerkelijke impact! Van maatschappelijk verantwoord naar ‘maatschappij inclusief’.

Blog van Margriet Pel over Deltaplan Biodiversiteitsherstel

Zeven maatregelen voor Noord-Hollandse boeren die biodiversiteit ...

Over het Deltaplan
Het Deltaplan Biodiversiteitsherstel (https://www.samenvoorbiodiversiteit.nl/) is een initiatief van inmiddels meer dan 60 publieke en private partners om samen het biodiversiteitsverlies aan te pakken en om te buigen naar biodiversiteitsherstel.

Onder de partners zijn inmiddels 3 waterschappen. Meerdere waterschappen zijn nog bezig met de besluitvorming om te gaan participeren.

Het Deltaplan biodiversiteit kent een aantal speerpunten. Er is een innovatiefonds, waarbij goede plannen financieel gesteund kunnen worden. Ook zijn er innovatielabs die zorgen voor monitoring van de effecten en het vastleggen en delen van kennis en ervaringen. Op korte termijn is een publiekscampagne gepland.

Webinar
Op 29-06-2020 is er speciaal voor waterschappen een webinar gehouden over het Deltaplan Biodiversiteitsherstel.

Diverse sprekers gingen in op het belang van waterschappen voor de biodiversiteit en omgekeerd het belang van biodiversiteit voor waterschappen. Enkele punten noemen we hieronder (in willekeurige volgorde)

Via een gebiedsgerichte aanpak zal gewerkt moeten worden aan o.a.

  • Breed draagvlak;
  • Verdienmodellen voor met name agrariërs;
  • Wet- en regelgeving;
  • Kennis & Innovatie;
  • Samen werken & elkaar helpen.

Hierbij zal sprake moeten zijn van systeemverandering. Vanuit 4  waterschappen (HH van Delfland, Waterschap Aa en Maas, Waterschap de Dommel en HHNK) werd door DB-ers in het webinar dieper ingegaan op concrete invulling en kansen.

Zo kan natuur helpen bij:

  • Het vasthouden en bufferen van grotere hoeveelheden water.
  • Rietlanden en glooiende oevers kunnen een rol spelen bij golfdemping.
  • Er zijn helofyten filters, zogenaamde waterharmonica’s, mogelijk voor het na-zuiveren van het effluent van rwzi’s, waarbij tegelijkertijd ruimte is voor veel soorten planten, microfauna en macrofauna. Er is een pilot gestart of helofyten filters een rol kunnen spelen bij de afbraak van medicijnresten.
  • Kruidenrijke dijken zijn meer droogte resistent door de diepere beworteling van kruiden ten opzichte van grassen.

Veel wateren voldoen nog niet aan de KRW en natuur kan een rol spelen bij het schoner, helderder en zuurstofrijker worden van water. Er zijn niet altijd technische oplossingen nodig en die hebben vaak niet de voorkeur. Door slim combineren van waterberging met bijvoorbeeld beekherstel, herstel van biodiversiteit, recreatie en extensieve landbouw kunnen dromen werkelijkheid worden.

Daarbij zijn wateren bij uitstek geschikt om verbindingen te vormen, omdat ze vaak een netwerk vormen met veel lijnvormige elementen. Door de randen, oevers en dijken te verbreden en ecologisch te beheren worden goede verbindingszones voor planten en dieren gecreëerd.

Hierbij is in de eerste plaats sprake van het verhogen van biodiversiteit van de eigen assets van het waterschap en vervolgens het facilitairen van initiatieven van andere partijen. Dit kan onder meer betrekking hebben op meer geschikt peilbeheer, beter maaibeheer van dijken, oevers en watergangen, het maken van vis- en faunapassages en op soortbeheer voor enkele specifieke soorten als otter en bever. De bever kan zelfs helpen met het opzetten van het peil door het bouwen van dammen.

Daarbij kan al veel bereikt worden met het beter inzetten van bestaand geld. Bijvoorbeeld door minder, maar intelligenter te maaien. Dit heeft vooral te maken met houding en kennis.

De ervaring leert dat natuur zeer gebaat is bij continuïteit in het beheer. Hierdoor ontstaat een voorspelbaarheid die de vestiging van aan de situatie aangepast planten en diersoorten mogelijk maakt. Moet er echter toch iets nieuw aangelegd worden dan is een voedselarme deklaag en inzaai met een streekeigen kruidenrijk zaadmengsel de sleutel voor succes. De bloemen en insectenrijkdom die hierdoor ontstaat is de basis voor de voedselketen waarvan o.a. vogels en amfibieën kunnen profiteren.

Er staat al veel op papier. De grootste uitdaging is nu het volledig uitvoeren van de plannen. De kennis die al aanwezig is bij onderzoeksinstituten moet verbreed worden naar de uitvoerende lagen van de betrokken organisaties.

Het sluitstuk om het succes van de maatregelen in de praktijk te kunnen volgen is een goede monitoring. Daartoe zijn de laatste jaren nieuwe technieken beschikbaar gekomen als eDNA en insecten-camera’s. Ook is citizen science sterk in opkomst. Door hiervan slim gebruik te maken kan zowel een grote hoeveelheid data worden verzameld als het draagvlak en de kennis worden verbreed. Hierdoor is het mogelijk een koppeling te maken tussen maatregel en effect.

De Unie van Waterschappen levert als collectief een bijdrage door te werken aan een Position paper Biodiversiteit. Er zal op 13 November een seminar worden georganiseerd. Daarnaast wordt gewerkt aan een inspiratiegids. Door deze gezamenlijke aanpak hoeven de waterschappen niet het wiel steeds opnieuw uit te vinden. Op het gebied van biodiversiteit is echter wel sprake van veel gebied specifieke situaties.

Tijdens de afsluitende panel discussie werd dan ook benadrukt dat veel begint met het gesprek aan de keukentafel bij de boer. Boeren zijn een onmisbare schakel als bezitter en pachter van grote hoeveelheden grond. Wederom wordt veel gevraagd van de boer. Deze moeten de mogelijkheid krijgen om trots te zijn op hun landschap en hun bijdrage daaraan en daartoe in staat worden gesteld door een sluitend verdienmodel. Daarmee is de cirkel van dit webinar rond.

De bijdragen aan het webinar kun je hier terugkijken:

Excursie Ilperveld

In het zuiden van ons beheersgebied ligt een natuurgebied waar de Water Natuurlijk factie inmiddels een bijzondere band mee heeft: Het Ilperveld. Middenin campagnetijd plantten Water Natuurlijk kandidaten een voedselbos in dit veengebied, tijdens de NLdoet-dag. Jan, onze begeleider die dag, bood ons een rondleiding door het gebied aan. Een aanbod dat we graag aannamen als ontspanning na de intensieve coalitie-onderhandelingen. En dus varen we op 11 mei met twee bootjes door het Ilperveld. We leren over het ontstaan van Noord-Holland en over laag – en hoogveengebieden, over cranberries en weidevogels en over kansen voor nieuwe soorten landbouw en recreatie. Als Water Natuurlijk fractie willen we dit soort natuurgebieden graag behouden, de bodemdaling in deze gebieden tegengaan door het waterpeil te verhogen en nieuwe kansen voor landbouw en recreatie onderzoeken.

Hieronder een fotoverslag (klik op één van de foto’s om te vergroten)

Een feestelijke en hoopgevende CHI-vergadering

Installatie Sjon Wagenaar en Nelleke Domburg

8 mei 2019 kiest het algemeen bestuur de 5 heemraden en stelt ze het coalitieprogramma 2019-2023 vast.

Vanaf de publieke tribune beleef ik een zeer positieve en stimulerende avond.

De jaarrekening 2018 wordt met veel complimenten vastgesteld. Daarna volgen nog enkele (hamer)stukken.
Dan worden de scheidende dagelijks bestuur- en algemeen bestuursleden op hoffelijke wijze uitgezwaaid door dijkgraaf Luc Kohsiek.
Speciale lovende woorden wijdt hij aan zittende heemraad Kees Stam, die van plaats wisselt met zijn partijgenoot Marjan Leijen.
Zij nu de heemraad, hij AB-lid.

Dan volgen de resultaten van anderhalve maand formatiebesprekingen, de benoeming van de voorgedragen 5 heemraden.
Alle heemraden worden met 25 of meer van de 29 stemmen gekozen! Daar spreekt veel goodwill van het gehele College van Hoofdingelanden uit. Groen Water en Land werd met 7 zetels de grootste. GWL levert daarom twee heemraden: Rob Veenman en Klazien Hartog.
Tweede grote partij is de PvdA (4 AB-leden), met dus Marjan als heemraad. Onze Ruud Maarschall gaat dus door, zij het met een andere portefeuille. Siem Jan Schenk gaat door als heemraad namens de geborgde zetels van de LTO.

In de commissie Water en Wegen zit Saskia Borgers, in de commissie Bestuur, Middelen en Waterketen zit Eva Tannehill, onze fractievoorzitter. Voorzitter van de commissie BMW wordt Fijko van der Laan van de PvdA. Wim Hamers van de Kamer van Koophandel (3 geborgde zetels) wordt voorzitter van BMW. Als steunfractieleden worden van ons Sjon Wagenaar (opnieuw) en Nelleke Domburg beëdigd.

Het coalitieakkoord wordt ook door de voltallige oppositie onderschreven, ook dat duidt natuurlijk op Raads-brede goodwill.
Ik vind dat de oppositie zich veel constructiever opstelt dan vier jaar geleden:
de VVD hoewel ze weer niet meedoen
het CDA, dat van 4 naar 2 zetels terugviel en daarom uit het D&H (Dijkgraaf en Heemraden) moest treden
Peter Vonk van de Algemene Waterschapspartij. Elly Koning van Natuurlijk Boeren-Burger_Waterbelang verloor een zetel en zit er nu alleen.

Daarna volgden nog een borrel, maar moest ik naar één van de laatste treinen, volgende dag watercongres in Veenendaal…

Gerrit Rot, oud-steunfractielid Water Natuurlijk en bodemvocht-hydroloog

Verduurzamen – hoe dan?

Met het waterschap duurzaam zorgen voor schoon, voldoende en veilig water

Wil maar 5% van de Nederlanders snel en extra verduurzamen?

Water…
… voorwaarde voor leven. Een mens kan 40 dagen zonder voedsel, maar maximaal 3 zonder water. Het is de enige natuurlijke bron van drinken dat bestaat, voor een gezonde levensstijl hoor je elke dag 2 liter water te drinken. Dus sta even op en pak een glaasje water.

Ben je er weer? Gezien het belang van water voor ons bestaan, hoort zorgvuldig omgaan met water bij een duurzame levensstijl. Gemiddeld gebruiken we in Nederland 133,4 liter drinkwater per persoon per dag. Dat is een hoop meer dan de 2 liter die we per dag moeten drinken. Het reinigen van al dat water kost ons natuurlijk handen vol geld, zowel aan de voorkant (via drinkwaterbedrijven), als aan de achterkant (rioolwaterzuiveringsbedrijven). Daarnaast leven we natuurlijk in een grote badkuip, en dagelijks werken dijken, duinen en gemalen hard om te zorgen dat we droge voeten houden. Zorgen voor water, dat doen we al eeuwen samen: via de waterschappen. En die zullen met de klimaatsverandering alleen nog maar harder moeten werken om te zorgen voor schoon, voldoende en veilig water.

Waterschappen?
Nu denk je misschien: de waterschappen? Wat is dat? Het is het overheidsorgaan dat niemand kent, maar voor iedereen belangrijk is. Eigenlijk jammer dat we deze overheid niet goed kennen: het is onze oudste democratische instelling, typisch Nederlands, super belangrijk en onze inzet als bewoners kan zoveel verschil maken voor een succesvolle transitie naar een duurzaam watersysteem!
Ik heb wat met water sinds ik in 2012 promoveerde op hoogwaterbeleid. En dus besloot ik van de zomer om me verkiesbaar te gaan stellen voor mijn waterschap: Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. – Sidenote: Hoogheemraadschappen waren van oudsher de belangrijke waterschappen met allerlei speciale privileges. De partij voor mij bleek al snel Water Natuurlijk.

Water Natuurlijk is deskundig, groen en duurzaam. Op onze lijst staan allemaal mensen met relevante kennis om het water schoon, veilig en voldoende te houden. We zetten bijvoorbeeld in op water vrij van microplastics en medicijnen, op het tegengaan van bodemdaling en CO2-uitstoot en op het gebruik van innovaties om in te spelen op klimaatverandering.
Water Natuurlijk gelooft dat gezonde natuur en recreatie goed samen kan gaan: wat is er mooier dan op een mooie lentedag varen over de Zaan, wandelen door de duinen en op zomerse dagen zwemmen in zee of meer? Samen met de bewoners van de waterschappen wil Water Natuurlijk zorgen dat we nog heel lang en steeds meer kunnen genieten van ons water.

Wat kan jij doen om mee te zorgen voor ons water?
Ga 20 maart stemmen op de waterschappen. Zorg ervoor dat er kundige mensen in het waterschap zitten die graag op een duurzame manier willen zorgen voor ons water.

Zorg voor het water dat je gebruikt: geen medicijnen of ander raar afval door de gootsteen. Voorkom microplastics door het verminderen van je Polyester kleding en het gebruik van je auto. (de meeste plastics
Bespaar thuis zoveel mogelijk water: niet onnodig de kraan laten lopen, vang je douchewater op, zet je douche niet vol aan, zorg voor waterbesparende wc. (Af)wasmachine en droger alleen aan als ze vol zitten, zet je thee of koffie in een thermosfles en voorkom onnodig water weggooien, enzovoorts.
Zet een waterton in je tuin en gebruik dat water bijvoorbeeld voor de wc.
Raak betrokken bij het waterschap: valt je iets op aan het water in je buurt, of heb je een goed idee? Trek de stoute schoenen aan en neem contact op met iemand waar je op gestemd hebt. Samen weten we namelijk meer.

Bestuur aan ’t woord – 21 september 2018

De versterking van de Markermeerdijken een stap verder!

Met een stemming van 5 tégen en 23 vóór het projectplan Waterwet voor de versterking van de Markermeerdijken, heeft het algemeen bestuur van HHNK gisteravond de contouren en versterkingsvarianten van de 15 modules van de dijkreeks tussen Hoorn en Amsterdam vastgesteld.

Water Natuurlijk heeft ook vóór gestemd, en toetste haar beslissing aan effecten op veiligheid, cultuurhistorie, natuur, recreatie en het verloop van het inspraakproces. De participatie is niet vlekkeloos verlopen, maar niet zo slecht dat de kwaliteit van het hele plan onvoldoende is. De onderbouwing van onze keuze is te vinden en terug te luisteren op de website van HHNK. Het projectplan wordt nu ter goedkeuring doorgestuurd naar Gedeputeerde Staten.

Wij zijn tevreden met het projectplan zoals het er nu ligt. We zijn ons ook bewust van de teleurstelling bij verschillende partijen en omwonenden. Het plan is meermaals aangepast aan nieuwe inzichten, advies van experts, initiatieven van omwonenden en de belangen van organisaties. Dat proces van aanpassing en contact met betrokkenen zal zich doorzetten tijdens de uitvoering van de versterking van de dijk. Het is een langdurig traject geweest van meer dan 10 jaar waarin veel inzet is geweest van ontzettend veel partijen, in welke vorm dan ook. Wij zijn hen bijzonder dankbaar, want alleen dankzij deze bijdragen is het projectplan geworden zoals het is geworden.

Bestuur aan ’t woord – 21 februari 2018

In de bestuursvergadering hebben wij een motie ingediend zodat HHNK een signaal afgeeft aan onze regering voor het instellen van statiegeld op plastic flessen. Na verloop van tijd worden plastic deeltjes steeds kleiner: microplastics. Deze deeltjes kunnen we niet uit het water krijgen en zijn gevaarlijk voor gezondheid van mens en dier.  

Het verwijderen van plastic uit het water en het zorgen voor schoon en gezond water is een taak van ons waterschap en om die reden vinden wij het belangrijk om ook aan te sluiten bij de Statiegeldalliantie en een krachtig signaal af te geven aan onze regering.  

Daarnaast willen wij lof uitspreken voor de inspreker en HHNK. Op dit moment wordt met elkaar gesproken over een bijzonder initiatief. Inspreker is agrariër en heeft aangegeven zonnepanelen op zijn dak te zetten om het gemaal energieneutraal te maken. Ontzettend mooi en belangrijk dat we hier ook even bij stil staan.

Bestuur aan ’t woord – 16 november 2017

Hoogtepunt van deze vergadering, waar de begroting 2018 op de agenda stond, was het indienen en aannemen van de motie over de achteruitgang van de insectenpopulatie in Europa. Tot mijn grote voldoening werd de motie gewijzigd door een verwijzing naar het wetenschappelijke onderzoek van EIS-Nederland/SOVON. (Als duiker heb ik belangstelling voor de macroflora en -fauna). Over de commissievergaderingen (het proces is niet efficiënt), waar de begroting werd voorbereid was ik minder enthousiast wegens het niet voldoende ‘doorbijten’ van financiële onderwerpen gerelateerd aan de begroting. Is de CHI een lam of een leeuw (Vondeling)? 

Dat werd in deze vergadering iets gecorrigeerd doordat er relevante onderwerpen aan de orde werden gesteld, zoals ‘de financiering van structurele lasten door structurele baten’, ‘de structuur van de reserves’ etc. 

Opgewekter werd ik van de onderwerpen, zoals de nazuivering van resistente bacteriën, medicijnresten en microplastics. En de 30 miljoen die hiervoor beschikbaar schijnt te staan. 

Bestuur aan ’t woord – 22 september 2017

De klimaatverandering doet zich – naast op Sint Maarten – ook hier voelen. Van 30 augustus tot 19 september is er 275 mm regen gevallen. Dat is net zoveel als normaal in vier maanden! Wij zijn redelijk door deze stresstest gekomen, maar alle bijdragen aan het vergroten van onze waterberging zijn welkom. Gemeenten kunnen nog veel doen door parkeerplaatsen en wandelpaden groener en waterdoorlatend aan te leggen. 

Terugkijkend naar de eerste twee jaar van dit college, wil Water Natuurlijk dat de belofte nagekomen wordt om een visie te ontwikkelen op veenweide, bodemdaling en vissen. 

De provincie is net gestart met de ontwikkeling van de omgevingsvisie, die spreekt zich uit tot 2050, dus zal dan zeker de eerste tien jaar de omgeving bepalen. Water Natuurlijk wil hierin voldoende aandacht voor gezond water, bloemrijke bermen en het landschap borgen. De dijkgraaf heeft nu toegezegd het bestuur mee te nemen in deze ontwikkeling. 

Bestuur aan ’t woord – 15 juni 2017

Op 14 juni stond het meerjarenplan op de agenda. Voor Water Natuurlijk aanleiding om onze visie op de toekomst van het waterschap uiteen te zetten. Terwijl het meerjarenplan tot en met 2021 loopt, keek WN alvast maar een paar honderd jaar vooruit. Op de langere termijn gaan we hoogstwaarschijnlijk met een enorme zeespiegelstijging te maken krijgen. Een grote uitdaging voor het HHNK. Bij het formuleren van een nieuwe deltavisie, en met de meest recente klimaatvoorspellingen van het KNMI, komen we hier vast op terug. Tevens vroeg WN aandacht voor de inspanningen die nog nodig zijn om ons water schoner en gezonder te krijgen. Ten aanzien van medicijnresten, hormonen en microplastics zullen we onze zuiverings-technieken moeten aanscherpen. Waarbij ook het terugwinnen van grondstoffen steeds belangrijker wordt. Verder is Water Natuurlijk voorstander van een integrale afweging en goede samenwerking met de provincie, gemeenten, natuurorganisaties, bedrijven en alle andere relevante partners.