Schoon en gezond water

16 maart 2019

akkerrand
akkerrand

Eén van de speerpunten van Water Natuurlijk is schoon en gezond water. De meeste partijen hebben dat in hun verkiezingsprogramma staan. Dat maakt het nog niet vanzelfsprekend. In de meeste poldersloten staat immers te weinig water voor een goede kwaliteit. Het waterschap is verantwoordelijk voor de zorg voor dat watersysteem. Dat het systeem ook uit een ecologische component bestaat wordt meestal vergeten. Water Natuurlijk wil dit veranderen.

Voldoende water

De waterdiepte is van groot belang voor de natuur in het water. Het waterschap hanteert streefdieptes van 1 meter voor hoofdwatergangen en 50 centimeter voor de overige watergangen. Dat is noodzakelijk voor een goede ecologisch kwaliteit.  Echter, in water van 10 centimeter diep is nauwelijks leven mogelijk. De concentratie aan vervuiling is er te hoog. In de zomer wordt het te warm en bij een paar dagen vorst bevriest de hele waterkolom. De natuur kan zich hier dan niet ontwikkelen. De meeste sloten zijn niet diep genoeg. Water Natuurlijk wil dat veranderen. Bij het opstellen van peilbesluiten moet een goede waterdiepte uitgangspunt zijn. Dat kan bereikt worden door een hoger peil vast te stellen of door sloten dieper te maken. Er moet een fijnmazig netwerk van gezonde watergangen zijn waar waternatuur zich ontwikkelt.

kreek
kreek
Kwaliteit voor natuur

De chemische kwaliteit van het water is erg belangrijk. Keer op keer blijkt uit onderzoek dat hier nog een wereld te winnen is. Ook in onze polders is de concentratie meststoffen en bestrijdingsmiddelen te hoog. Insecten kunnen slecht tegen bestrijdingsmiddelen. Kleine concentraties van zogenaamde neonicotinoíden, die veelvuldig in de landbouw worden toegepast, kunnen al fataal zijn.  Samen met landbouwers wil Water Natuurlijk zoeken naar oplossingen om het water schoner te maken. Bijvoorbeeld door akkerranden als buffer tussen de akker en de waternatuur in te richten.

Oevers

Oevers maken deel uit van het watersysteem. De overgangen van een nat naar een droog milieu zijn voor beestjes heel belangrijk. Veel dieren brengen een deel van hun leven in het water door en een ander deel op het droge. Denk maar aan kikkers, padden, libellen etc. Langs onze sloten zijn echter bijna geen oeverplanten te vinden. Bij het beheer van de oevers wordt nu nog nauwelijks rekening gehouden met die natuur. Hier is heel veel natuurwinst te boeken . Vooral als je bedenkt dat het waterschap meer dan 7.000 kilometer watergangen beheerd. Met verzonken beschoeiingen, geen slootvuil meer op de oevers en een aangepast maaibeheer wordt het beter. Water Natuurlijk gaat ervoor.

Joost Kievit MSc.

beschoeiing
beschoeiing

Het belastingstelsel van de waterschappen: hoe werkt het?

12 maart 2019

Waterschap Hollandse Delta heeft in de afgelopen weken de aanslagen waterschapsbelasting 2019 weer verstuurd. Hiermee worden de activiteiten van hen betaald:

  • voor het watersysteem (schoon en voldoende water in kanalen, sloten, vaarten etc.)
  • voor waterveiligheid (dijkaanleg en beheer en onderhoud van dijken)
  • voor waterzuivering (beheer van waterzuiveringsinstallaties)
  • wegenbeheer

Voor 2019 zijn die activiteiten begroot op ca. ‚ā¨ 174 miljoen. Zie ook de website van het waterschap.

Belastingstelsel aanpassing

Het belastingstelsel waar dit op is gebaseerd zal naar verwachting binnen enkele jaren worden aangepast. Op basis van het OESO-rapport ‘Water governance in the Netherlands: fit for the future?’ (2014) liet de Unie van Waterschappen (UvW) de houdbaarheid van dit belastingstelsel en een aantal knelpunten daarin onderzoeken. In mei 2018 bracht de Commissie Aanpassing Belastingstelsel (CAB) haar eindadvies uit. Dit bevatte een aantal uitgangspunten voor een strakkere belastingheffing:

  1. profijthebber betaalt (de kosten van het watersysteem)
  2. kostenveroorzaker betaalt (voor de zuiveringsheffing)
  3. vervuiler betaalt (voor de verontreinigingsheffing)
    Op de website van de U.v.W. wordt het advies uitvoerig toegelicht:

Dat eindadvies bleek onvoldoende draagvlak te hebben bij de waterschappen. Een aantal punten wordt daarom nader onderzocht, zoals de hantering van de BBP-systematiek voor de uitwerking van het profijtbeginsel binnen de watersysteemheffing. Een externe commissie¬† onderzoeken nu of en hoe ‚ÄėNatuur‚Äô aan de kosten van het watersysteembeheer zou moeten bijdragen.

De definitieve besluitvorming over het nieuwe belastingstelsel volgt in december 2019.

Visie Water Natuurlijk

Water Natuurlijk heeft zich over diverse onderdelen van het CAB-advies steeds helder uitgesproken en blijft dat de komende tijd ook doen.

Belangrijke punten daarbij:

  • de extreme belastingverhoging voor ‚ÄėNatuur‚Äô (tot wel 1000%) is niet uit te leggen en niet acceptabel. ‚ÄėNatuur‚Äô is nu nog een aparte, laag belaste categorie bij de belastingheffing. Dat mag zo blijven. In de UvW-plannen wordt Natuur echter als (commercieel) profijthebber van het watersysteem aangeslagen. Natuur is echter een collectief, gemeenschappelijk belang dat niet of tegen een zeer laag tarief mag worden belast. Ook om natuurbeheer en onderhoud betaalbaar te houden
  • de vervuiler betaalt: dat principe wil Water Natuurlijk laten gelden. Dus ook voor het belasten van riooloverstorten: niet tegen een forfaitair tarief, maar tegen een echt effectief tarief. Dat helpt beter tegen onnodige watervervuiling, en vissterfte vanwege die vervuiling. De bedrijven moeten ook betalen bij diffuse lozingen van meststoffen en bestrijdingsmiddelen en bij lozingen van stoffen als medicijnresten en microplastics. Die blijven nu nog buiten schot
  • Water Natuurlijk¬† pleit voor een relatief simpel en transparant belastingstelsel. Dus binnen de watersysteemheffing geen ingewikkelde kostentoerekening via een BBP-systematiek. Water Natuurlijk ziet ook positieve punten in het nieuwe belastingstelsel: zuiveringsheffing naar de grootte van de huishoudens (1,2,3 of 4 eenheden). Apart in rekening brengen van ‚Äėextra voorzieningen‚Äô. De vervuiling door zware metalen en zouten wordt dan in de heffing meegenomen. En maatwerkopties voor bedrijven om waardevol afvalwater te behouden.

Kierbesluit Haringvliet


Haringvlietsluizen
Haringvlietsluizen

Water Natuurlijk is voor een zo natuurlijk mogelijke delta. Planten en dieren die afhankelijk zijn van de overgangen tussen zoet en zout moeten weer bestaansmogelijkheden krijgen.  Door de afsluiting van het Haringvliet is heel veel natuur in de vorm van slikken, platen, biezenvelden en rietkragen verloren gegaan. We zetten zoveel mogelijk in op herstel. De vismigratie via deze verbinding met het achterland is een cruciaal onderdeel van het verbeterde ecologische systeem dat zich in het Haringvliet moet ontwikkelen. Het Kierbesluit is een eerste belangrijke stap.

Zoetwatervoorziening

Water Natuurlijk heeft uiteraard oog voor de zoetwatervoorziening voor Voorne-Putten, de Rotterdamse haven en het Westland, wat immers ook een verantwoordelijkheid is van het waterschap. De inlaat hiervoor via de Bernisse moet zoet blijven en dat betekent beperkingen voor de kier. Als er te weinig rivierafvoer is en de zouttong dreigt in het Spui te komen, dan gaat de kier dicht. Als we over meer rivierwater kunnen beschikken als tegendruk voor het zeewater in het Haringvliet dan kan zij vaker en langer open. Daar is een mogelijkheid voor.

Ook rivierwater wordt gebruikt voor de zoetwatervoorziening van het Groene Hart. Dit wordt bij Gouda uit de Hollandse IJssel ingelaten. Bij te weinig rivierafvoer, zoals afgelopen droge zomer, wordt de Hollandse IJssel te zilt en wordt er water aangevoerd vanuit de Rijn via het Amsterdam-Rijnkanaal.  Deze incidentele aanvoerroute uit Utrecht kan een permanente aanvoerroute worden. Dat zou positief uitwerken voor de kier en de ontwikkeling van het ecosysteem in het Haringvliet, omdat ze dan vaker en langer open kan. Extra aanvoer van zoet water nodig is nog wel nodig voor Delfland en Schieland. De capaciteit moet dus omhoog. Onderzoek hiernaar is gaande.

Er moet ook worden gedacht aan een verplaatsing van de inlaat in de Bernisse naar het oosten van de Hoeksche Waard. Een aanvoerroute door die Hoeksche Waard, met een verbinding naar de Bernisse onder het Spui door is dan noodzakelijk.

Veiligheid

Door de afsluiting van het Haringvliet zijn de stromingen in ons deel van de delta veranderd. Zo zijn met name de stromingen in het Spui en de Dordtse Kil veel sterker geworden. Het gevolg is erosie van de rivierbodem en nauwelijks sedimentatie. Er ontstaan dan diepe kuilen in de rivierbodem. Hierdoor slijt het fundament onder onze dijken. Voor vele miljoenen euro’s stortsteen is al in deze kuilen gestort om het afschuiven van de dijken te voorkomen. Vaker en langer openen van de kier (met bijbehorende terugkerende sedimentatie) kan dus positief werken voor de veiligheid op het Eiland van Dordrecht, de Hoeksche Waard en Voorne-Putten.

Groene organisaties

Water Natuurlijk gaat met de groene organisaties in de delta afstemmen  welke inzet nodig is om te werken aan herstel van biodiversiteit en een natuurlijkere delta. Zonder enige twijfel komt ook het kierbesluit en de ontwikkeling van het Haringvliet hierbij aan de orde.

Joost Kievit MSc

Herstelplan biodiversiteit noodzaak

7 maart 2019

Als beheerder van honderden hectares dijken, watergangen, oevers en bermen is het waterschap de bepalende factor voor biodiversiteit in het buitengebied. Bij dit beheer wordt niet of nauwelijks rekening gehouden met biodiversiteit, met als gevolg dat de natuur verschraald. Plantensoorten worden zeldzamer, insectenpopulaties dreigen uit te sterven en ook met daar van afhankelijke vogelsoorten gaat het niet goed. Dat moet anders vindt Water Natuurlijk. We zetten in op herstel.

Biodiversiteitscrisis

Het verlies aan biodiversiteit behoort met klimaatverandering tot de grootste milieuproblemen van onze tijd. Het is een wereldprobleem maar in Nederland gaat het nog slechter dan elders. In de polders van ons waterschap is het beeld nog slechter. Immers, in de nationale positie worden onze natuurgebieden meegerekend.

Bloemrijk grasland verdwijnt

Er zijn meerdere oorzaken te noemen waardoor het in ons waterschap zoveel slechter gaat. Een belangrijke oorzaak is het verdwijnen van bloemrijk grasland. Vroeger hadden we dat in vele soorten. Jac. P. Thijsse, √©√©n van de grondleggers van de natuurbescherming is ons land, noemde het in zijn boek¬† ‘De bonte wei’ de schatkamers van de Nederlandse flora. Met de opkomst van kunstmest is deze rijkdom nagenoeg geheel verdwenen. Van de meest waardevolle soort, de blauwgraslanden resteert nog een schamele 0,1%. Op bloemrijke graslanden zijn 22 van de 27 voorkomende plantengemeenschappen bedreigd. Van deze nog levensvatbare restanten van deze gemeenschappen te vinden op dijken en in bermen. Juist hier speelt het waterschap de hoofdrol.

bloemrijke dijk
bloemrijke dijk
Insecten zijn onmisbaar

Insecten sterven uit. Ze hebben bloemen nodig. Steeds meer alarmerende berichten bereiken inmiddels het grote publiek. Onderzoek in Duitsland gaf aan dat in de afgelopen 30 jaar ongeveer 80% van de insecten in natuurgebieden verdwenen was . Recent is dat beeld ook voor een aantal Nederlandse natuurgebieden bevestigd. Buiten natuurgebieden is de situatie nog veel ernstiger, daar kun je vergif op innemen. Wetenschappers waarschuwen dat allerlei natuurlijke processen zeer ernstig verstoord dreigen te raken. Onze voedselproductie komt in gevaar vanwege het verdwijnen van  natuurlijke bestuiving. Kortom we zitten met een biodiversiteitscrisis.

Positie waterschap

Het waterschap is verantwoordelijk voor het beheer van dijken, bermen, terreinen, watergangen en oevers. Bij elkaar gaat het om vele honderden hectares groen. Het gaat bijvoorbeeld om 7.282 kilometer  watergangen met oevers. Het waterschap is veruit de grootste beheerder van groen in het buitengebied. Ook in het stedelijk gebied speelt het waterschap een rol bij het waterbeheer. Iedere meter van dit groen kan worden ingezet voor herstel van biodiversiteit.

Een groot deel van het groen bestaat uit graslanden die gemaaid of beweid worden. Nu speelt biodiversiteit hierbij nauwelijks een rol. Sterker nog het overgrote deel van het groen wordt gemaaid met de klepelmaaier. Dit houdt in dat meerdere keren per jaar  alle planten met de daarop voorkomende dieren in de vorm van eieren, rupsen, larven etc. worden vermalen. Overleven onder zulke omstandigheden is zo goed als onmogelijk.  Met een ander maaibeheer en voorwaarden aan de beweiding kan op grote schaal bloemrijk grasland met het daaraan verbonden insectenleven ontstaan. Ook in de watergangen, langs oevers met moerassen en waterbergingen is veel natuurwinst te halen.

Omschakelen en het beheer mede richten op herstel van biodiversiteit is urgent en van groot maatschappelijk belang. Het waterschap moet hierin zijn verantwoordelijkheid nemen vindt Water Natuurlijk. Zij kan dat tegen de laagst denkbare maatschappelijke kosten. Immers er hoeft geen grond te worden verworven en er hoeft ook geen compensatie te worden betaald voor productieverlies van natuur op agrarische gronden.

Herstelplan

Water Natuurlijk vindt dat er een ‘Herstelplan biodiversiteit’ moet komen. Iedere meter groen kan worden benut voor herstel van biodiversiteit. Dat is meestal geen probleem voor de primaire functies van de betreffende gebieden, zoals waterbeheersing en veiligheid. Veranderingen die wat meer tijd vragen moeten in gang worden gezet en zaken die snel kunnen moeten gelijk worden uitgevoerd. Uitstel is geen optie. We zitten met een biodiversiteitscrisis en we moeten per direct aan de slag met herstel.

Joost Kievit MSc

Bestrijding opschot

28 februari 2019

Opschotbestrijding heeft een prominent plaats in de onderhoudsplannen van het waterschap Hollandse Delta. Het kost veel geld en veroorzaakt tot op heden grote schade aan natuur en landschap. Er wordt zelfs gewerkt met het giftige Roundup. Water Natuurlijk vindt dat het anders moet.

Gewerkt met Round up
Gewerkt met Roundup
Wat is opschot?

Natuurlijke processen zorgen ervoor dat er bij ‘niets doen’ overal in onze omgeving uiteindelijk bos ontstaat. Na de aanleg van een natuurvriendelijke oever of een waterberging gaat dat soms erg snel. Door het afgraven van grond ontstaat er een zone waar gunstige omstandigheden heersen om het zaad van wilgen te laten ontkiemen. Dit is vaak maar een smalle strook, maar de zaailingen groeien snel en na een jaar staan er soms al mini boompjes van een meter hoog. Als je er snel bij bent kun je ze gewoon met de hand uit de grond trekken en ben je er van af. Kost bijna niks en er is geen schade aan de natuur. Als je het laat groeien heb je na een paar jaar een fors wilgenbos. Ingrijpen kost dan veel geld. Je hebt duidelijk de boot gemist.

Bestrijding

Kennelijk heerst er bij ons waterschap een bijna onbedwingbare neiging om alle wilgen, die ze zelf eerst volwassen hebben laten worden, te elimineren. Geen middel blijft onbenut. Er wordt zelfs Roundup toegepast om bomen die op de oever staan om zeep te helpen. Dit terwijl dit bestrijdingsmiddel zeer schadelijk is voor het waterleven.  En, je hebt de garantie dat het gif via de wortels van de boom in het water komt. Kennelijk is de wil om de wilg te doden groter dan de verantwoordelijkheid voor de waterkwaliteit. Zo kon het gebeuren dat langs de Bernisse meer dan 1.000 knotwilgen sneuvelden onder het mom van de bestrijding van opschot.

Boombeheer

Natuurlijk kun je volwassen bomen die soms al vele jaren gesnoeid en geknot zijn geen opschot meer noemen. Overal een compact bos laten ontstaan is ook niet wenselijk. Uit het oogpunt van waterbeheer en ook voor natuur en landschap is onderhoud nodig. Dit dient dan wel met respect te gebeuren en het moet gericht zijn op herstel van biodiversiteit, vindt Water Natuurlijk. Gif gebruiken is uiteraard uit den boze.

Deskundigheid

Dertig jaar oude knotwilgen omzagen met achteraf als verdediging: ‚Äúwe dachten dat het opschot was‚ÄĚ.¬† Dat is toch wel het toppunt van onbenul. Het waterschap grijpt dagelijks en vaak op zeer grote schaal in,¬† in onze leefomgeving. Verlies aan biodiversiteit is het gevolg. Het wordt hoog tijd dat er binnen het waterschap mensen worden aangesteld die inzicht hebben in natuurlijke processen en een oordeel kunnen geven over deze ingrepen. Dit oordeel moet normaal onderdeel worden van de besluitvorming in het bestuur. Volgens Water Natuurlijk moet herstel van biodiversiteit¬† zodoende een centrale plek krijgen in het waterschapswerk.

Joost Kievit MSc

Waterschapstaken en Wildbeheer

17 februari 2019

Water Natuurlijk Hollandse Delta kreeg van de Natuur en Vogelwacht Biesbosch een vraag over het standpunt op het gebied van jacht, wildbeheer, bestrijding van mollen, muskusratten enzovoorts.

Water Natuurlijk is een waterschap partij en het standpunt beperkt zich daarom tot de¬† uitvoering van de waterschapstaken, bestrijding van dieren mag alleen plaatsvinden wanneer het de veiligheid van dijken en een goed watersysteem negatief be√Įnvloed.

Natuur moet in onze ogen een belangrijkere rol gaan spelen binnen het waterschap. Bij het beheer van dijken, bermen, watergangen en oevers dient herstel van biodiversiteit een uitgangspunt te zijn. Natuurlijke processen moeten zoveel als mogelijk worden benut bij het uitvoeren van de taken. Zoals bij het dijkbeheer waarbij bloemrijk grasland ontstaat. Dit is door de verschillende doorworteling van verschillende plantensoorten positief voor de erosiebestendigheid van de dijk.

Bij dit uitgangspunt past de bestrijding van in de natuur voorkomende diersoorten niet. Echter als de veiligheid van dijken of een goede waterbeheersing in het geding komt door het gedrag van deze dieren dan moet er volgens ons worden ingegrepen. Belangrijke vragen zijn dan wanneer is het zover en op welke wijze moet dat dan gebeuren.

Dieren

  • Mollen kunnen door hun graafwerk een gatenkaas maken van een waterkerende dijk. Uiteraard moet het waterschap de waterkerende functie van een dijk garanderen. Dat is een wettelijke plicht, waar aan we moeten en willen voldoen. Bekend is dat de opengevallen plekken van de weggevangen mollen in korte tijd weer zijn opgevuld met nieuwe mollen.

    mol
    foto: Merijn van den Hoogenhoff
  • Muskus- en beverratten zijn exoten die flinke schade kunnen aanrichten aan oevers van watergangen en dijken. Inzakkende oevers kunnen ook een gevaar opleveren voor mensen die langs de oever moeten werken met machines.
  • Bevers zijn een succesnummer in onze regio. Het ziet er naar uit dat ze zich definitief hebben gevestigd en de aantallen nemen toe. Er zijn al partijen in het waterschap die de vraag over bestrijding hebben opgeworpen. Er is inmiddels een zogenaamd Beverprotocol binnen Hollandse Delta. Wij hebben ons bijvoorbeeld het afgelopen jaar sterk gemaakt om de bescherming van de bever centraal te stellen in dit protocol.

Aanpak

Voor Water Natuurlijk staat waterveiligheid altijd voorop. Wij beschouwen de natuur daarbij als onze vriend en bondgenoot.  Bestrijding op zichzelf is wat ons betreft dus niet aan de orde. Is de noodzaak van bestrijding aanwezig is, dan moet dat ook gebeuren. De vraag is wel hoe dat wordt gedaan.

We hebben daarbij vooral problemen met de bijvangsten bij de bestrijding van dieren. Grote hoeveelheden vogels en andere dieren vinden de dood in de gebruikte vangmiddelen. De inzet moet erop gericht  deze bijvangsten zoveel als mogelijk te beperken.

Participatie

Er is veel kennis en ervaring binnen en buiten en waterschap. Daarvan willen we actief gebruik maken. Dus voor de omgang met deze dieren moet dat samen met die groene organisaties.  We rekenen op signalen van deze organisaties als verbeteringen mogelijk zijn. Wij gaan ze ook zoveel mogelijk betrekken bij de aanpak. Immers in een polder lukt het alleen wanneer we het samen doen.

Onderzoek

En, we stimuleren onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek naar noodzaak van bestrijding, de gebruikte middelen, het beperken van bijvangsten en het treffen van preventieve maatregelen.

Joost Kievit MSc

bever
foto: Merijn van den Hoogenhoff

Baggermotie aangenomen

14 februari 2019

Bij onderhoud van watergangen hoort baggeren, dat doen we al eeuwen, en dit zetten we op de kant (verspreiden we op het omliggende land)

Bagger is voedselrijk. Op akkers is dat niet erg; integendeel het is voedingsstof.

Maar veel natuur heeft juist geen behoefte aan meststoffen. Dan is het op de kant zetten onwenselijk. Het verstikt de natuur en allerlei waardevolle planten hebben geen kans meer in dat voedselrijke medium. Na het storten van bagger duurt het heel lang voordat de natuur zich weer heeft hersteld .

We moeten dus juist streven naar verarming van de bodem. Bij nieuw te maken natuurgebieden kunnen meteen plaatsen worden inrichten voor het deponeren van bagger. Bij bestaande moet dat in overleg met de eigenaar of terreinbeheerder gaan.

Baggermotie

Dus is door Water Natuurlijk, gesteund door de fracties natuur en PvdA en Inwonersbelang AWP, een motie opgesteld waar storten van bagger op bepaalde natuurterreinen niet is toegestaan én dat altijd met de beheerder moet worden overlegd over waar de bagger ongewenst is en waar de bagger dan wél naar toe kan. Want transporteren van bagger kost veel energie en veel geld.

Verder zijn er gebieden die in ontwikkeling zijn naar hoogwaardige natuur. Er zal een onderzoek worden gedaan of het beleid kan worden uitgebreid naar die terreinen (welke terreinen zijn het en wat kost dat?). In september (voor het baggerseizoen) willen we de resultaten zien.

Na enige kritische vragen waren uiteindelijk alle partijen voor, op Hollandse Delta Natuurlijk na.

Zijn we er? Nog lang niet.

Water Natuurlijk wil ook dat bagger niet op de kant wordt gezet bij natuurvriendelijke oevers, die slag kunnen we (nog) niet winnen.

Wij vinden dat natuurvriendelijke oevers niet met bagger belast kunnen worden omdat:

  1. verarming  leidt tot een rijkere natuur
  2. het niet effectief is. Bij hoge waterstanden werken de flauwe oevers namelijk als waterberging. Ophoging van de bodem met bagger leidt zelfs tot een verminderde waterberging. Dat is toch slecht voor de wateropgave.

In waterbergingsgebieden is het zelfs zo, dat bagger wordt gestort, en als de bergingscapaciteit afneemt wordt weer afgegraven.. zo zijn we lekker effectief bezig. De baggerkosten lijken dan op de korte termijn wel laag, maar op den duur is er veel extra werk. Dat kost ook veel aan geld, CO2.. en de natuur wordt er ook niet beter van.

En dan nog iets heel simpels..  bagger op het talud stroomt met een paar buien weer terug in de sloot. Dat is helemaal verspilling, maar toch gebeurt het. Het mag niet volgens de Keur (dat is een stel regels over watergangen). Water Natuurlijk wil gewoon dat die regels worden nageleefd.

Er is dus iets te kiezen op 20 maart!

krekennatuur in ontwikkeling
krekennatuur in ontwikkeling, een rijke grasvegetatie met zeldzame orchidee√ęn (foto Joost Kievit)

Open brief Water Natuurlijk

11 februari 2019

Beste leden, kandidaten en belangstellenden,

Recent heeft dijkgraaf Ingrid de Bondt haar ontslag aangeboden.
Haar plotse en bruuske vertrekt komt op een ongelukkig moment. Vlak voor verkiezingen en een bestuurswisseling en in een tijd dat het in de organisatie piept en kraakt om alles waar het waterschap voor staat goed uit te voeren.

Het waterschap staat voor grote uitdagingen. Juist afgelopen week is een aantal besluiten genomen, zoals:

  • over de opgaven die er liggen en hoe de organisatie zich daarop instelt.
  • een procesplan om circulair en duurzaam te worden,
  • een routekaart naar energieneutraliteit.

Dat zijn belangrijke stappen in de goede richting waarvan Water Natuurlijk vanzelfsprekend vindt dat het allemaal beter en sneller kan en moet. Maar we moeten ook vaststellen dat deze en andere voorstellen in het begin van deze bestuursperiode geen schijn van kans zouden hebben gemaakt.

Daarnaast is nog steeds veel mis:

  • Bij een evaluatie van grote onderhoudsproblemen van installaties, bleek dat er niet alleen grote achterstanden waren in onderhoud, maar ook een tekortschietende veiligheidscultuur. Om dat op orde te brengen zijn grote inspanningen nodig: betere sturing door de Verenigde Vergadering, het Dagelijks Bestuur en de ambtelijke top en betere communicatie met de werkvloer;
  • De bekende incidenten met de kap van 1000 wilgen langs de Bernisse en de beschadiging van natuurwaarden in de Krekennatuur enz. komen dan ook niet uit de lucht vallen. Ook daar gold rigide sturing om zo goedkoop mogelijk zonder rekening te houden met de omgeving en andere waarden doelen te realiseren. Kortom dee problemen zitten kennelijk diep in organisatie, in bedrijfscultuur.

Gelukkig zijn ook hier stappen gemaakt omdat:
1. Organisatie en bestuur durven toe te geven dat dingen goed mis zijn;
2. In plaats van te blijven zwarte pieten, wordt gesproken over hoe het beter kan en is daarvoor ook direct een strategisch onderhoudsplan vastgesteld  en een beter groenbeheerplan ontwikkeld (wordt nog aan gesleuteld, en daar gaan we deze week gewoon verder over praten).

Water Natuurlijk

Voor Water Natuurlijk liggen er volop onderwerpen waar we ons op zullen profileren en waarop we in de komende periode iets kunnen en moeten bereiken. Wij lopen niet weg voor de problemen en de uitdagingen. Het moet groener, gezonder en schoner en dat kan Water Natuurlijk niet alleen, we doen dat samen met de organisatie én andere fracties.

In de ontslagbrief zegt de ex-dijkgraaf dat Hollandse Delta een dynamische, veilige en toekomstgerichte organisatie moet worden. Uit bovenstaande blijkt dat Water Natuurlijk die organisatieverandering niet alleen wil, maar ook noodzakelijk acht. En, daarin staan we zeker niet alleen.

De stelling dat er in het bestuur onvoldoende draagvlak is herken ik niet. Er is een ruime meerderheid voor te vinden. Het gaat om de vraag over de weg er naartoe en hoe die forse verandering kan worden doorgevoerd. En ook al is de weg nog lang; er is zeker waardering voor wat al wél bereikt is.

En voor Water Natuurlijk Hollandse Delta geldt daarin: focus op inhoud, meebewegen zolang het die inhoud dient, met respect voor medewerkers en in de wetenschap dat sommigen van ver moeten komen, maar zonder in te leveren op die inhoud (want de cultuur moet echt anders).

Met deze elementen die het beste van de waterschapstraditie in zich bergen, gaan we als lijst en als toekomstige fractie met jullie steun de komende 4 jaar aan de slag.

Met vriendelijke groet,

ir. Anne Mollema

Water Natuurlijk Hollandse Delta

Fractievoorzitter

Circulaire economie

30 januari 2019

Afval bestaat niet meer in een circulaire economie. Alles wat afgedankt wordt is weer grondstof voor nieuwe producten. Het waterschap Hollandse Delta heeft de ambitie om in 2030 voor 50% circulair te werken. Water Natuurlijk is hier warm voorstander van en  wil de natuur hiervan laten mee profiteren. Naast het afval probleem en het schaarser worden van grondstoffen behoort  het verlies van biodiversiteit tot de grootste problemen van onze tijd.

Natuurlijke berm geeft energie

Om de vele honderden kilometers bermen, dijken en oevers bloemenrijkdom en een gezond insectenleven te geven moet er een goed beheer komen. Dit houdt in dat het maaisel moet worden afgevoerd. Voor het waterschap is dit vaak een onoverkomelijke kostenpost waardoor een beheer wordt gevoerd dat vernietigend is voor biodiversiteit. In het onderzoeksrapport ‘Natuurlijke berm geeft energie‘ laat Hoekschewaards Landschap zien dat het maaisel heel goed kan worden gebruikt om energie op te wekken. Door het te vergisten wordt groen gas geproduceerd dat in het aardgasnet kan worden gepompt. In plaats van als afval achter te blijven wordt de koolstof in het maaisel dan nuttig gebruik, levert het een bijdrage aan de circulaire economie en de aanpak van het¬† klimaatprobleem en het verlies aan biodiversiteit.

Van berm tot bladzijde

Rijkswaterstaat kijkt bij het beheer van bermen ook naar niet financi√ęle prestatie indicatoren.¬† Er wordt dan gekeken naar de reductie van CO2 uitstoot, de beleving van de bermen, de biodiversiteit en het nuttig gebruik van het maaisel. In een project van berm tot bladzijde wordt samengewerkt met een aantal organisaties om de vezels in het maaisel te benutten. Inmiddels maakt een papierfabriek hiervan papier. Weer een voorbeeld waarbij een afvalstof grondstof wordt en een nuttige toepassing krijgen.

Waterschap Hollandse Delta kan deze voorbeelden gebruiken om circulair te gaan werken. Onze omgeving wordt er natuurlijker en mooier van. Water Natuurlijk zal zich hier de komende jaren voor inzetten.

Wat is natuur waard?

23 januari 2019

In de missie van het waterschap Hollandse Delta staat dat ze bij de uitvoering van de taken streeft naar de beste verhouding tussen de maatschappelijke kosten en baten. Helaas wordt dit  nauwelijks serieus genomen. Ook niet bij het voorstel voor een Groenbeleidsplan dat afgelopen week voorlag in de advies commissies van het waterschap. Wel was er een inschatting gemaakt van de directe kosten voor het waterschap maar over de maatschappelijke baten geen woord. Het gevolg is dat bij besluiten alleen wordt gekeken naar de eigen portemonnee van het waterschap. Dat is kortzichtig. Water Natuurlijk vraagt zich ook af of de belastingbetaler waar voor zijn geld krijgt, ofwel wat zijn de maatschappelijke baten.

Het waterschap beheert vele honderden kilometers dijken, bermen, oevers en watergangen. Bij een goed beheer kan hier een rijke natuur voorkomen. Echter tot nu wordt alleen gekeken naar de directe kosten.  Het moet zo goedkoop mogelijk. Klepelmaaiers vermalen met regelmaat de planten en de het daarop voorkomende insectenleven en dat is desastreus voor de biodiversiteit. Bijen, vlinders en andere insecten staan daarom sterk onder druk.

Na de verkiezing van 20 maart moet het nieuwe bestuur besluiten over het Groenbeleidsplan. Om een goed afgewogen besluit te kunnen nemen moeten de maatschappelijke baten in beeld worden gebracht. Ook al is het niet altijd mogelijk om deze baten in geld uit te drukken. Een op biodiversiteit gericht beheer van het netwerk van dijken, bermen, oevers en watergangen heeft tal van maatschappelijke voordelen:

Herstel van biodiversiteit

De meest belangrijke dingen in het leven hebben geen prijs, zijn van onschatbare waarde. Dat geldt ook voor biodiversiteit. We hebben als mens een gevarieerde natuur nodig om te kunnen overleven. Natuur heeft ruimte nodig en de aankoop van grond brengt hoge kosten met zich mee. Voor akkerranden wordt landbouwgrond uit productie genomen en we moeten als samenleving de kosten voor het verlies aan productie opbrengen. Het netwerk van dijken, bermen, oevers en watergangen ligt er. Natuur kan prima worden gecombineerd met de primaire functie van deze elementen. Het bespaart dus de kosten van grondverwerving en productieverlies als we hier werken aan biodiversiteit.

Natuurlijke plaagonderdrukking

Landbouw gewassen krijgen vaak te maken met plagen, zoals bijvoorbeeld bladluizen. In meer natuurlijke bermen e.d. komen tal van spinnen, zweefvliegen, lieveheersbeestjes en andere kevers voor die bladluizen eten. Deze natuurlijke bestrijders trekken de akker in en helpen de boer om de plaaginsecten onder controle te houden. Er zijn dan minder chemische bestrijdingsmiddelen nodig.

Bestuiving

Dijken en bermen met bloeiende planten zijn nodig voor het behoud van allerlei insecten die voor bestuiving zorgen. Bijen, vlinders en andere bestuivers zijn nodig voor de teelt van tal van voedingsgewassen. Dit dreigt in de knel te komen nu het insectenleven de afgelopen 30 jaar met zo’n 80% is afgenomen. Herstel is noodzakelijk voor onze voedselvoorziening.

Groene energie

Voor een op biodiversiteit gericht beheer moet het maaisel worden afgevoerd. Dit kan worden vergist en dat levert groen gas op. Dit draagt bij aan de energie transitie en de aanpak van het klimaatprobleem.

Maatschappelijke kosten en baten analyse

In 2007 werd in opdracht van het ministerie van VROM een maatschappelijke kosten en baten analyse uitgevoerd voor de groen blauwe dooradering van de Hoeksche Waard. Dat is het netwerk van dijken, bermen, oevers en watergangen. Hierbij werden de kosten en baten van een op biodiversiteit gericht beheer in beeld gebracht. Twee economische adviesbureaus voerden het onderzoek uit. Hieruit kwam naar voren dat er ook positieve effecten waren voor de recreatie en de waarde van het onroerend goed. De maatschappelijke baten die in geld waren uit te drukken gaven afhankelijk van het gekozen scenario een rendement van circa 100%.

Duidelijk is dat een op biodiversiteit gericht beheer van het netwerk van dijken, bermen, oevers en watergangen een groot maatschappelijk rendement oplevert. Extra kosten voor het waterschap moeten in het belang van onze inwoners voor lief worden genomen vindt Water Natuurlijk.

12