Natuurkracht werkt met Zuid-Limburg aan hoogwaterveiligheid – Natuur en Milieufederatie Limburg

Natuurkracht werkt met Zuid-Limburg aan hoogwaterveiligheid

Het is ruim een jaar geleden dat Limburg zwaar werd getroffen door extreme regenbuien. Het water kolkte door de straten en huizen kwamen onder water te staan. Een indrukwekkende gebeurtenis die in het collectieve geheugen gegrift staat en veel Limburgers persoonlijk heeft geraakt. De watersnood van vorig jaar laat zien dat het urgent én belangrijk is om onze omgeving aan te passen aan weersextremen. Onder de naam Natuurkracht gaan Natuurmonumenten, ARK Natuurontwikkeling, Natuur en Milieufederatie Limburg, Stichting het Limburgs Landschap en het Wereld Natuur Fonds de komende drie jaar samen met de Limburgers aan de slag om het landschap op een natuurlijke manier in staat te stellen meer water te bergen, zodat extreme wateroverlast uitblijft.

Natuur én water als bondgenoot

Op 14 juli 2022, precies een jaar na de wateroverlast vond de lancering van Natuurkracht plaats in de Kasteeltuin Oud-Valkenburg. Hoe anders het weer dit jaar was, rustig, een zonnetje dat tussen de sluierwolken door naar buiten kwam. Burgemeester Daan Prevoo, burgemeester van het vorig jaar zwaar getroffen Valkenburg aan de Geul, sprak als eerste ambassadeur van Natuurkracht zijn wens uit de samenwerking tussen alle partijen die oplossingen voor hoogwater om een ramp als vorig jaar in de toekomst te voorkomen te versterken. “We moeten krachten bundelen en samenwerken omdat elke organisatie deel uitmaakt van de oplossing.”

Daan Prevoo bood een mooi en verfrissend perspectief, namelijk dat het water niet de vijand is maar juist een vriend. Wij hebben water én natuur nodig. Ze hebben ons veel te bieden, als we daarvoor open staan. In plaats van alleen de schade te herstellen naar de situatie hoe het was vóór de wateroverlast, hebben we nu een unieke kans om onze leefomgeving juist beter te maken. Onze tuinen, akkers, dorpskernen en steden weer onderdeel te maken van het watersysteem; natuurinclusiever. Zodat we met de natuur en het water meewerken in plaats van ertegen.

Foto: Maurice Hertog Fotografie

Boer aan het woord

Als eigenaar van het natuurinclusieve agrarische bedrijf Lubosch Land omarmt ook ambassadeur Geert Jan Nieboer Natuurkracht en hoopt hij een voorbeeld te zijn voor vele andere agrariërs. Samen met zijn dochter verteld hij hoe zijn bedrijf aan den lijve heeft ervaren hoe krachtig het water was. Hun boerderij lag ogenschijnlijk veilig op het plateau in Ransdaal, maar de Ransdalerstraat veranderde al snel in een rivier. Binnen de kortste keren lag de hele mestkelder (een half miljoen kuub!) vol met water. Zij staakten op de maandag voor de ramp graafwerkzaamheden op een helling op het erf, waarmee zij een modderstroom (door erosie) richting hun huis hebben kunnen voorkomen.

Waterbeheer is een belangrijk thema op Lubosch Land. De voormalige mestkelder wordt ingezet in als regenwaterbuffer, er is 5 hectare aan bomen gepland en het grasland laten ze bewust verruigen waardoor regenwater opgevangen wordt daar waar het valt. Ook hebben ze een grote en meerdere kleinere poelen aangelegd. Zo wil Lubosch Land een concrete bijdrage leveren aan het herstel van biodiversiteit. Ook bieden ze plekken voor onderzoek. Studenten van de Universiteit van Amsterdam hebben afgelopen weken veldwerk uitgevoerd rondom thema’s als klimaatverandering, wateroverlast en erosie.

Samen met burgemeester Prevoo, Luboschland en iedereen die natuur als bondgenoot ziet, zetten de natuurorganisaties zich de komende jaren in om zoveel mogelijk mensen in Limburg te inspireren te helpen het landschap klimaatslim en toekomstbestendig te maken.

Iedereen kan meedoen met Natuurkracht

Natuurlijke oplossingen tegen overstromingen zijn er in het groot en in het klein. Denk aan ruimte maken voor bosontwikkeling, vrij meanderende beken en natuurlijke graslanden. De komende jaren wil Natuurkracht dan ook alle Limburgers in het Geul- en Gulpdal uitnodigen mee te doen aan groene, veilige en aantrekkelijke oplossingen voor hoogwaterveiligheid. Via evenementen, diverse acties en een digitaal platform kunnen mensen kennis en ervaringen met elkaar delen en ook zelf aan de slag gaan. Natuurkracht wordt gesteund door de Nationale Postcode Loterij en heeft een fonds ingesteld van 1 miljoen euro voor lokale projecten die bijdragen aan natuurlijke oplossingen voor hoogwaterveiligheid.

Werken met natuur = win-win-win

Kiezen voor natuurlijke oplossingen verkleint niet alleen de kans op klimaatschade, maar het gaat ook verdroging tegen, de natuur wordt soortenrijker, robuuster en veerkrachtiger. Bovendien levert het een mooi landschap op en zijn de kosten van deze maatregelen relatief goedkoop, afgezet tegen de grote materiële schade door de overstromingen in Limburg afgelopen zomer.[i] De natuurlijke oplossingen voor waterberging in het Geul- en Gulpdal kunnen als voorbeeld dienen voor de rest van Nederland in een opwarmend klimaat. Dankzij de natuur in het Geul- en Gulpdal heeft het landschap tijdens de zware en langdurige regen in 2021 gefunctioneerd als een klimaatbuffer en heeft daardoor erger voorkomen. Dit concluderen onderzoekers van Bureau Stroming in een onderzoek in opdracht van Natuurmonumenten. “Zonder deze bufferende werking van het Geuldal was de waterstand in Valkenburg en Meerssen nog veel hoger geworden”[ii]. Het is ook de ervaring van de samenwerkende natuurorganisaties. Al decennialang werken zij (mee) aan maatregelen om water in het Limburgse heuvelland te vertragen en bergen[iii].

Vraag en antwoord Natuurkracht 

Juli 2022

Waardoor is dit initiatief ontstaan?
Natuur en Milieufederatie Limburg, Stichting het Limburgs Landschap, ARK Natuurontwikkeling, Natuurmonumenten en het Wereld Natuur Fonds zagen een mooie kans om in het Geul- en Gulpdal van betekenis te zijn als het gaat om hoogwaterveiligheid. Samen hebben zij onderzocht of hier vanuit de Nationale Postcodeloterij financieel aan bijgedragen kon worden en dat bleek zo te zijn.

Waarom natuur gebruiken voor hoogwaterveiligheidsoplossingen?
Kiezen voor natuurlijke oplossingen verkleint niet alleen de kans op klimaatschade, maar het gaat ook verdroging tegen, de natuur wordt soortenrijker, robuuster en veerkrachtiger. Bovendien levert het een mooi landschap op en zijn de kosten van deze maatregelen relatief goedkoop, afgezet tegen de grote materiële schade door de overstromingen in Limburg afgelopen zomer.

Wat is er mis met traditionele oplossingen, zoals dijken?
Daar is niets mis mee, anders dan dat die oplossingen meestal niets doen voor natuur, zoals biodiversiteit verhogen, verdroging tegengaan en het robuuster en veerkrachtiger maken van een landschap. Bovendien maken deze ‘grijze’ oplossingen het landschap minder aantrekkelijk.
Waarom wordt vanuit dit project de focus gelegd op het Gulp- en Geuldal? De urgentie om in het Geul- en Gulpdal samen aan de slag te gaan voor hoogwaterveiligheid is logisch gezien de overstromingen in 2021. We willen als voorbeeld dienen voor andere gebieden in Nederland en zelfs daarbuiten.

Welke rol speelt de Nationale Postcodeloterij?
De Nationale Postcodeloterij steunt jaarlijks meerdere goede doelen, dit initiatief is daar een van. Zij financieren, Natuurkracht mobiliseert en voert het programma uit.

Aan wat voor projecten moet ik denken?
Natuurlijke oplossingen tegen overstromingen zijn er in het groot en in het klein. Denk aan ruimte maken voor bosontwikkeling, vrij meanderende beken en natuurlijke graslanden. Maar ook een regenton bij je huis, tegels uit je tuin en inheemse beplanting dragen bij.

Hoe kan ik meedoen en wat speelt er bij mij in de buurt?
Tot en met 2024 vinden er diverse acties, evenementen en ontmoetingen plaats in het Geul- en Gulpdal. Ook werken we aan een platform waar iedereen digitaal kan aansluiten. Dit platform en alle activiteiten zijn bedoeld om antwoorden te vinden, ontdekken én geven op de vraag hoe we natuur inzetten tegen klimaatverandering en wateroverlast in het Zuid-Limburgse landschap. Houd www.natuurkracht.org in de gaten!

Hoe doe ik een aanvraag voor het fonds?
Natuurkracht wordt gesteund door de Nationale Postcode Loterij en heeft een fonds ingesteld van 1 miljoen euro voor lokale projecten die bijdragen aan natuurlijke oplossingen voor hoogwaterveiligheid. Het fonds wordt vanaf 1 oktober 2022 opengesteld en heeft als doel projecten te financieren die in het landschap met natuurlijke oplossingen werken, zodat ze als voorbeeld kunnen dienen en aantonen dat het mogelijk is en werkt. De precieze criteria waar projectaanvragen aan moeten voldoen, worden nu opgesteld. Heeft u vragen, stuur dan gerust een e-mail naar natuurkracht@wwf.nl.

Hoe lang duurt dit gezamenlijke project?
Natuurkracht wordt tot en met 2024 aangejaagd door Natuur en Milieufederatie Limburg, Stichting het Limburgs Landschap, ARK Natuurontwikkeling, Natuurmonumenten en het Wereld Natuur Fonds. Daarna hopen we dat het gedachtegoed van natuur als bondgenoot wordt voortgezet door burgers, ondernemers en overheden zelf.

Vragen over grondwater voor nu en in de toekomst.

Rose-Marie Kaanen heeft onlangs, namens de fractie Water Natuurlijk Limburg, vragen gesteld aan het Dagelijks Bestuur van het Waterschap Limburg over ons grondwater voor nu en in de toekomst.
Klik op deze link voor meer informatie.

Vragen WaterNatuurlijk over het volledig onttrekkingsverbod oppervlaktewater

Peter Frey (fractievoorzitter Water Natuurlijk Limburg) heeft onlangs vragen gesteld aan Chrit Wolfhagen, lid van het DB van het Waterschap, over het volledig onttrekkingsverbod oppervlaktewater. .
Klik op deze link voor meer informatie.

Vragen WaterNatuurlijk over voldoen aan de eisen in het kader van de Richtlijn Water

Peter Frey (fractievoorzitter Water Natuurlijk Limburg) heeft onlangs vragen gesteld aan het DB van het Waterschap over het voldoen aan de eisen in het kader van de Richtlijn Water.
Klik op deze link voor meer informatie.

Na de stikstofcrisis volgt straks ook de waterkwaliteitcrisis (NRC 25-7-2022)

Uit de NRC 25-7-2022:

Klik hier voor het volledige artikel

Rapport: natuur Geuldal voorkwam ergere overstromingen

Recent onderzoek toont aan dat het Geuldal als een klimaatbuffer heeft gefunctioneerd tijdens de overstromingen van afgelopen zomer. De extreme neerslag kreeg in het natuurgebied de kans om in de bodem te zakken, waardoor slechts een klein deel van het regenwater de rivier bereikte. Volgens de onderzoekers is het belangrijk om deze bufferfunctie verder uit te bouwen, ook buiten het Geuldal. Door het hele Limburgse heuvelland natuurlijk in te richten kan nog veel meer water worden vastgehouden. De natuur is onze belangrijkste bondgenoot in de strijd tegen hoogwater.

Betreffend rapport is opgesteld door”Het rapport is opgesteld door Buro Stroming in opdracht van 4 natuurorganisaties (NM, SBB, LL en stichting Ark Natuurontwikkeling). Het rappoprt is op internet gepubliceerd.” in opdracht van 4 natuurorganisaties (NM, SBB, LL en stichting Ark Natuurontwikkeling).
Het rapport is op internet gepubliceerd.

Reactie Harry H. Tolkamp op artikel over wateroverlast in Belgie en Duitsland

In het artikel in Binnenlands bestuur  van 11 april 2022 wordt de Limburgse waterprogrammamanager Theo Reinders geciteerd: “ De samenwerking nu moet zich richten op de beken en stromen in het Limburgs heuvelland, zoals de Geul en de Gulp. Die beekjes werden woeste rivieren die in Valkenburg zelfs een brug wegspoelden. Hoogteverschillen en de stenen bodem zorgen voor een razendsnelle waterafvoer wat voor overlast zorgt. In de bronbeken zou je bijvoorbeeld natuurlijke treden kunnen maken, zodat het water langzamer stroomt en de piek er uit haalt.”

Hier spreekt deze watermanager zich toch wel iets te onnadenkend uit in de oplossingen uit het verleden.  Het afdammen van de beken om de afvoer te vertragen was in de jaren na WO II de manier om het water vast te houden t.b.v. de landbouw  en het begin van de “normalisatie’ van de Nederlandse laaglandbeken.

Natuurlijk is bovenstrooms maatregelen nemen de enige oplossing. Maar je kunt in deze tijd toch niet serieus suggereren dat je de beken kunt veranderen in een serie vijvers (door middel van bodemdrempels die ‘natuurlijke’ treden zouden kunnen simuleren .en daarmee de natuurlijke stroming eruit halen. Natuurlijke beken moeten sowieso van de KRW natuurlijk blijven (onveranderd). Bovendien gaat dat helemaal niet helpen om meer water te bergen want wanneer de beken wel wilt laten stromen (er van uitgaande dat Reinders dat ook nog wel wil) dan is de berging feitelijk altijd vol en wordt de afvoer niet vertraagd.  De echte oplossing kan alleen maar worden gevonden in het infiltreren van het water in de bodem of het tijdelijk vasthouden in kleinschalige buffers, zoals dat in Zuid-Limburg al jaren wordt gedaan. .

Niet de beek moet zich aanpassen maar de mens en zijn infrastructurele honger. Ga verder bovenop de helling wonen en niet in het stroomdal. Noodoverstromingsgebieden zijn altijd beter dan ingrepen in de waterloop zelf. Bovendien moet in natuurlijke beken de werking van de stroming op de (vrije) meandering in stand blijven, dat is nu juist een van de opdrachten voor het waterschap vanuit de Kaderrichtlijn Water.
Het is onbegrijpelijk dat een programmaleider voor watersystemen van het waterschap dit soort kortzichtige opmerkingen kan maken, dat is nu precies niet de oplossing voor het probleem.  Dammen in beken en dammen in beekdalen zijn echt geen realistische oplossing. En ook tunnels  onder de infrastructuur verplaatsen slechts het probleem.

Klimaatverandering voorkomen en terugdraaien, daar gaat het om. Zorg ervoor dat die frequentere en intensievere (cluster)buien stoppen. En leer omgaan met de gevolgen zolang het nog niet teruggedraaid is. En ja, een bui met een frequentie van 1 op 1.000 of zoiets, daar hoef je het land echt niet op in te richten. Dan is het voldoende om mitigerende systemen te hebben bedacht om dodelijke slachtoffers  te voorkomen. Schade aan eigendommen bij zo’n gebeurtenis kan zeer wel acceptabel zijn gezien de lage frequentie en de onmogelijk grote sommen geld die nodig zouden zijn om dergelijke schades te voorkomen.  Het is best te begrijpen dat er een emotionele roep is om wat extra te doen na zo’n overlast gebeurtenis als in juli 2012 (flitsvloed Slenaken) en juli 2021  (Geul, Ahr, etc) , het meest realistische scenario is gewoon te accepteren dat er af en toe schade is. De kosten daarvan vergoeden weegt op tegen de vermeden investeringen. De oplossing daarvoor is het aanleggen van een schadefonds, of wanneer je niet wilt sparen, de toezegging dat je het in voorkomende gevallen gewoon oplost.
Nogmaals: schiet niet in desastreuze schijnoplossingen als afdammen van beekdalen. Haal de komende jaren de kwetsbare infrastructuren en  functies weg uit de overstromingsgebieden. Een bibliotheek hoort niet in de kelder, een ziekenhuis ook niet, zeker niet in een potentieel overstromende laagte.
Stel daarvoor strikter beleid op.

Onderzoek watersystemen in Limburg

Column Patrick Jansen: Weg met geborgde zetels waterschappen

Column Patrick Jansen in Trouw dd 4 mei 2022

Goed nieuws voor de wilde flora en fauna. De waterschappen willen de biodiversiteit in Nederland versterken. De Unie van Waterschappen is partner geworden van het Deltaplan Biodiversiteitsherstel, en het ene na het andere waterschap komt met plannen waarin naast droge voeten, schoon water en veiligheid ook biodiversiteit een doel is.

Het slechte nieuws is dat er in de praktijk nog weinig verandering te zien is. In de inrichting en het beheer van de meeste dijken en watergangen speelt natuur hooguit een bijrol.

Kijk maar rond. Overal liggen systemen van soms wel twee meter diep die de bodem draineren. Het overgrote deel van het gevallen regenwater is daardoor al binnen een week afgewaterd. Terwijl overduidelijk is dat dit leidt tot watertekorten, zoals ook nu.

Ook worden sloten vaak nog twee keer per jaar – in de zomer en in het najaar – volledig kaal gemaaid en leeggeschraapt om water zo snel mogelijk te kunnen afvoeren. Dat is funest voor de rijke slootflora en -fauna. Terwijl het voor de waterafvoer meestal volstaat om bijvoorbeeld maar één kant tegelijk te schonen, zodat wilde planten en dieren leefruimte overhouden.

Sommige waterschappen staan nog altijd toe dat bij droogte grondwater en oppervlaktewater mogen worden gebruikt om het land te beregenen. Terwijl dit tot gevolg heeft dat natuurgebieden nog verder uitdrogen, waardoor wilde planten en dieren verdwijnen.

Nog steeds worden veel dijken jaarlijks meermaals compleet kaal gemaaid, ten koste van de rijke flora en fauna van dijken. Honderden kilometers dijk worden beheerd als productiegrasland, soms zelfs met inzet van mest en bestrijdingsmiddelen die alle kruiden doden. Terwijl wetenschappelijk onderzoek uitwijst dat dijken met een kruidenrijke vegetatie juist sterker zijn.

Soms worden onderhoudspaden langs watergangen nog verpacht, verkocht of zelfs weggegeven aan boeren om te gebruiken voor productie. Terwijl deze stroken juist nuttig zijn om meststoffen en pesticiden bij het water weg te houden, en om te gebruiken voor groenstroken en natuurvriendelijke oevers.

Deze natuuronvriendelijke praktijken reflecteren een sterke nadruk op het belang van agrariërs. Die vragen om snelle afvoer van overtollig water in de winter, ruime toegang tot water bij droogte, zo veel mogelijk land om mee te produceren, en zo min mogelijk wilde planten die zich uitzaaien.

Die nadruk is een rechtstreeks gevolg van de zogenaamde geborgde zetels: wat de uitslag van de waterschapsverkiezingen ook is, er zijn altijd drie zetels gereserveerd voor de landbouwsector. Ook de andere zetels worden vaak bezet door mensen die voor de landbouwsector lobbyen, ontdekte De Groene Amsterdammer. Daartegenover staat één zetel die is gereserveerd voor natuurbeheerders.

Dat die geborgde landbouwzetels invloedrijk zijn is goed te merken aan het felle verzet van de agrarische wereld tegen een wetsvoorstel om ze af te schaffen, dat de Tweede Kamer volgende week behandelt. Dat voorstel volgt het adviesrapport Geborgd gewogen, dat concludeerde dat de vraagstukken waarover waterschappen tegenwoordig beslissen vragen om ‘een bredere afweging van alle belangen’.

Ik hoop dat de wetswijziging slaagt. Want zonder geborgde zetels wordt het voor waterschappen makkelijker om de biodiversiteitsbeloften waar te maken, met de snelheid die noodzakelijk is.

Interview met Gerard IJff, wethouder in Meerssen

Interview met Gerard IJff, wethouder in Meerssen o.a. voor waterbeheer, voorheen lid van het Dagelijks Bestuur van Waterschap Limburg

1. Wat zijn de belangrijkste maatregelen die tot nu toe al genomen zijn in Meerssen om herhaling van de overstroming zoals afgelopen juli te voorkomen?
Dat zijn er te veel om op te noemen. We hebben zelf als gemeente met het Waterschap het programma Water in Balans verder geïntensiveerd. Dat heeft geleid tot het realiseren van een buffer nabij de Pletsmolen in Meerssen, tot het verlenen van medewerking aan een extra buffer bij de Visweg, over het wegwerken van achterstallig onderhoud aan de kwelsloten en duikers in het gebied Bunde-Brommelen-Westbroek. Daarnaast het doorrekenen van het gehele rioolstelsel van Bunde omdat uit die kern te veel onverklaarbare klachten van wateroverlast kwamen. Tot slot zijn we concreet aan de slag gegaan met de Cascade bij de Prins Bernardlaan in Bunde en met het Leukdervoetpad en de realisatie van de daar noodzakelijke buffers.

2. Is de gemeente daarbij tevreden over de samenwerking met Waterschap, Provincie en Rijkswaterstaat? Indien nee: wat schort er tot nu toe aan?
We hebben elke twee weken en overleg met RWS en het waterschap. Dit informele ambtelijk-bestuurlijke overleg leidt er toe dat de informatie uitwisseling intens is en concrete stappen gezet worden. Zo hebben we in kaart gebracht welke Waterstaat werken er in het gebied Bunde-Westbroek liggen en van wie ze zijn. Dat is nu afgerond en is te vinden op onze website. Nu gaan we bezien hoe het onderhoud geregeld is en welke zaken nog ontbreken. Het feit dat dit een hele klus was zegt al genoeg.
Ik ben dus zonder meer tevreden over de samenwerking al wordt soms mijn geduld wel op de proef gesteld. Soms verwacht ik dat zaken sneller opgepakt worden, maar ja we hebben het allemaal druk en alles moet liefst morgen klaar zijn. Geduld is niet mijn sterkste eigenschap.

3. Schets svp – op hoofdlijnen – de aanpak die in de steigers staat voor Meerssen om te voorkomen dat er weer zo’n overlast en schade ontstaat als afgelopen zomer.
Een watersnood situatie zoals we vorig jaar in juni en juli hebben meegemaakt is van ongekende omvang en intensiteit. Berekend is dat vanuit het huidige klimaat die situatie zich 1 keer in de 1000 jaar zal voor doen. Daar kun je je en wil je je dus niet tegen wapenen. Dat zou ook onbetaalbaar zijn als het technisch al mogelijk zou zijn. Door de klimaatverandering zullen we er echter rekening mee moeten houden dat die situatie zich vaker gaat voordoen. Dat kan dus ook morgen al het geval zijn. Daar moeten we op voorbereid zijn met maatregelen rond het water beheer, maar ook via afspraken rond zelfredzaamheid in buurten en kernen.
De laatste hand wordt gelegd aan een rapport van Deltaris wat aan moet geven op welke wijze we de woonomgeving in onder andere de gemeente Meerssen het beste kunnen beschermen. Zodra dat rapport er ligt gaan we bezien hoe we de aanbevelingen kunnen realiseren. Het zal echter wel een aanpak vergen die vele jaren zal duren. In de tussentijd moeten we komen tot een aanpak die zo veel schade en stress kan voorkomen of verminderen. Ik heb bij een vorige vraag al een aantal voorbeelden genoemd. Bedenk ook dat het Waterschap en de gemeente al veel maatregelen gerealiseerd hadden. Zonder die extra buffers bijvoorbeeld bij onder andere de Visweg maar ook in het gehele stroomgebied van de Geul was het drama nog veel groter geweest. Overigens moeten we wel bedenken dat de realisatie van de maatregelen vele jaren, mogelijk tientallen jaren, zal vragen voordat we helemaal op de toekomst zijn voorbereid. Het is dus een weg van lange adem.

4. Wat is er nodig om te zorgen dat de voorgenomen aanpak voldoende voortvarene in uitvoering wordt genomen?
De drie overheden zullen slagkracht moeten tonen. Polderen is leuk voor draagvlak maar er moeten ook knopen doorgehakt worden. ik denk dat we alle zeilen bij moeten zetten om het rijk en de provincie nu en in de toekomst goed bij de les te houden, om zo het vertrouwen van onze inwoners te kunnen behouden met zichtbare maatregelen.

5. Wat vind je van het – nog te starten – project van de samenwerkende natuurorganisaties (onder leiding van het Wereld Natuurfonds) genaamd “Natuur als bondgenoot” (gericht op het structureel aanpakken van overstroming door meer natuur- en landschapselementen op de hellingen aan te leggen)?
Ik denk dat dergelijke projecten absoluut noodzakelijk zijn. Dat geldt overigens niet alleen vanuit het waterbeheer maar ook als het gaat over landschapsbeheer en de toekomstige rol van de agrarische sector. Bij die transformatie zijn onze agrariërs naast de natuurbeheerders onze natuurlijke bondgenoten.
Ik denk overigens ook dat we nu alle aandacht richten op de wateroverlast en het reguleren van hoge waterafvoer. Ik denk dat we de waterkwaliteit ook niet uit het oog mogen verliezen, zeker ook nu we steeds langere periodes van grote droogten kunnen verwachten. Die andere zijde van de medaille mag niet onder sneeuwen. Denk dan aan een beekdalbrede aanpak, het meanderen van de beken, voorkomen van lozingen van vuil water op het oppervlakte water, en ga zo maar door.

6. Wat kun je vertellen over het overleg en contact met Wallonië gericht op meer samenwerking bij preventie van wateroverlast in het Geuldal?
Dat is absoluut noodzakelijk maar ook heel lastig en stroperig. Dat komt onder andere doordat de organisatie in Wallonië geheel anders georganiseerd is dan in Nederland. Je mist een logische gesprekspartner als het gaat over water beheer. Daarnaast bestaan er natuurlijk ook wel een taal barrière en zijn er cultuur verschillen. De sense of urgency is echter in Duitsland en België zeker sterk aanwezig als je ziet wat de kracht van het water bij onze buren teweeg heeft gebracht met de vele slachtoffers die te betreuren zijn. Misschien moeten we hen wat dat betreft ook meer de helpende hand bieden in plaats van te stellen dat zij onze problemen moeten zien te voorkomen. Overigens waren we ook al via Water in Balans internationaal bezig. Nieuw is het onderwerp dus niet.