Waterschap helpt vogels in het Oudeland

29 september 2022

Water Natuurlijk is blij met het besluit van het bestuur van het waterschap Hollandse Delta om de waterhuishouding van het Oudeland van Strijen aan te passen. Dat gaat helpen bij het herstel van biodiversiteit in het algemeen en vogels in het bijzonder. Grote overeenstemming in het bestuur geeft de burger moed. Al was er wel een heel bijzonder geluid van de fractie van Hollandse Delta Natuurlijk.

Boerenlandvogels

Weidevogels en andere boerenlandvogels staan sterk onder druk. De aantallen kelderen de laatste decennia als een baksteen. Ondanks de initiatieven van boeren en natuurorganisaties om hier iets aan te doen, is er nog nauwelijks sprake van herstel. Dat geldt ook voor het Oudeland van Strijen, waar Staatsbosbeheer en de betrokken boeren doen wat ze kunnen. De waterhuishouding is cruciaal voor vogelsoorten als Grutto, Kemphaan, Watersnip etc.
Een hoge waterstand is heel belangrijk voor de leefomgeving van deze dieren. Door ontwatering, vooral ten behoeve van de landbouw, zijn dergelijke omstandigheden schaars geworden in ons land. Dat is een belangrijke reden voor het teruglopen van de aantallen boerenlandvogels. Het waterschap Hollandse Delta gaat daar in het Oudeland van Strijen wat aan doen.

Waterhuishouding

Om het leefmilieu voor de weidevogels te verbeteren gaat het waterschap in samenwerking met Staatsbosbeheer het waterpeil in een deel van het Oudeland verhogen. Hiervoor moeten de waterinlaat worden vergroot en geautomatiseerd, watergangen worden gegraven, kades worden opgehoogd en duikers en stuwen worden aangelegd.

Het waterschap neemt de helft van de kosten van deze investering voor rekening. De andere helft is voor Staatsbosbeheer die hiervoor subsidie krijgt. Belangrijk neveneffect van dit project is dat het de CO2 uitstoot terugdringt. In het Oudeland zitten veenlagen. Een te droog liggend veen brengt CO2 in de atmosfeer. Met een hoger waterpeil wordt dat minder. Ook betekent het een impuls voor de waterkwaliteit.

Watersnip
Watersnip. Foto van Elly Kranendonk.

Bijzonder geluid

De planning van de werkzaamheden is kritisch. Uiteraard kan er niet gewerkt worden in de broedtijd, maar er moet ook rekening worden gehouden met de zeldzame Dwerggans, die jaarlijks kiest voor het Oudeland om te overwinteren. Dat beperkt de uitvoeringsperiode tot ongeveer 12 weken.

Algemene instemming was er voor het project in het algemeen bestuur van het waterschap. Dat is bemoedigend en het geeft aan dat het draagvlak om meer te doen voor herstel van biodiversiteit groeit. Een bijzonder en onverwacht geluid kwam van de fractie van Hollandse Delta Natuurlijk. De woordvoerder van deze fractie vroeg of we niet doorschieten in de opvang van weidevogels. Er zouden grenzen zijn aan de mogelijkheden hiervoor en welke agrariër draait straks op voor de kosten van de vele ganzen die hier op af komen.

De heemraad beantwoordde deze vragen van Hollandse Delta Natuurlijk en sloot af met de opmerking: “Wees ook eens ergens blij mee”. In tweede termijn reageerde Hollandse Delta nog op de zeldzame Dwerggans die in het Oudeland overwintert: “Ik jaag al 60 jaar en van een Dwerggans heb ik nog weinig gezien in zo’n gebied. Ik ben benieuwd wat voor een dwerggans dat is”. De vogelkennis van de heemraad was niet toereikend voor een antwoord hierop.

Water Natuurlijk is blij met het project en ziet uit naar de resultaten. Het waterschap heeft als taak om het waterpeil aan te passen aan de functie van een gebied en dat gaat nu dus gebeuren in het Oudeland van Strijen.

Joost Kievit MSc

Met dank aan Elly Kranendonk die de foto’s voor dit artikel ter beschikking stelde.

VRIEND WORDEN!

Logo 'Samen voor Biodiversiteit'

Boeren voor waterbeheer

26 september 2022

Water Natuurlijk heeft een warm hart voor boeren. Omschakeling naar teelten die minder belastend zijn voor het watermilieu is nodig. Minder belasting is goed voor de doelen van het waterschap en in het belang van de gezondheid van mens en milieu. Water Natuurlijk wil boeren die hieraan werken financieel steunen en stimuleren.

Het Louis Bolk Instituut (link opent in een nieuw tabblad) doet al 45 jaar onderzoek naar duurzame landbouw, voeding en gezondheid. Daarbij zijn de natuur en de pioniers onder boeren een inspiratiebron. Met praktijkgerichte kennis helpen ze boeren met verduurzamen. Aan het woord is Merel Hondebrink, onderzoeker Duurzaam bodembeheer van het Louis Bolk Instituut.

Motivatie

De motivatie van boeren is de basis van verduurzaming. Financiële steun kan daarbij helpen.

Merel:

“Door maatschappelijke druk en beleid moeten gangbare bedrijven meer richting duurzaamheid gaan bewegen. Hier is veel te leren van onder andere de boeren wiens bedrijven op biologische leest zijn geschoeid. Eerst werd alleen aan productie gedacht, nu is meer en meer duurzaamheid aan de orde. Gelukkig worden steeds meer boeren zich bewust van dit feit.

Het is voor hen lastig om over te stappen naar een andere bedrijfsvoering, mede omdat zij ‘vast’ zitten in een bepaald economisch systeem: financiële haalbaarheid is dan afhankelijk van de schaalgrootte. Hierdoor ontstaan er grotere bedrijven die onpersoonlijker werken. Schaalvergroting is niet altijd goed voor duurzaamheidsdoelen. Het wordt voor boeren steeds moeilijker om geld te verdienen er is veel regel- en papierwerk naast het fysieke deel van het boer zijn.
Het is voor ons belangrijk om in gesprek te komen met de boer zelf. Aan de keukentafel kunnen ze aangeven waar ze energie van krijgen: bodemkwaliteit, insecten of juist de vogels of juist een heel technische boer die meer naar precisie landbouw wil. Door dit gesprek aan te gaan krijg je een beter beeld wat er leeft. Als je hoort waar ze allemaal tegenaan lopen, kan je samen naar oplossingen zoeken.”

Bodem voor waterbeheer

Een goed functionerende bodem is belangrijk voor de productie van voedsel. Het is ook goed voor het waterbeheer. In agrarische bodems kan CO2 worden opgeslagen en dat helpt om de gevolgen van klimaatverandering te beperken. Zo’n bodem kan ook veel water bevatten en dat helpt extreme neerslag op te vangen.

Merel:

“Als je een goede bodem hebt, kan deze als een spons piekbuien opnemen. Er zijn steeds meer partijen bezig om te kijken hoe je collectief water kunt bergen in een gebied. Collectief met een aantal boeren iets aanwijzen. Dat wordt in Zeeland gedaan. De vraag is dan, hoe brengt je dat water weer terug naar de verschillende percelen van dat collectief.

Er wordt sinds een aantal jaar onderzoek gedaan naar de opslag van CO2 in agrarische bodems. Wat steeds belangrijker wordt in combinatie met koolstofvastlegging is het gebruik van reststromen. In ons land komen zo’n 33 vrachtwagens koffiedik per dag beschikbaar. Dit kan mogelijk als bodemverbeteraar gebruikt worden en kunstmest deels vervangen. Kunstmest is duur en de productie vraagt veel energie.

Veel boeren hebben interesse in bodemkwaliteit, in de structuur de doorworteling, dat kan je correleren met water, dat je integraal meeneemt. De eerste focus ligt op bodem. Het is zaak vooral de interesse van de boeren gebruiken, de weg naar doel maakt niet uit, als je er maar komt. Je kunt niet anders werken dan integraal. Het zijn allemaal systemen in een groter systeem. Gebiedsgerichte aanpak gaat daarom steeds belangrijker worden. In onder andere het Buijtenland van Rhoon werkt het Louis Bolk Instituut hieraan. Samen met boeren, natuurbeschermers en overheden. De vraag is dan hoe kan je dat effectief inzetten, hoe ga je met z’n allen dezelfde kant op. Een mooie uitdaging.”

Initiatieven als het Buijtenland van Rhoon dragen bij aan de gezondheid van mensen en een beter milieu, dit is ook een taak van het Waterschap. Om deze reden verdienen dit soort initiatieven financiële steun van het Waterschap.

Konnie Wilkens

Logo-WaterNatuurlijk_Hollandse_Delta

VRIEND WORDEN!

Logo 'Samen voor Biodiversiteit'

Bestuurscrisis waterschap ettert door


Water Natuurlijk vindt dat het waterschap vol aan de bak moet om een watercrisis te voorkomen. In ons land tuimelen van de ene in de andere crisis. Klimaatcrisis, biodiversiteitcrisis, stikstofcrisis en een watercrisis in aantocht. Allemaal problemen waarbij het waterschap direct betrokken is of aan de lat staat om voor oplossingen te zorgen. Het Algemeen Bestuur van het waterschap Hollandse Delta heeft zijn eigen crisis, die na een beschamende vertoning in de vergadering gisteravond dieper is dan ooit. Een verslag van een toeschouwer.

Watercrisis op komst

De waterkwaliteit in Nederland is slecht. Veel slechter dan in de andere Europese landen. Uiterlijk 2027 moet voldaan zijn aan de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water. Dat geldt ook voor de wateren van het waterschap Hollandse Delta. Het waterschap heeft de afgelopen 12 jaar weinig prioriteit gegeven aan waterkwaliteit. Zo werd ongeveer 60% van de wettelijk verplichte maatregelen om de kwaliteit te verbeteren niet uitgevoerd.

Deskundigen voorzien een watercrisis vergelijkbaar met de stikstofcrisis. De absolute deadline om aan de normen te voldoen is 2027. Daarna dreigen Europese boetes en dwangsommen. Het is ook niet denkbeeldig dat net als bij de stikstofcrisis milieuorganisaties naar de rechter stappen en de overheid dwingen om zich aan de eigen wetten te houden. Nederland opnieuw op slot is het risico, waarbij tal van economische ontwikkelingen stil komen te liggen. Alle reden dus om alles op alles te zetten om deze crisis te voorkomen.

Bestuurscrisis

Het Algemeen Bestuur van het waterschap Hollandse Delta heeft zijn eigen crisis en die bereikte in de vergadering van gisteravond een beschamend hoogtepunt. Het vergadersysteem is nu waar het om draait. Hierover is de afgelopen periode een doorlopende discussie. Een deel van het bestuur wil het oude systeem terug waarbij in gespecialiseerde commissies, voor bijvoorbeeld het watersysteem of de dijken, een advies wordt gegeven voor de besluitvorming. Anderen hechten aan het nieuwe systeem waarbij in een grote oordeelsvormende vergadering de besluitvorming wordt voorbereid.

Navelstaren, verspilling van tijd, geld en energie aan futiliteiten zal een buitenstaander zeggen. Voor vertegenwoordigers van de fracties van SGP, Waterschapspartij Hollandse Delta, Hollandse Delta Natuurlijk, Ongebouwd (boeren) en Gebouwd (bedrijven) was het aanleiding om met een initiatiefvoorstel te komen om terug te gaan naar het oude systeem met aparte commissies.

Tevoren zijn de argumenten voor en tegen uitputtend gewisseld. Dat werd gisteravond nog eens dunnetjes over gedaan met de nodige verwijten en onhebbelijkheden over en weer en aankondigingen om de commissievergaderingen te boycotten. De tegenstanders deden een beroep op de indieners van het voorstel om het in te trekken. Na een schorsing werd dat geweigerd. Het zag er naar uit dat het voorstel een nipte meerderheid zou krijgen. Nieuwe schorsing met als vervolg dat de tegenstanders van het voorstel de zaal verlieten. Hierdoor waren er te weinig aanwezigen om te kunnen besluiten en restte onze dijkgraaf niets anders dan de vergadering te sluiten.

Oproep

Oproep aan het zittende bestuur: Stap over je verschillen heen en richt je op de toekomst van ons waterschap. Aan de kiezers: in maart volgend jaar wordt er een nieuw bestuur gekozen. Zorg voor een bestuur dat de schouders zet onder de problemen waar we voor staan: waterkwaliteit, klimaat, stikstof, biodiversiteit en energie.

Joost Kievit MSc

VRIEND WORDEN!

Logo 'Samen voor Biodiversiteit'

Waterkwaliteit blijft tobben

11 september 2022

Water Natuurlijk vindt de zorg voor waterkwaliteit een belangrijke taak van het waterschap. Helaas laat de dagelijkse praktijk het tegenovergestelde zien. Een inwoner van de Hollandse Delta uitte zijn zorg over de waterkwaliteit. Nieuw aangelegde sportvelden zouden worden ingestrooid met rubbergranulaat. Reden voor de fracties van Water Natuurlijk, PvdA en Natuur om schriftelijke vragen te stellen aan het College van Dijkgraaf en Heemraden. De antwoorden zijn ontluisterend.

Kunstgras

Sporten en de nodige voorzieningen hiervoor verdienen een hoge prioriteit. Soms zijn ook kunstgrasvelden nodig, maar sporten is van groot belang voor de gezondheid van mensen. Schoon water is dat ook en daar kan een frictie ontstaan. Kunstgrasvelden worden nogal eens ingestrooid met rubbergranulaat en dat materiaal kan een belasting voor het oppervlaktewater vormen.

Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat giftige stoffen uit het rubbergranulaat zich kunnen verspreiden naar de omgeving. Uit de korrels komt zink, kobalt en minerale olie. Bemonstering van slootbodems bij kunstgrasvelden bracht aan het licht dat het slib te hoge concentraties van deze stoffen bevatte. Via regenwater dat door de ondergrond richting sloot gaat, komen deze stoffen in het water en in het slib.

Waterkwaliteit geen prioriteit

Het is de taak van het waterschap om alert te zijn op vervuiling van het water en te zorgen dat passende maatregelen worden genomen om dat te voorkomen. Alle reden dus voor schriftelijke vragen (link opent in een nieuw tabblad). Immers de fracties in het Algemeen Bestuur van het waterschap hebben een controlerende taak. De antwoorden van het College van dijkgraaf en Heemraden zijn teleurstellend.

Het waterschap Hollandse Delta heeft geen idee waar zich kunstgrasvelden bevinden in het werkgebied. Ze zijn niet betrokken bij de vergunningverlening en er is dus ook niet bekend of er maatregelen genomen zijn om het weglekken van giftige stoffen te voorkomen. Kortom het heeft geen prioriteit.

Er wordt gewerkt aan een visie en hierin komt een paragraaf ‘toxiciteit’. Na het vaststellen van de visie kan bekeken worden of dit onderwerp prioriteit moet krijgen. Ongelooflijk, zolang we in Nederland werken aan waterkwaliteit -en dat is ruim een halve eeuw- hebben waterschappen hierin een wettelijke taak. Ons waterschap heeft eerst een visie nodig om te bepalen of gif in het water de moeite waard is. Ontluisterend.

Joost Kievit Msc

VRIEND WORDEN!

Logo 'Samen voor Biodiversiteit'

Uitnodiging: 1050 Soorten dag in Zwijndrechtse Waard

9 september 2022

Ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum organiseert Natuurvereniging Eiland IJsselmonde op zaterdag 17 september een 1050-soortendag in de Zwijndrechtse Waard.
Wethouder Peter Meij van Ridderkerk opent deze dag om 09.30 uur, bij bezoekerscentrum ‘De IJsvogel’.

Het is de bedoeling tijdens deze dag in de Zwijndrechtse waard (H.I.Ambacht, Zwijndrecht en een deel van Heerjansdam en Ridderkerk met natuurgebieden: Sandelingenambacht, Hooge Nessepolder, Develgebied, Waalbos en gebieden langs Oude Maas) zoveel mogelijk verschillende soorten in de natuur te vinden: vogels, vlinders, insecten, planten, vissen, mossen, paddenstoelen, bomen en wat er verder leeft in de natuur.

Voor wie?

Iedereen kan meedoen. Kennis van de natuur is niet noodzakelijk. Er zijn leden van de natuurvereniging aanwezig om te helpen. Ook kun je gebruik maken van een app om soorten op naam te brengen.

Voor kinderen is er een activiteit bij de IJsvogel. Tussen 9.30 uur en 15.00 uur kan je op dierenjacht gaan. Hiervoor krijg je een formulier mee en een zoekpotje. Doe je mee?

Waar?

Centraal punt is bezoekerscentrum ‘De IJsvogel’, Waalweg 9a, Rijsoord (naast de molen). Hier staan kraampjes met informatie over de verschillende organisaties. In het bezoekerscentrum worden ook alle gegevens centraal bijgehouden.
De waarnemingen worden vermeld op waarneming.nl (link opent in een nieuw tabblad) zodat iedereen kan zien hoeveel soorten er deze dag gevonden zijn in het gebied.

Overige activiteiten

Feitelijk start de 1050-soortendag al op vrijdagavond de 16e september met een nachtvlinder-inventarisatie en een vleermuisexcursie. De start is rond 21.00 uur, ook bij de IJsvogel.

Op zaterdagochtend 17 september starten we om 07.15 uur met een vogelexcursie vanaf het parkeerterrein bij Ross Lovell.

Voor zowel volwassenen als kinderen worden er activiteiten georganiseerd. Kijk voor een compleet overzicht op de website van Natuurvereniging Eiland IJsselmonde (link opent in een nieuw tabblad).

De Natuurvereniging organiseert deze dag samen met:

Logo 'Samen voor Biodiversiteit'

Commotie over bomenkap

7 september 2022

Water Natuurlijk werd afgelopen weekend van verschillende kanten benaderd over een grote bomenkap in de Hoeksche Waard. De machines stonden klaar om zo’n 3 hectare bos neer te halen. De verontwaardiging in de buurt was groot. Het zijn geen bomen van het waterschap, toch voelt Water Natuurlijk betrokkenheid. Temeer omdat ruim 2 jaar geleden aan alle gemeenten in de Hollandse Delta advies (link opent in een nieuw tabblad) was uitgebracht om dit soort toestanden te voorkomen.

Betrokkenheid

Water Natuurlijk heeft ruime ervaring opgedaan met de inzet om bomen voor kap te behoeden. De betrokkenheid van het publiek bij bomen is groot en de actie om op Goeree Overflakkee een grote bomenrij overeind te houden kon rekeningen op duizenden reacties. Deze reacties, een opgezette petitie en een gehouden enquête leerde wat mensen belangrijk vinden aan bomen.

Meer nog dan individuele bomen zijn boomstructuren zijn dan van belang. Bomen die in een rij of in groepen bij elkaar staan en met elkaar beeldbepalende elementen in het landschap vormen. Er valt als het ware een gat als die gekapt worden en dat trekken veel mensen zich aan. Ook voor biodiversiteit hebben boomrijen en groepen bomen een meerwaarde. Ze dienen vaak als vliegroute voor vogels, vleermuizen en insecten. Alle reden om extra aandacht te besteden aan deze zogenoemde boomstructuren.

Gevelde bomen

Advies

Ook was de ervaring dat bomenrijen en groepen bomen onvoldoende wettelijke bescherming hadden. Zo gebeurde het dat een bomenrij binnen enkele dagen tegen de vlakte lag. Resultaat: bomen weg, grote verontwaardiging bij het publiek, een lawine van negatieve reacties op sociale media – wat ook weer wegebt. Voor Water Natuurlijk was het aanleiding om een advies uit te brengen aan het College van Dijkgraaf en Heemraden over hoe hiermee om te gaan. Want hoe je wendt of keert: ieder boom komt een keer aan zijn eind. Gelukkig gaat het waterschap Hollandse Delta nu veel zorgvuldiger om met bomen.

Omdat het advies voor het waterschap volgens Water Natuurlijk ook van belang was voor gemeenten stuurden we in mei 2020 het advies ook naar alle gemeenten in het werkgebied van het waterschap Hollandse Delta. In de begeleidende brief werd onder andere gewezen op het belang en de gebrekkige bescherming van bomenrijen en groepen bomen en het volgende verzoek gedaan:

Water Natuurlijk Hollandse Delta verzoekt U te bezien of wettelijke dan wel beleidsmatige bescherming van boomstructuren binnen Uw gemeente mogelijk is.

De brief leverde weinig reacties op en het beeld is dat er weinig mee gedaan is. De verantwoordelijkheid van Water Natuurlijk is mede vorm geven aan het beleid van het waterschap maar onze betrokkenheid gaat verder.

Joost Kievit Msc
VRIEND WORDEN!

Logo 'Samen voor Biodiversiteit'

Voorkom vissterfte

30 augustus 2022

Water Natuurlijk doet een dringend beroep op beheerders van watergangen. Vermijd onnodige vissterfte door onverstandig beheer. Het warme weer zorgt voor warmer water. Dit leidt tot minder zuurstof in het water. Vissen kunnen het dan moeilijk krijgen met sterfte als gevolg. Laat het water in deze warme tijd zoveel mogelijk met rust!

Vissterfte

De waterbeheerder schoonde afgelopen week een sloot bij Puttershoek. Waterplanten werden afgemaaid en op de kant gezet. Dat is periodiek nodig. Watergangen hebben de natuurlijke neiging om dicht te groeien en met de grote hoeveelheid meststoffen in het water gaat dat extra snel. Verstopping van het watersysteem moet worden voorkomen om de noodzakelijke aan- en afvoer van water veilig te stellen.

Geschoonde sloot
Geschoonde sloot

Het watersysteem is echter meer dan een systeem voor aan- en afvoer van water. Het is het leefmilieu voor vissen en ander waterleven. Zij spelen ook een belangrijke rol in de natuurlijke processen die het water schoon en gezond moeten houden. De waterbeheerder moet daar – in de opvatting van Water Natuurlijk – terdege rekening mee houden. Het schonen van sloten bij de huidige warme omstandigheden is niet verstandig.

Dat bleek afgelopen week weer. Als gevolg van het schonen van een watergang trad vissterfte op. Een voorbijganger filmde de stervende vissen en meldde dit aan Water Natuurlijk. Of het waterschap Hollandse Delta of de gemeente Hoeksche Waard verantwoordelijk is, is nog niet bekend

Driedubbel negatief

Hoe warmer het water hoe minder zuurstof het kan bevatten. Zuurstof is cruciaal voor het waterleven. Te weinig zuurstof betekent stikken en sterfte. Belangrijk aandachtspunt voor de waterbeheerder dus. Die moet weten waar de kritische grens ligt, en daar dan ook rekening mee houden. Eind vorige eeuw waren hiervoor al plannen bij het waterschap, maar die liggen nog steeds in een la.

Het schonen van sloten betekent tijdens en na het werk een forse aanslag op het zuurstof gehalte in het water. Dat komt onder andere door het opwoelen van bodemslib. Het zuurstof gehalte kan hierdoor onder de kritische grens dalen –  met dode vissen als gevolg.

Waterplanten worden uit de sloot verwijderd. Deze planten produceren juist zuurstof en helpen dus in deze moeilijke tijd om het zuurstofgehalte in het water op peil te houden. Daar maak je als waterbeheerder abrupt een eind aan als je die planten weghaalt.

De boodschap van Water Natuurlijk is: onderhoud is nodig, maar bezint eer ge begint en vermijd vissterfte.

Joost Kievit MSc

VRIEND WORDEN!

Logo 'Samen voor Biodiversiteit'

80 plantensoorten in berm

25 augustus 2022

Water Natuurlijk vindt herstel van biodiversiteit cruciaal. Ecologisch beheer van bermen in de Hollandse Delta is veelbelovend maar kan nog beter! Een aantal jaar geleden heeft het Waterschap Hollandse Delta het maaibeleid drastisch veranderd. Jarenlang maaide men met de klepelbak, waarbij al het maaisel bleef liggen (inclusief verpulverd zwerfafval). Tegenwoordig beheert het waterschap bijna 60% van de bermen en dijken op ecologische wijze.

Ecologisch beheer

Dat wil zeggen dat er gemaaid wordt met een cyclomaaier. Na het maaien wordt het maaisel geperst en in balen of anderszins afgevoerd. In het begin keek men binnen het waterschap nogal sceptisch aan tegen het nieuwe beleid. Het zou niet veel opleveren, want de rijke kleibodem zou niet geschikt zijn voor dergelijk beheer. Ook het feit dat er op veel dijken bomen staan, zou een mooie vegetatie in de weg staan.

Het Hoekschewaards Landschap (link opent in een nieuw tabblad) beheert al tientallen jaren een deel van de dijken van het waterschap. Deze vereniging laat echter zien dat het wel degelijk mogelijk is bloemrijke dijken en bermen te creëren met een beheer van maaien en afvoeren. Daarbij is het belangrijk dat er gefaseerd wordt gemaaid. En dat stroken (wat hogere) vegetatie de winter over blijven staan. Op de website van het waterschap is te lezen dat het nieuwe beleid ook inhoudt dat er steeds meer gefaseerd gemaaid gaat worden.

Onderzoek

Water Natuurlijk pleit al jaren voor ecologisch beheer van de groene ruimte in het waterschapsgebied. Water Natuurlijk volgt deze ontwikkelingen op de voet en vroeg aan de plantenwerkgroep om onderzoek te doen naar de soortenrijkdom in de berm van de 2e kruisweg in de Nieuw Bonaventurase polder. De bermen van deze weg zijn wat breder dan de meeste bermen en worden al vanaf het begin van het nieuwe beleid door het waterschap ecologisch beheerd.

In een eerder bericht maakten we al melding van verrassende ontdekkingen en. Na een 2e ronde van de plantenwerkgroep is het positieve beeld gebleven. Ondanks de droogte werden meer soorten gevonden dan bij de 1e ronde. Inmiddels staat de teller op ruim 80 soorten! De plantenwerkgroep inventariseerde alleen in de zomermaanden. Daardoor werden voorjaarsplanten vaak niet meer waargenomen. We mogen daarom verwachten dat het aantal soorten nog hoger is.

Plantenwerkgroep Hoekschewaards Landschap

Verbetering mogelijk

Het beleid werpt dus zijn zichtbaar vruchten af. Hierbij moeten wel wat kanttekeningen worden geplaatst. Tijdens de 2e inventarisatieronde constateerden we dat er slootonderhoud had plaatsgevonden en dat het uitgehaalde slootmateriaal in de berm was gedeponeerd! Dit heeft tot gevolg dat planten afsterven en de berm verruigt.
Ook is de afgelopen jaren gebleken dat de berm in zijn geheel gemaaid wordt en min of meer kaal de winter in gaat. Fasering van het maaien in tijd en ruimte maakt dat insecten en andere dieren meer mogelijkheden tot overleven hebben.

De berm van deze weg verbindt een aantal krekennatuurlocaties van Argusvlinder en draagt dus bij aan het groene netwerk. Dat is van groot belang voor de versterking van de biodiversiteit in de polders. Water Natuurlijk is positief, maar blijft verbeteringen stimuleren.

Cees Mesker

VRIEND WORDEN!

Logo 'Samen voor Biodiversiteit'

Zoemende dijken

23 augustus 2022

Water Natuurlijk zet zich in voor meer biodiversiteit op dijken. Dat kan en het is ook positief voor de veiligheid. Afgelopen weekend was de jaarlijkse oeverloop van Hoekschewaards Landschap met als thema “Hoeksche Waard zoemt”. Als voorzitter van HWzoemt en Water Natuurlijk mocht ik de oeverlopers toespreken over het belang van dijken voor biodiversiteit. Ik was blij te kunnen melden dat het waterschap flinke stappen zet voor meer biodiversiteit op de dijken in de Hollandse Delta.

Oeverloop

We kunnen spreken van een traditie. Voor de 31e keer liepen wandelaars afgelopen weekend in drie dagen de Hoeksche Waard rond. Bij deze jaarlijkse oeverloop van Hoekschewaards Landschap wordt traditiegetrouw aandacht besteed aan kansen voor en bedreigingen van natuur en landschap aan de randen van het eiland. De oeverlopers zoeken letterlijk de randen op en lopen zelfs een stuk door het water van het Hollands Diep. Ze beleven de geweldige natuur van de Delta en onderweg, op rustpunten is er een verhaal. Dit weekend, ook over dijken en de kansen die ze bieden voor herstel van biodiversiteit. Dat is broodnodig. De afgelopen 30 jaar verdween zo’n 80% van het insectenleven.

 

Distelvlinder
Distelvlinder

Dijken, verbinding van natuur en veiligheid

Dijken zijn bij uitstek geschikt om een rol te spelen bij herstel van biodiversiteit. Ze verbinden natuurgebieden en het cultuurlandschap met elkaar. Planten en dieren hebben verbindingen nodig. Ze moeten kunnen verhuizen naar een ander gebied of op zoek naar een partner om voor nageslacht te zorgen. Dijken moeten dan wel geschikt zijn als verbinding en met een aangepast beheer kun je dat bereiken.

Een beheer gericht op een grotere variatie aan plantensoorten en fasering van het maaiwerk. Door niet alles gelijk kaal te maaien kunnen insecten het hele vliegseizoen voedsel vinden. De variatie aan plantensoorten geeft ook verschillen in wortels. Sommige soorten wortelen heel diep, andere waaieren breed uit en weer andere planten zitten daar tussenin. Zo ontstaat er ondergronds een hecht netwerk van wortels waardoor een dijk goed weerstand kan bieden aan golfslag.

Ook de grote verschillen in leefomgeving op korte afstand maken dijken aantrekkelijk voor biodiversiteit. Door de taludhelling is de invloed van de zon op de ene plek heel anders dan op een andere plek. Hoogteverschillen geven variatie in vochtgehalte in de bodem. De grond waarmee een dijk gebouwd is, is soms eeuwen geleden uit de omgeving gehaald en daardoor zijn er ook verschillen in grondsoort. Die variatie maakt dat veel plantensoorten zich thuis voelen op dijken.

Waterschap maakt stappen

Het waterschap Hollandse Delta rekent het inmiddels ook tot haar taak om te werken aan herstel van biodiversiteit. Als vervolg op het Groenbeleidsplan betekent dat ook actie voor de dijken. Het waterschap heeft ongeveer 800 kilometer aan dijken in beheer op Goeree Overflakkee, Voorne Putten, Rozenburg, IJsselmonde, Eiland van Dordrecht en in de Hoeksche Waard. Om tot een gedegen aanpak te komen is een systematische prioriteitstelling uitgewerkt.

Er is een “natuurwaardenkansenkaart” gemaakt (link opent in een nieuw tabblad). Alle dijken zijn bekeken en aan de hand van diverse criteria beoordeeld en op de 30% meest kansrijke dijken is een start gemaakt met ecologisch beheer. De ontwikkeling van deze dijken wordt met onderzoek begeleid. Op het gebied van biodiversiteit en dijkveiligheid. Water Natuurlijk is hier blij mee, maar beschouwt dit als een start. Iedere meter groen moeten we benutten voor herstel van biodiversiteit.

Joost Kievit MSc

VRIEND WORDEN!

Logo 'Samen voor Biodiversiteit'

Bomenrij verdwijnt geruisloos

19 juli 2022

Water Natuurlijk vindt bomen belangrijk en zeker rijen bomen. Eerder adviseerde zij het waterschap Hollandse Delta boomrijen duurzaam in stand te houden en bij noodzakelijke kap de argumenten helder te communiceren. Kennelijk aan dovemansoren gericht. Nu dreigt een bomenrij langs de Spuidijk tussen Nieuw-Beijerland en Piershil geruisloos te verdwijnen.

Boomrijen

Langs de Spuidijk tussen Nieuw-Beijerland en Piershil stond een mooie rij van ruim 180 bomen. Overwegend wilgen, ooit aangeplant ter gelegenheid van een boomfeestdag. Bomen zijn belangrijk voor biodiversiteit. Wilgen spannen wat dat betreft de kroon. Zo’n 450 verschillende soorten insecten leven van een wilg, en daar profiteren weer vogels en andere dieren van. Een rij wilgen fungeert ook nog als trekroute.

Martijn Verweijen van Hoekschewaards Landschap zet zich al decennia lang in voor behoud van natuur en landschap in de streek. Hij ziet de teloorgang van de beeldbepalende bomenrij langs Het Spui met lede ogen aan. Martijn:

“Bomenrijen langs wegen en dijken zijn kenmerkend voor de regio. Ze zijn landschappelijk fraai, dienen als steun voor rondtrekkende vogels in de winter zoals vinken, mezen, spechten. Ze dienen als route voor vleermuizen, nemen CO2 op, geven schaduw en koelte. Kortom, de moeite waard om te behouden en terug te planten”.

Velen zijn deze mening toegedaan. Dat was de uitkomst van een enquête die Water Natuurlijk enkele jaren terug hield bij de acties voor het behoud van een bomenrij op Goeree Overflakkee. Naar aanleiding van een melding over de bomen langs Het Spui stelde Water Natuurlijk schriftelijke vragen aan het College van Dijkgraaf en Heemraden.

Veilige dijken

Langs de Spuidijk zouden recent enkele nieuwe bomen geplant zijn die kort daarna alweer weggehaald werden. Uit de antwoorden op de schriftelijke vragen komt naar voren dat van de oorspronkelijke 180 bomen nog 34 over zijn. De overige bomen zijn de afgelopen jaren gekapt omwille van de veiligheid, of als gevolg van stormschade. Nu waren per abuis nieuwe bomen aangeplant langs de dijk. Dit was in strijd met de beleidsregels van het waterschap op het vlak van waterveiligheid. De bomen zijn dan ook weer weggehaald en elders geplant.

Martijn Verweijen:

“In 2021 werden door het waterschap tussen Piershil en Nieuw-Beijerland vijf bomen verwijderd die niet lang daarvoor door het zelfde waterschap waren geplant. Navraag leerde dat de bomen per abuis waren geplant op een plek die gevaar kon opleveren voor het dijklichaam. Mochten die bomen omwaaien dan zouden de wortels gaten in de dijk kunnen trekken. Voor de overige bomen langs de Spuidijk werd een uitsterfbeleid gevolgd. Omgewaaide of beschadigde bomen werden verwijderd en niet meer herplant.”

Veiligheid staat voorop. Ook voor Water Natuurlijk, maar hier zijn toch de nodige vraagtekens te plaatsen. De bomenrij staat binnendijks aan de overkant van de weg en op flinke afstand van de teen van dijk. Elders in de Hollandse Delta vindt ook nieuwe aanplant plaats aan de binnenkant van dijken. De beleidsregels waarover gesproken wordt zijn niet duidelijk en worden kennelijk ook niet eenduidig toegepast. Water Natuurlijk heeft aanvullende vragen gesteld. Mocht het risico voor de veiligheid bestaan uit het omwaaien van bomen en beschadiging van de dijk daardoor, dan kan ook gekozen worden voor knotbomen of aanplant van struiken. Die waaien niet om. Wordt vervolgd.

Joost Kievit MSc

VRIEND WORDEN!

Logo 'Samen voor Biodiversiteit'

1234567