Tussen de deur . . .

Column door Ruud Pleune


16 november 2018. De dag voor onze bestuursvergadering sprong onze persleiding, die afvalwater van Friesland Campina vervoert naar onze grondstoffenfabriek in Zutphen. Elk uur stroomde 400.000 liter eiwitrijk afvalwater de grond en de Berkel in. Grote ramp natuurlijk met vele dode vissen tot gevolg. Er werd door waterschap, andere partijen en niet te vergeten vele vrijwilligers hard gewerkt om het probleem te verhelpen en om vissen over te zetten naar veiliger havens. Tegelijkertijd zie je dat dit ook het moment is waarop de buitenwereld, en zeker ook de achterban van Water Natuurlijk, ideeën spuit over hoe het eigenlijk zou moeten met de wereld: kortere ketens, decentrale zuiveringen, en andere manieren om tarieven te heffen. Stuk voor stuk goede ideeën. Wij zouden ook de vervuiler meer aan moeten pakken. Terwijl wij die vervuiler wel verleid hebben om het afvalwater niet zelf te zuiveren, maar het aan ons aan te bieden, zodat wij er grondstoffen uit kunnen halen. Centraal. Omdat de technologen zeggen dat dat het meest efficiënt is. Maar natuurlijk kan het best zo zijn dat die technologen maar een beperkte blik hebben en dat er betere ideeën zijn. Heel goed dat wij daar allemaal zo over nadenken en onze idealen bij hebben. Dat past bij onze partij. Ik ben wat minder gelukkig met de timing. Het voelde nu een beetje alsof er een kind met zijn vingers tussen de deur zit en iedereen zich afvraagt hoe we dit hadden kunnen voorkomen in plaats van de deur open te doen en de vingers te bevrijden.

Inmiddels is de persleiding gelukkig gerepareerd en vanaf vandaag stromen er weer grondstoffen naar onze fabriek. De deur is open en het kind is gered. Laat nu de discussie maar losbarsten!

Platgeslagen

Column door Ruud Pleune

16 september 2018 Deze column zou gaan over de droogte, maar we hadden in het AB het nieuwe belastingstelsel op de agenda. Dat gaat over alles wat het waterschap doet, dus ook over verdroging (een verdroogd gebied heeft veel meer last van droogte dan andere gebieden). Een goed belastingstelsel zorgt ervoor dat het werk dat het waterschap moet doen vooral betaald wordt door degene die daar profijt van hebben of die het water vervuilen. Ofwel: de gebruiker en vervuiler betaalt. De Unie heeft een poging gedaan om deze principes om te zetten in een nieuw stelsel, maar dat is niet gelukt. Wij hadden de hoop dat de discussie in het AB zou gaan over waarom dit niet gelukt is en hoe het nog ten goede te keren is. Maar in plaats daarvan werd er een hele platte discussie gevoerd, die er vooral over ging of de eigen achterban niet te veel ging betalen.

Ik voelde me ontluisterd: nu hebben we de kans om het stelsel rechtvaardiger te maken en dan pakken we die kans niet! Mijn inschatting was dat het makkelijk moest zijn een partij als de VVD in onze principes mee te krijgen: meer verantwoordelijkheid leggen bij de mensen, minder eenheidsworst. Maar we kwamen bedrogen uit: meer differentiatie wordt gezien als meer regels en dat wil de VVD ook niet. Het is natuurlijk makkelijk om te zeggen dat de verkeerde discussie wed gevoerd, maar -met de hand in eigen boezem- misschien hebben wij de discussie wel compleet verkeerd ingeschat. En misschien waren we daarom na mijn ontluistering ook wel niet goed in staat om nog binnen te halen wat er binnen te halen viel. Misschien zijn wij met al onze passie en onze verbondenheid met water niet plat genoeg om voorbereid te zijn op deze discussies. Hoe leer je dat, platter worden?

Politiek & niet onafhankelijk

Column door Ruud Pleune

28 mei 2018 Ik hoor nog steeds regelmatig zeggen dat Water Natuurlijk geen politieke partij is of dat we politiek onafhankelijk zijn. Op het moment dat dat zo is zeg ik mijn lidmaatschap op en stop ik met het werk voor Water Natuurlijk. Want we zijn gelukkig absoluut niet onafhankelijk en we zijn ontzettend gekleurd: groen met hart voor blauw! We komen op voor de natuur in en om het water en voor de mensen die daar van genieten en mee samen leven. Met die visie en dat gevoel kijken we naar de wereld.

De mensen die zeggen dat we geen politieke kleur hebben bedoelen waarschijnlijk dat we geen vergelijkbare partij in de Tweede Kamer, Provinciale Staten of Gemeenteraad hebben. We zijn echte specialisten. Maar daarin zijn we niet alleen. Ook op gemeentelijk niveau zijn er al langer lokale partijen en in maart hebben we gezien dat die ook nog steeds groeien. Dat is een trend, die gaande is sinds we in Nederland de verzuiling los hebben gelaten. Mensen zitten niet meer hun hele leven vast aan kerk, vakbond, vereniging of politieke partij. Maar ze sluiten zich kortdurend aan bij een organisatie, die op dat moment het dichtst bij hen staat. Ik vind het een wonder dat landelijke partijen het eigenlijk nog zo goed doen in provincie en gemeenten. En dat er nog geen provinciale partijen mee doen aan de Provinciale verkiezingen.

Laten we onze zegeningen tellen en er van profiteren dat we behoorlijk vooruit lopen op andere partijen. Ik ben ook niet zo bang om onder te sneeuwen onder de Provinciale Verkiezingen. We hebben met ons water zoveel moois te melden en we kunnen er publicitair zoveel mee doen. Natuurlijk, dat lukt niet met een spotje en een beetje flyeren. Daarvoor moeten we wel uit onze stoel. Maar al dat moois met water gebeurt toch ook buiten? Ik wens ons vast een mooie en actieve campagne!

Toekomstkijker

Column door Ruud Pleune

22 maart 2018 Vandaag zag ik in het blad Binnenlands Bestuur een heerlijke vacature.

Gezocht: STRATEEG. Een frisse strategische denker. Ontwikkelingen in de samenleving verbind je met de doelen van het college. Je gaat bijdragen aan de strategische agenda van de stad van de toekomst. Een enthousiasteling die zich niet laat begrenzen, maar toch zijn grenzen kent.”

Heerlijk nietszeggend, maar waarschijnlijk serieus bedoeld. Waarom noem ik dit dan? Om de opstellers belachelijk te maken? Nee, omdat ik er een tendens in zie die ik steeds vaker tegen kom. Vaak wordt er gevraagd om er nog eens door iemand met een strategische bril naar te laten kijken. Wat dat inhoudt weet niemand, maar meestal wordt dit met instemming begroet. Stel je voor, dat je niet strategisch naar een beleidsvraag zou kijken… Weet je welke het ook goed doet: “de achterliggende visie ontbreekt. ” Hoe verdeeld de lezers misschien normaal ook zijn, hier kunnen ze zich vrijwel allemaal in vinden. Waarom? Omdat het zo vaag is dat iedereen datgene wat hij mist in die ontbrekende visie terug denkt te vinden.

Ben ik dan tegen een achterliggende visie of tegen een strategisch stuk bij het waterschap? Nee, maar laat het alsjeblieft duidelijk zijn welke aspecten van de strategie behandeld moeten worden. De visie -als onderdeel van de strategie- is erg boeiend, maar de visie waarop wil je zien? Gaat het om de visie van het waterschap op de relatie tussen mens en natuur? Om de visie van het waterschap op de participatie. Om de visie op de verhouding tussen DB, AB en organisatie? Etcetera. Voor bijna elk beleidsthema is dit allemaal in te vullen. Maar zitten we hier op te wachten? En dan is de visie nog maar één aspect van de strategie. We kunnen het ook nog hebben over de manieren waarop allerlei maatregelen moeten worden uitgevoerd, hoe zich dat verhoudt met andere plannen, , hoe we dat gaan rapporteren aan het AB… Etcetera. Allemaal heel relevant, maar wil je dat steeds allemaal weten?

Vaak wordt er naar mijn idee met de strategische blik niet veel meer bedoeld dan: kijk verder dan je neus lang is. Betrek andere zaken er bij en ook de lange termijn. Dat is waarschijnlijk ook de bedoeling in bovenstaande vacature. Maar zullen we dat dan voortaan gewoon opschrijven. En als we om een visie vragen, zullen we dan ook afspreken dat we er bij zeggen waarop die visie dan moet slaan? Dat maakt ons besturen hopelijk een stuk helderder!

Aandacht maakt alles mooier

Column door Ruud Pleune

20 december 2017 Deze slogan van een Zweeds warenhuis verwacht je misschien eerder op 2e paasdag langs de snelweg dan van mijn hand. Toch treft het me deze dagen hoe simpel het eigenlijk is. En in de praktijk vaak heel ingewikkeld. Bewoners onder de toekomstige aanvliegroutes van Lelystad voelen zich niet gehoord in hun bezwaren; Twentse bewoners voelen zich al jaren speelbal van de Rijksoverheid als het gaat om ingrepen in hun ondergrond; onze ingezeten worden vaak van kastje naar de muur gestuurd als ze in contact willen komen met ons waterschap. Maar ook in ons eigen AB speelt dit: we luisteren soms al niet meer omdat deze persoon dit argument al vaak aanvoerde; we vinden de vragen van iemand niet relevant; of we geven aan dat iemand gewoon nog een paar maanden geduld moet hebben voor hij of zij antwoord krijgt.

Maar wat gebeurt er veel als je werkelijk aandacht hebt voor de zorgen van iemand! De zorgen die achter de vragen en opmerkingen in iemands hart leven. Dan blijkt de inhoud vaak iets waar je samen ook wel uit komt. En dan blijken de bewoners in Twente uiteindelijk ook best mee te willen praten over hun ondergrond. Ik schrijf het hier makkelijk, maar ik ben er zelf in de praktijk lang niet altijd goed in. Ik word daarin gelukkig gesteund door vooral mijn vrouwelijke fractiegenoten Karin en Antoinet. Daarom is het zo fijn om zo’n brede, rijke fractie te hebben!

De keerzijde is dat ook het negatieve groeit van aandacht. Deze dagen speel ik de duivel in een Driekoningenspel. Door mijn aandacht lukt het mij Herodes zo ver te krijgen om alle kinderen onder de twee te doden. Om ons heen zien we dat het negatieve ook uitdrukkelijk om aandacht vraagt. We zijn er gelukkig zelf bij om hier al dan niet op in te gaan!

Met dit in het achterhoofd wens ik jullie allemaal heel goede kerstdagen en een aandachtsvol 2018!

Rigide

Column door Ruud Pleune

7 november 2017 Een waterschap is behoorlijk rigide in haar belastingtarieven. Je kunt aangeslagen worden voor wel/geen huiseigenaar, voor wel/geen alleenstaande en voor wel/geen ondernemer. Maar of je consequent je wc doorspoelt met water uit de regenton of  van de afwas maakt niet uit. En of je een tegeltuin en pannendak of een lemen terras en sedumdak hebt, doet er ook niet toe. Water Natuurlijk maakt zich daar al jaren druk over en de Commissie Aanpassing Belastingstelsel geeft ons hopelijk dit voorjaar aanknopingspunten om hier iets aan te doen.

Intussen moeten we in het AB de beslissing nemen of ZZP-ers ook kwijtschelding kunnen krijgen. Ook daar is het antwoord weer ja of nee en geen tussenweg. In hoeverre ze ons watersysteem belasten doet er niet toe. Ze worden ook niet gemotiveerd om daar actiever in te worden. Ons rest slechts een ja of nee. Wat verlang ik naar een minder rigide tijdperk met tinten tussen zwart en wit…

Vertrouwen of wensenlijstjes voor natuur?

Column door Ruud Pleune

30 augustus 2017 In het Algemeen Bestuur besluiten we deze maand dat we aan de gang kunnen met onze grootste natuurparel, het Stelkampsveld. Hartstikke goed, maar het heeft wel meer dan 10 jaar geduurd voor het zover was. Al die tijd hebben boeren en natuurbeschermers in onzekerheid gezeten welke maatregelen wanneer genomen zouden gaan worden. Hoe komt dat nou?

Daarvoor gaan we stukje terug in de tijd. Begin 2010 ben ik gevraagd om namens de Gelderse Milieufederatie in de nieuwe bestuurlijke begeleidingsgroep van dit Stelkampsveld zitting te nemen. Evenals overigens ook mijn huidige AB collega Agnes Gunnewijk. De oude begeleidingsgroep kon niet tot afspraken komen vanwege spanningen tussen natuur en landbouw. De leden van de groep waren zichzelf gaan vereenzelvigen met hun belang in plaats van de gezamenlijke opdracht en het gezamenlijk resultaat. De nieuwe club slaagde daar beter in, maar ook deze club ging regelmatig langs het randje van de afgrond. Volgens mij is dat inherent aan ergens zitten vanuit een belang. Je krijgt dan allerlei zaken mee vanuit je achterban, die je binnen moet zien te harken. In plaats van dat je er zit om met elkaar resultaat te halen.

Ik zie het omgekeerde terug bij bewonersinitiatieven natuur, die ik begeleid. Omdat de initiatiefnemers zelf aan het roer staan, durven ze voor het natuurresultaat ook zaken te overwegen, die daar ver van af staan, zoals de bouw van huizen in het gebied. Als de overheid dit zou voorstellen, ben ik er van overtuigd dat ze hier pertinent tegen zouden zijn geweest. Ze voelen zich echter zo verantwoordelijk voor het resultaat, dat ze zo’n rode ontwikkeling op de koop toe nemen.

Wat betekent dat voor de inzet in gebiedsprocessen? Mensen niet meer vanuit een belang vragen? Dat hoeft denk ik niet. Hun expertise is erg belangrijk om te benutten. Maar misschien kan hun achterban hen vooral vertrouwen geven in plaats van wensenlijstjes!

Sigaren uit elkaars doos

Column door Ruud Pleune

26 juni 2017 Zoals vaker lees ik in de stukken voor de bestuursvergadering dat we weer heel trots zijn dat we subsidie vanuit POP3 en ZON hebben weten te bemachtigen. Medewerkers zijn maanden druk bezig geweest om er voor te zorgen dat geld van de ene overheid naar de andere overheid is geschoven. En daar zijn we dan heel blij mee. In een aantal gevallen komt er geen toekenning. Dan is de tijd en energie sowieso voor niets geweest. Maar waar er toekenning is, kan men nu dan eindelijk echt aan het werk….!!! Kan het de burger echt iets schelen uit welke overheidspot het geld komt?

Ik snap best dat verschillende overheden verschillende doelen hebben en dat het daarom goed is om bij projecten vanuit verschillende overheden geld bij elkaar te leggen. Maar spreek dat dan gewoon met elkaar af! Stop minder geld in de subsidiepot, maar zorg er dan wel voor dat die subsidies er zijn voor burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. En niet voor mede-overheden. Dat maakt regelingen transparanter en zorgt ervoor dat overheden niet veel tijd en dus geld gaan besteden aan subsidie-aanvragen om het geld van elkaar af te troggelen. Zullen we die afspraak met elkaar maken?

Blauwboek

Column door Ruud Pleune

9 mei 2017 De oevers van onze beken en sloten zijn ongelooflijk mooie plekjes. Het zijn de situaties waar water en aarde elkaar raken. En ook nog op schuine hellinkjes, zodat er een verschil is tussen hoog en laag en tussen lekker in de zon op het zuiden en in de schaduw op het koude noorden. Daarnaast vormen al die oevers ook nog heel mooie verbindingswegen voor de natuur in ons gebied. Bovendien zijn veel van onze schouwpaden toegankelijk voor wandelaars. Daardoor kunnen die ook nog genieten van de bloemenpracht op de oevers. Het zijn dan ook heel belangrijke plekjes voor het waterschap. Geen wonder dat we een green deal hebben gesloten, waarin we aangeven dat we extra voor deze verbindingslijnen in het landschap gaan zorgen. Toch lukt het ons als waterschap nog niet om goed te zorgen voor deze oevers. We maaien op de verkeerde tijd, we gooien de resten op de kant en we baggeren veel te ingrijpend in een keer. Dat kan beter. En veel mensen in ons gebied hebben daar ook heel goede ideeën over. Bewoners in het buitengebied, maar ook bewoners in de stad. Zo is er nu een Blauwboek van ideeën van burgers over het waterbeheer in en om de stad Zutphen. Dat gaat ook heel vaak over het beheer van de oevers. Laten we samen met bewoners het beheer beter gaan oppakken en de oevers weer ons paradepaardje laten zijn.

Zaterdag 20 mei houdt Water Natuurlijk vanaf 11 uur een regionale bijeenkomst, waarin ook het Blauwboek met ideeën voor Zutphen aan bod komt. Naast vistrappen, nieuwe IJsselkade, NEOalginaat, wind- en waterenergie. U bent van harte welkom, opgave kan bij Roelof van Loenen Martinet.

Windenergie: aantaster of redder van het landschap?

Column door Ruud Pleune

WRIJ windmolen Column Ruud14 maart 2017 In het Algemeen Bestuur hebben we bijna unaniem besloten aan de gang te gaan met energiebesparing en duurzame energie. Voor Water Natuurlijk een belangrijk en positief besluit. Ook een besluit dat veel heeft losgemaakt in de omgeving. Veel meer dan onze waterbesluiten. Onze Dijkgraaf had in zijn 6 jaar in functie nog niet een dergelijk groot aantal insprekers, pers en publiek meegemaakt in de vergadering. Ik ben nu vooral benieuwd of de beleving van duurzame energie gaat veranderen in de toekomst. Vijf van de 7 insprekers zien duurzame energie en vooral windmolens als een achteruitgang ; 1 ziet het als een grote kans voor burgers om een bijdrage te leveren aan duurzaamheid. Hoe zou dat over 5 jaar zijn? Mijn kinderen associëren windmolens met duurzaamheid en vooruitgang. De huidige bewoners in ons gebied duidelijk nog niet. En dat is prima. Het is goed als mensen staan voor hun landschap. Maar de ene voorstander staat ook voor natuur en landschap. Hij ziet de windmolens als voorwaarde voor de natuur en de opbrengsten als  fonds voor het gebied en het landschap. Ik ben benieuwd of over 5 jaar de mensen in de rij staan voor een windmolen. Omdat het hun gebied en de natuur mooier maakt en hun huizenprijs stijgt. Utopie of logisch toekomstbeeld? De tijd zal het leren.