Is de politiek in waterschappen uniek?

22 mei 2021

Column door Ruud Pleune

22 mei 2021  Ik hoor nog wel eens om mij heen dat het politieke werk in de waterschappen heel anders is dan bij andere overheden. Nu heb ik nooit deel uitgemaakt van een andere volksvertegenwoordiging dan het waterschapsbestuur, maar ik heb via mijn nevenfuncties wel veel contact met andere volksvertegenwoordigers op alle lagen. En ik vind het eigenlijk onzin dat er zoveel verschil zou zijn. Natuurlijk is het waterschap een functionele overheid en is het een monistisch stelsel. Maar dat is volgens mij niet de kern waar het om draait.

Naar mijn idee draait het in de politiek om 2 dingen: om de framing van het probleem en de oplossingen en daarnaast om aandacht en vertrouwen. Het eerste is gericht op de inhoud, het tweede op de relatie. Een voorbeeld hiervan voor de waterschapswereld: al 30 jaar maken natuur- en milieuorganisaties zich druk over verdroging van de natuur, zonder dat dit tot echte aanpak van het probleem heeft geleid. Nu echter de gevolgen van het probleem door 3 droge jaren ook echt door droogvallende beken en door gele landbouwgewassen zichtbaar zijn, lukt het ons het probleem als verdroging van het gebied te framen. Nu zijn ook andere partijen mee in het schuitje. Vervolgens gaat het erom om met elkaar via werkelijke aandacht voor de problemen die elk van de partijen heeft tot gedeelde oplossingen te komen. Zo simpel (en tegelijk ingewikkeld) is het.

En volgens mij gaat het in andere bestuurslagen niet heel veel anders. Neem stikstof. Al 50 jaar een probleem. Maar omdat de gevolgen nu pas breed in de samenleving gevoeld worden, is stikstof nu onderwerp aan de formatietafel. Niet omdat men in Den Haag opeens meer aandacht heeft voor de natuur. Nee, omdat het probleem een framing heeft die veel partijen raakt. Ben benieuwd of aandacht en vertrouwen in Den Haag uiteindelijk gaat leiden tot een mooiere natuur…

Waterketen en watersysteem: slim onderscheid?

18 maart 2021

Column door Ruud Pleune

16 maart 2021 In het laatste AB lagen interessante voorstellen voor over innovatie in de waterketen en informatie in het watersysteem. Waterketen en watersysteem: zo lang ik met waterschappen te maken heb, snap ik niet waarom die twee naast elkaar bestaan. Voor een regendruppel is het elke keer weer spannend: kom ik in een gemengd rioolstelsel dan kom ik in de keten en reis ik naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Als ik daar weer naar buiten kom in het oppervlaktewater, word ik weer vertrouwd onderdeel van het watersysteem. En als ik als regendruppel in een gescheiden rioolstelsel terecht kom ben ik heel eventjes onderdeel van de keten en al snel weer terug in het watersysteem. Mijn associatie met een keten is toch iets wat van het begin tot het eind aan iets verbonden is. Sommigen zeggen dan dat de keten gaat over het menselijk deel van het watersysteem. Maar hoe zit het dan met het water in een door mensen aangelegd kanaal, wadi of greppel? Zijn die dan onderdeel van de keten? Ik snap dat het handig is dat je een aanduiding geeft aan het werk dat verband houdt met rioolwater en zuivering. Maar zou je dat vakgebied dan niet beter de term “circulariteit in het watersysteem” mee kunnen geven? Dekt wat mij betreft beter de lading. En dan valt onder het watersysteem de hele kringloop van het water, met soms een uitstapje van het water in waterleiding en riool. Schoon water is zo verbonden met het hele systeem, inclusief de rioolwaterzuiveringen. Schoon water is daarmee integraal onderdeel van al het werk van het waterschap. En die plek verdient het!

Geborgde zetel voor water

8 december 2020

Column door Ruud Pleune

5 december 2020.  Vorige maand ontving socioloog en filosoof Bruno Latour de Spinozalens voor zijn werk om het niet-menselijke een stem te geven. Een onderwerp dat mij al jaren erg intrigeert. Water Natuurlijk staat voor de belangen van de natuur. Maar ook wij vertalen dat heel vaak via belangen voor de mens: varen op het water, zwemmen en vissen in het water, schaatsen op het water. Genieten van slootkanten. En toch zal bijna iedere Water Natuurlijk stemmer, nee ik denk bijna ieder mens, ergens wel een gevoel hebben dat de natuur en het water ook in zichzelf waarde hebben. Maar hoe geef je dat vorm in zoiets menselijks als een waterschapsbestuur? Aangezien wij toch geborgde zetels hebben, lijkt het voor de hand te liggen om ook een geborgde zetel voor het water te introduceren. Maar wie of wat zit op die zetel? Iemand die heel goed contact met het water heeft? Hoe houden we dat zuiver? Door degene door een team te laten voeden? Ik weet het nog niet. Maar ik zal mezelf en de rest van het bestuur aan deze kwestie herinneren door bij elke vergadering een flesje heilzaam water uit ECOlonie in Frankrijk voor me neer te zetten.

Voor nu wens ik iedereen juist in deze tijd heel goede kerstdagen en ik ben benieuwd wat dit jaar het hoogst staat in de Top 2000: Water of Love, Bridge over Troubled Water of Smoke on the Water!

Geld als middel

9 november 2020

Column door Ruud Pleune

6 november 2020   Na een lange pauze is mijn column weer terug! Ik had last van prostaatklachten en kon alleen maar het strikt noodzakelijke doen. Nu  gaat het naar omstandigheden goed. Het mooie van zo’n ziekteperiode is dat je met wat afstand kijkt naar waterschap en bestuur. Opvallend vind ik dan dat er heel veel tijd wordt besteed aan financiële discussies zonder dat er relatie met de inhoud is. Dat zie je ook terug in ons coalitieakkoord. Het enige dat kwantitatief benoemd is, is de stijging van de tarieven. Ik ben er uiteraard ook voor dat we de lasten voor de inwoners zo laag mogelijk houden. Het liefste zou ik ze elk jaar met 10% verlagen. Maar er liggen grote uitdagingen voor het waterschap. De grote uitdagingen van de 21e eeuw liggen op gebied van biodiversiteit en klimaat. Laten die twee nou juist voor een groot deel op het bordje van het waterschap liggen! Daarom kan ik tariefstijgingen goed uitleggen aan mijn achterban. Maar dan is het wel fijn als we de relatie tussen geld en inhoud benoemen. Dat maakt de keuzes inzichtelijker en dan is geld weer een middel in plaats van een doel op zichzelf.

Vier jaar lang coalitieakkoord maken

17 juli 2019

Column door Ruud Pleune

17 juli 2019 De verkiezingen en coalitieonderhandelingen zijn achter de rug. Het CDA is de grootste gebleven, maar we hebben wel net als zij 5 zetels. Voor het eerst heb ik coalitieonderhandelingen gevoerd. Dat was heel anders dan gedacht. Ik had me ingesteld op dagen van taaie onderhandelingen met de coalitiepartners. Maar in plaats daarvan hebben we in een paar avonden met alle partijen het akkoord gemaakt. Ieders wensen konden gehonoreerd worden. Maar niets werd concreet. Behalve 1 ding: de hoogte van het belastingtarief. Waar je normaal gaat kijken wat je met zijn allen wilt en vervolgens wat je daar dan voor over hebt, begonnen wij dus achteraan: te bepalen wat je voor het waterschap over hebt. Dat betekent dus ook meteen dat die wensenlijstjes heel relatief zijn. Als je weet hoeveel miljoenen er de komende jaren alleen al op het gebied van waterveiligheid van ons worden gevraagd, dan weet je ook dat er dus op de meeste thema’s alleen maar minder gedaan kan worden. In feite is het coalitieakkoord dus alleen een verzameling van wensenlijstjes en blijven we de komende 4 jaar druk met het werkelijk maken van het coalitieakkoord. Dat hoeft niet erg te zijn. Het gebeurt daardoor wel in alle openbaarheid in de vergaderingen van ons bestuur. Maar het betekent wel dat we 4 jaar scherp moeten zijn om te zorgen dat er voldoende aandacht is voor schoon water en biodiversiteit.
Werk aan de winkel!

Waarom leden van FvD moeilijk op de lijst van WN komen

15 maart 2019

Column door Ruud Pleune

15 maart 2019 Bij het waterschap gaat het er om wat je doet en niet vanuit welke ideologie. Daarom staan er op onze kandidatenlijst leden van uiteenlopende Haagse politieke partijen: van VVD, PvdA, CDA, D66, ChristenUnie en GroenLinks. Zij hebben gemeen dat ze de ernst van de waterproblemen zien en dat daar iets aan gedaan moet worden!

In beginsel zijn leden van Forum voor Democratie (FvD) ook welkom op onze lijst: net als wij zijn zij voor betrekken van de bewoners, ze zijn voorstander van innovatie en ze hebben een kritische levenshouding. Toch wordt het voor hen wel bijzonder lastig als ze dezelfde ideeën aanhangen als hun leider Thierry Baudet. Hij zat in de uitzending van Pauw en Jinek, waarin mijn filmpje over belang van schoon water werd getoond. Hij stelt kritische vragen aan de wetenschap. Terecht. Wetenschap is gebaseerd op vragen stellen. Niemand is gebaat bij blind geloof in een wetenschappelijke kerk. Ook ik als meteoroloog ben zeer geïnteresseerd in de details van de werking van de klimaatmodellen. Maar je moet dan wel bedenken dat deze discussie gaat over de verfijning van de laatste details en allang niet meer over de vraag of klimaatverandering optreedt. En dat lijkt -om met Jan Terlouw te spreken- deze snotneus niet door te hebben. Natuurlijk mag hij zeggen dat hij er voor kiest om het er met zijn allen van te nemen en te zien waar het schip strandt. De aarde leeft wel door, ook zonder mensen. Er verdwijnen regelmatig soorten. Er zijn blijkbaar ook heel veel mensen die daar achter staan. Maar om dat te doen op basis van wetenschap is lariekoek. Dan zeg je dus in feite onderwijs en onderzoek doet er niet toe, dat schaffen we af. Maar daarmee schaffen we dus ook innovatie af. Dat is immers gebaseerd op onderwijs en onderzoek. Tegen de principes van FvD, maar zeker ook tegen de principes van Water Natuurlijk. Innovatie hebben we de komende jaren nog heel hard nodig. Kandidaten van FvD kunnen een stevig sollicitatiegesprek tegemoet zien!

Voor iedereen!

20 december 2018

Column door Ruud Pleune

20 december 2018  Waarin onderscheidt Water Natuurlijk zich van andere partijen? Dat is een vraag die ik in deze campagnetijd regelmatig krijg. Een antwoord kan zijn dat we een echte waterschapspartij zijn. Maar ja, daar zijn er meer van. Een ander antwoord is dat natuur, recreatie en duurzaamheid belangrijke thema’s voor ons zijn. Helemaal waar en inderdaad belangrijk voor ons.  Maar als andere partijen deze thema’s ook de moeite waard gaan vinden: hebben we dan geen bestaansrecht meer?

Mijn eigen antwoord heeft wel met deze twee antwoorden te maken, maar is toch net even anders. Doordat het waterschap een uitvoeringsorganisatie is, kunnen wij duurzaamheid handen en voeten geven in de wereld. Daardoor trekken we mensen aan, die, vanuit geheel verschillende ideologie, duurzaamheid belangrijk vinden. De discussie waarom ze dat vinden hoeven we niet te voeren. Het kan zijn  vanuit een christelijke ideologie, vanuit een liberale visie, vanuit de wens voor een rechtvaardige verdeling of wat dan ook. Het gaat ons in het waterschap om de verandering in de wereld. Ik vind het dan ook mooi om te zien dat er leden van CDA, D’66, ChristenUnie, Mens en Spirit en GroenLinks bij ons op de kandidatenlijst staan. En dat is dan alleen nog maar van de mensen waarvan ik het toevallig weet….

Het is fijn dat er een aantal partijen zijn die ons expliciet steunen, maar we zijn gelukkig interessant voor een veel bredere achterban. Ik zal me er ook altijd tegen verzetten een exclusief filiaal voor enkele partijen te worden. Vanuit onze diversiteit wens ik iedereen heel fijne kerstdagen: of je deze kerst nu viert vanwege de geboorte van Christus, vanuit de terugkeer van het licht, vanuit de wens voor vrede en gerechtigheid, voor de aandacht voor de medemens of vanuit elke andere wens die voor jou past bij deze dagen. En dat het een divers 2019 mag worden, waarin we onze ideeën voor een mooiere wereld in de verkiezingscampagne goed voor het voetlicht kunnen brengen!

Tussen de deur . . .

18 november 2018

Column door Ruud Pleune


16 november 2018. De dag voor onze bestuursvergadering sprong onze persleiding, die afvalwater van Friesland Campina vervoert naar onze grondstoffenfabriek in Zutphen. Elk uur stroomde 400.000 liter eiwitrijk afvalwater de grond en de Berkel in. Grote ramp natuurlijk met vele dode vissen tot gevolg. Er werd door waterschap, andere partijen en niet te vergeten vele vrijwilligers hard gewerkt om het probleem te verhelpen en om vissen over te zetten naar veiliger havens. Tegelijkertijd zie je dat dit ook het moment is waarop de buitenwereld, en zeker ook de achterban van Water Natuurlijk, ideeën spuit over hoe het eigenlijk zou moeten met de wereld: kortere ketens, decentrale zuiveringen, en andere manieren om tarieven te heffen. Stuk voor stuk goede ideeën. Wij zouden ook de vervuiler meer aan moeten pakken. Terwijl wij die vervuiler wel verleid hebben om het afvalwater niet zelf te zuiveren, maar het aan ons aan te bieden, zodat wij er grondstoffen uit kunnen halen. Centraal. Omdat de technologen zeggen dat dat het meest efficiënt is. Maar natuurlijk kan het best zo zijn dat die technologen maar een beperkte blik hebben en dat er betere ideeën zijn. Heel goed dat wij daar allemaal zo over nadenken en onze idealen bij hebben. Dat past bij onze partij. Ik ben wat minder gelukkig met de timing, zo tijdens de crisis waar bestuur en medewerkers hard werken aan oplossingen. Het voelde nu een beetje alsof er een kind met zijn vingers tussen de deur zit en een groep mensen vanaf de kant  roept hoe we dit hadden kunnen voorkomen in plaats van nu ruimte te geven om de deur open te doen en de vingers te bevrijden.

Inmiddels is de persleiding gelukkig gerepareerd en vanaf vandaag stromen er weer grondstoffen naar onze fabriek. De deur is open en het kind is gered. Laat nu de discussie maar losbarsten!

Platgeslagen

16 september 2018

Column door Ruud Pleune

16 september 2018 Deze column zou gaan over de droogte, maar we hadden in het AB het nieuwe belastingstelsel op de agenda. Dat gaat over alles wat het waterschap doet, dus ook over verdroging (een verdroogd gebied heeft veel meer last van droogte dan andere gebieden). Een goed belastingstelsel zorgt ervoor dat het werk dat het waterschap moet doen vooral betaald wordt door degene die daar profijt van hebben of die het water vervuilen. Ofwel: de gebruiker en vervuiler betaalt. De Unie heeft een poging gedaan om deze principes om te zetten in een nieuw stelsel, maar dat is niet gelukt. Wij hadden de hoop dat de discussie in het AB zou gaan over waarom dit niet gelukt is en hoe het nog ten goede te keren is. Maar in plaats daarvan werd er een hele platte discussie gevoerd, die er vooral over ging of de eigen achterban niet te veel ging betalen.

Ik voelde me ontluisterd: nu hebben we de kans om het stelsel rechtvaardiger te maken en dan pakken we die kans niet! Mijn inschatting was dat het makkelijk moest zijn een partij als de VVD in onze principes mee te krijgen: meer verantwoordelijkheid leggen bij de mensen, minder eenheidsworst. Maar we kwamen bedrogen uit: meer differentiatie wordt gezien als meer regels en dat wil de VVD ook niet. Het is natuurlijk makkelijk om te zeggen dat de verkeerde discussie wed gevoerd, maar -met de hand in eigen boezem- misschien hebben wij de discussie wel compleet verkeerd ingeschat. En misschien waren we daarom na mijn ontluistering ook wel niet goed in staat om nog binnen te halen wat er binnen te halen viel. Misschien zijn wij met al onze passie en onze verbondenheid met water niet plat genoeg om voorbereid te zijn op deze discussies. Hoe leer je dat, platter worden?

Politiek & niet onafhankelijk

30 mei 2018

Column door Ruud Pleune

28 mei 2018 Ik hoor nog steeds regelmatig zeggen dat Water Natuurlijk geen politieke partij is of dat we politiek onafhankelijk zijn. Op het moment dat dat zo is zeg ik mijn lidmaatschap op en stop ik met het werk voor Water Natuurlijk. Want we zijn gelukkig absoluut niet onafhankelijk en we zijn ontzettend gekleurd: groen met hart voor blauw! We komen op voor de natuur in en om het water en voor de mensen die daar van genieten en mee samen leven. Met die visie en dat gevoel kijken we naar de wereld.

De mensen die zeggen dat we geen politieke kleur hebben bedoelen waarschijnlijk dat we geen vergelijkbare partij in de Tweede Kamer, Provinciale Staten of Gemeenteraad hebben. We zijn echte specialisten. Maar daarin zijn we niet alleen. Ook op gemeentelijk niveau zijn er al langer lokale partijen en in maart hebben we gezien dat die ook nog steeds groeien. Dat is een trend, die gaande is sinds we in Nederland de verzuiling los hebben gelaten. Mensen zitten niet meer hun hele leven vast aan kerk, vakbond, vereniging of politieke partij. Maar ze sluiten zich kortdurend aan bij een organisatie, die op dat moment het dichtst bij hen staat. Ik vind het een wonder dat landelijke partijen het eigenlijk nog zo goed doen in provincie en gemeenten. En dat er nog geen provinciale partijen mee doen aan de Provinciale verkiezingen.

Laten we onze zegeningen tellen en er van profiteren dat we behoorlijk vooruit lopen op andere partijen. Ik ben ook niet zo bang om onder te sneeuwen onder de Provinciale Verkiezingen. We hebben met ons water zoveel moois te melden en we kunnen er publicitair zoveel mee doen. Natuurlijk, dat lukt niet met een spotje en een beetje flyeren. Daarvoor moeten we wel uit onze stoel. Maar al dat moois met water gebeurt toch ook buiten? Ik wens ons vast een mooie en actieve campagne!

123