Toekomstkijker

22 maart 2018

Column door Ruud Pleune

22 maart 2018 Vandaag zag ik in het blad Binnenlands Bestuur een heerlijke vacature.

Gezocht: STRATEEG. Een frisse strategische denker. Ontwikkelingen in de samenleving verbind je met de doelen van het college. Je gaat bijdragen aan de strategische agenda van de stad van de toekomst. Een enthousiasteling die zich niet laat begrenzen, maar toch zijn grenzen kent.”

Heerlijk nietszeggend, maar waarschijnlijk serieus bedoeld. Waarom noem ik dit dan? Om de opstellers belachelijk te maken? Nee, omdat ik er een tendens in zie die ik steeds vaker tegen kom. Vaak wordt er gevraagd om er nog eens door iemand met een strategische bril naar te laten kijken. Wat dat inhoudt weet niemand, maar meestal wordt dit met instemming begroet. Stel je voor, dat je niet strategisch naar een beleidsvraag zou kijken… Weet je welke het ook goed doet: “de achterliggende visie ontbreekt. ” Hoe verdeeld de lezers misschien normaal ook zijn, hier kunnen ze zich vrijwel allemaal in vinden. Waarom? Omdat het zo vaag is dat iedereen datgene wat hij mist in die ontbrekende visie terug denkt te vinden.

Ben ik dan tegen een achterliggende visie of tegen een strategisch stuk bij het waterschap? Nee, maar laat het alsjeblieft duidelijk zijn welke aspecten van de strategie behandeld moeten worden. De visie -als onderdeel van de strategie- is erg boeiend, maar de visie waarop wil je zien? Gaat het om de visie van het waterschap op de relatie tussen mens en natuur? Om de visie van het waterschap op de participatie. Om de visie op de verhouding tussen DB, AB en organisatie? Etcetera. Voor bijna elk beleidsthema is dit allemaal in te vullen. Maar zitten we hier op te wachten? En dan is de visie nog maar één aspect van de strategie. We kunnen het ook nog hebben over de manieren waarop allerlei maatregelen moeten worden uitgevoerd, hoe zich dat verhoudt met andere plannen, , hoe we dat gaan rapporteren aan het AB… Etcetera. Allemaal heel relevant, maar wil je dat steeds allemaal weten?

Vaak wordt er naar mijn idee met de strategische blik niet veel meer bedoeld dan: kijk verder dan je neus lang is. Betrek andere zaken er bij en ook de lange termijn. Dat is waarschijnlijk ook de bedoeling in bovenstaande vacature. Maar zullen we dat dan voortaan gewoon opschrijven. En als we om een visie vragen, zullen we dan ook afspreken dat we er bij zeggen waarop die visie dan moet slaan? Dat maakt ons besturen hopelijk een stuk helderder!

Aandacht maakt alles mooier

25 december 2017

Column door Ruud Pleune

20 december 2017 Deze slogan van een Zweeds warenhuis verwacht je misschien eerder op 2e paasdag langs de snelweg dan van mijn hand. Toch treft het me deze dagen hoe simpel het eigenlijk is. En in de praktijk vaak heel ingewikkeld. Bewoners onder de toekomstige aanvliegroutes van Lelystad voelen zich niet gehoord in hun bezwaren; Twentse bewoners voelen zich al jaren speelbal van de Rijksoverheid als het gaat om ingrepen in hun ondergrond; onze ingezeten worden vaak van kastje naar de muur gestuurd als ze in contact willen komen met ons waterschap. Maar ook in ons eigen AB speelt dit: we luisteren soms al niet meer omdat deze persoon dit argument al vaak aanvoerde; we vinden de vragen van iemand niet relevant; of we geven aan dat iemand gewoon nog een paar maanden geduld moet hebben voor hij of zij antwoord krijgt.

Maar wat gebeurt er veel als je werkelijk aandacht hebt voor de zorgen van iemand! De zorgen die achter de vragen en opmerkingen in iemands hart leven. Dan blijkt de inhoud vaak iets waar je samen ook wel uit komt. En dan blijken de bewoners in Twente uiteindelijk ook best mee te willen praten over hun ondergrond. Ik schrijf het hier makkelijk, maar ik ben er zelf in de praktijk lang niet altijd goed in. Ik word daarin gelukkig gesteund door vooral mijn vrouwelijke fractiegenoten Karin en Antoinet. Daarom is het zo fijn om zo’n brede, rijke fractie te hebben!

De keerzijde is dat ook het negatieve groeit van aandacht. Deze dagen speel ik de duivel in een Driekoningenspel. Door mijn aandacht lukt het mij Herodes zo ver te krijgen om alle kinderen onder de twee te doden. Om ons heen zien we dat het negatieve ook uitdrukkelijk om aandacht vraagt. We zijn er gelukkig zelf bij om hier al dan niet op in te gaan!

Met dit in het achterhoofd wens ik jullie allemaal heel goede kerstdagen en een aandachtsvol 2018!

Rigide

14 november 2017

Column door Ruud Pleune

7 november 2017 Een waterschap is behoorlijk rigide in haar belastingtarieven. Je kunt aangeslagen worden voor wel/geen huiseigenaar, voor wel/geen alleenstaande en voor wel/geen ondernemer. Maar of je consequent je wc doorspoelt met water uit de regenton of  van de afwas maakt niet uit. En of je een tegeltuin en pannendak of een lemen terras en sedumdak hebt, doet er ook niet toe. Water Natuurlijk maakt zich daar al jaren druk over en de Commissie Aanpassing Belastingstelsel geeft ons hopelijk dit voorjaar aanknopingspunten om hier iets aan te doen.

Intussen moeten we in het AB de beslissing nemen of ZZP-ers ook kwijtschelding kunnen krijgen. Ook daar is het antwoord weer ja of nee en geen tussenweg. In hoeverre ze ons watersysteem belasten doet er niet toe. Ze worden ook niet gemotiveerd om daar actiever in te worden. Ons rest slechts een ja of nee. Wat verlang ik naar een minder rigide tijdperk met tinten tussen zwart en wit…

Vertrouwen of wensenlijstjes voor natuur?

14 september 2017

Column door Ruud Pleune

30 augustus 2017 In het Algemeen Bestuur besluiten we deze maand dat we aan de gang kunnen met onze grootste natuurparel, het Stelkampsveld. Hartstikke goed, maar het heeft wel meer dan 10 jaar geduurd voor het zover was. Al die tijd hebben boeren en natuurbeschermers in onzekerheid gezeten welke maatregelen wanneer genomen zouden gaan worden. Hoe komt dat nou?

Daarvoor gaan we stukje terug in de tijd. Begin 2010 ben ik gevraagd om namens de Gelderse Milieufederatie in de nieuwe bestuurlijke begeleidingsgroep van dit Stelkampsveld zitting te nemen. Evenals overigens ook mijn huidige AB collega Agnes Gunnewijk. De oude begeleidingsgroep kon niet tot afspraken komen vanwege spanningen tussen natuur en landbouw. De leden van de groep waren zichzelf gaan vereenzelvigen met hun belang in plaats van de gezamenlijke opdracht en het gezamenlijk resultaat. De nieuwe club slaagde daar beter in, maar ook deze club ging regelmatig langs het randje van de afgrond. Volgens mij is dat inherent aan ergens zitten vanuit een belang. Je krijgt dan allerlei zaken mee vanuit je achterban, die je binnen moet zien te harken. In plaats van dat je er zit om met elkaar resultaat te halen.

Ik zie het omgekeerde terug bij bewonersinitiatieven natuur, die ik begeleid. Omdat de initiatiefnemers zelf aan het roer staan, durven ze voor het natuurresultaat ook zaken te overwegen, die daar ver van af staan, zoals de bouw van huizen in het gebied. Als de overheid dit zou voorstellen, ben ik er van overtuigd dat ze hier pertinent tegen zouden zijn geweest. Ze voelen zich echter zo verantwoordelijk voor het resultaat, dat ze zo’n rode ontwikkeling op de koop toe nemen.

Wat betekent dat voor de inzet in gebiedsprocessen? Mensen niet meer vanuit een belang vragen? Dat hoeft denk ik niet. Hun expertise is erg belangrijk om te benutten. Maar misschien kan hun achterban hen vooral vertrouwen geven in plaats van wensenlijstjes!

Sigaren uit elkaars doos

26 juni 2017

Column door Ruud Pleune

26 juni 2017 Zoals vaker lees ik in de stukken voor de bestuursvergadering dat we weer heel trots zijn dat we subsidie vanuit POP3 en ZON hebben weten te bemachtigen. Medewerkers zijn maanden druk bezig geweest om er voor te zorgen dat geld van de ene overheid naar de andere overheid is geschoven. En daar zijn we dan heel blij mee. In een aantal gevallen komt er geen toekenning. Dan is de tijd en energie sowieso voor niets geweest. Maar waar er toekenning is, kan men nu dan eindelijk echt aan het werk….!!! Kan het de burger echt iets schelen uit welke overheidspot het geld komt?

Ik snap best dat verschillende overheden verschillende doelen hebben en dat het daarom goed is om bij projecten vanuit verschillende overheden geld bij elkaar te leggen. Maar spreek dat dan gewoon met elkaar af! Stop minder geld in de subsidiepot, maar zorg er dan wel voor dat die subsidies er zijn voor burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. En niet voor mede-overheden. Dat maakt regelingen transparanter en zorgt ervoor dat overheden niet veel tijd en dus geld gaan besteden aan subsidie-aanvragen om het geld van elkaar af te troggelen. Zullen we die afspraak met elkaar maken?

Blauwboek

9 mei 2017

Column door Ruud Pleune

9 mei 2017 De oevers van onze beken en sloten zijn ongelooflijk mooie plekjes. Het zijn de situaties waar water en aarde elkaar raken. En ook nog op schuine hellinkjes, zodat er een verschil is tussen hoog en laag en tussen lekker in de zon op het zuiden en in de schaduw op het koude noorden. Daarnaast vormen al die oevers ook nog heel mooie verbindingswegen voor de natuur in ons gebied. Bovendien zijn veel van onze schouwpaden toegankelijk voor wandelaars. Daardoor kunnen die ook nog genieten van de bloemenpracht op de oevers. Het zijn dan ook heel belangrijke plekjes voor het waterschap. Geen wonder dat we een green deal hebben gesloten, waarin we aangeven dat we extra voor deze verbindingslijnen in het landschap gaan zorgen. Toch lukt het ons als waterschap nog niet om goed te zorgen voor deze oevers. We maaien op de verkeerde tijd, we gooien de resten op de kant en we baggeren veel te ingrijpend in een keer. Dat kan beter. En veel mensen in ons gebied hebben daar ook heel goede ideeën over. Bewoners in het buitengebied, maar ook bewoners in de stad. Zo is er nu een Blauwboek van ideeën van burgers over het waterbeheer in en om de stad Zutphen. Dat gaat ook heel vaak over het beheer van de oevers. Laten we samen met bewoners het beheer beter gaan oppakken en de oevers weer ons paradepaardje laten zijn.

Zaterdag 20 mei houdt Water Natuurlijk vanaf 11 uur een regionale bijeenkomst, waarin ook het Blauwboek met ideeën voor Zutphen aan bod komt. Naast vistrappen, nieuwe IJsselkade, NEOalginaat, wind- en waterenergie. U bent van harte welkom, opgave kan bij Roelof van Loenen Martinet.

Windenergie: aantaster of redder van het landschap?

14 maart 2017

Column door Ruud Pleune

14 maart 2017 In het Algemeen Bestuur hebben we bijna unaniem besloten aan de gang te gaan met energiebesparing en duurzame energie. Voor Water Natuurlijk een belangrijk en positief besluit. Ook een besluit dat veel heeft losgemaakt in de omgeving. Veel meer dan onze waterbesluiten. Onze Dijkgraaf had in zijn 6 jaar in functie nog niet een dergelijk groot aantal insprekers, pers en publiek meegemaakt in de vergadering. Ik ben nu vooral benieuwd of de beleving van duurzame energie gaat veranderen in de toekomst. Vijf van de 7 insprekers zien duurzame energie en vooral windmolens als een achteruitgang ; 1 ziet het als een grote kans voor burgers om een bijdrage te leveren aan duurzaamheid. Hoe zou dat over 5 jaar zijn? Mijn kinderen associëren windmolens met duurzaamheid en vooruitgang. De huidige bewoners in ons gebied duidelijk nog niet. En dat is prima. Het is goed als mensen staan voor hun landschap. Maar de ene voorstander staat ook voor natuur en landschap. Hij ziet de windmolens als voorwaarde voor de natuur en de opbrengsten als  fonds voor het gebied en het landschap. Ik ben benieuwd of over 5 jaar de mensen in de rij staan voor een windmolen. Omdat het hun gebied en de natuur mooier maakt en hun huizenprijs stijgt. Utopie of logisch toekomstbeeld? De tijd zal het leren.

Relatief

20 december 2016

Column door Ruud Pleune

 

20 december 2016 December is de tijd van reflectie en bezinning. Gisteren had ik een overleg met een agrarisch collectief. We hebben teruggekeken op 2016 en op basis daarvan goede afspraken gemaakt voor 2017. Na afloop wensten we elkaar goede feestdagen en spraken de hoop uit dat we dit jaar niet zouden worden geconfronteerd met een terroristische aanslag, zoals helaas vaak gebeurt in de kersttijd. ’s Avonds confronteerde een witte balk onderin het tv scherm me met de realiteit van de aanslag op kerstmarkt in Berlijn.

In onze bestuursvergadering van vandaag hebben we ons ook weer heel druk gemaakt over hoe we in de afgelopen jaren zijn omgegaan met stedelijk water en hoe we dat in de toekomst beter gaan doen. We hebben toezeggingen geëist voor plannen voor schoon water en voor windenergie. Het is goed dat we dat doen. Daar zijn we voor gekozen. Maar het is ook goed om te relativeren. Want tegelijkertijd sterven de mensen in Aleppo en zijn er elders mensen op de vlucht voor het water of omdat ze geen water hebben. Het is goed dat in onze dijkgraaf daar in zijn kersttoespraak aandacht voor vroeg. Daarom ben ik blij dat er nog steeds iemand zich binnen ons waterschap bezig mag houden met hulp aan mensen elders op de wereld. En dat hoeft van mij niet omdat Rutte het vraagt of omdat ondernemers daar profijt van hebben.

Ik wens iedereen een hele goede kerst met ruimte voor bezinning en relativering!

Schoon water en waterschap een lastige relatie

8 november 2016

Column door Ruud Pleune

8 november 2016 In het water in ons gebied zag het er de afgelopen maanden beroerd uit. Groen water vol met algendrab sierde de meeste sloten en beken. En dat zullen we de komende jaren vaker zien. Door de klimaatverandering blijft het langer warm en als je dan een periode hebt met weinig neerslag, zoals we de afgelopen tijd hadden, worden de verontreinigingen met stikstof en fosfaat minder verdund en krijg je een groene soep.

Ook het waterschap onderkent het probleem, al praat men dan liever omzichtig over het niet halen van de normen. Op de bestuursvergadering hebben we dit aan de orde gesteld, maar dan zie je toch een opmerkelijke reactie. Het probleem wordt erkend, maar als we er iets aan moeten doen, dan moeten we eerst maar eens goed landelijk in kaart brengen wat nu het probleem is en wat de oplossingen zijn. En, oh ja, we moeten natuurlijk er natuurlijk voor uitkijken dat wij zelf ons water schoon gaan maken, terwijl we dat misschien ook wel op het bordje van andere partijen neer kunnen leggen. En het mag ons ook eigenlijk geen geld kosten.

Vergelijk dit eens met het hoogwaterbeschermingsprogramma: ons waterschap moet hier voor vele miljoenen investeren voor een mogelijk risico en dit wordt gewoon geaccepteerd. Terwijl een al bestaand risico in ons eigen water niet met beide handen wordt aangepakt. Wat zou dat toch zijn? Zit de verantwoording voor schoon water dan uiteindelijk gewoon niet in de genen van de waterschappen? Misschien is de zogenaamde pay off van waterschap Rijn en IJssel, die je ook in de koffiekopjes ziet wel veelzeggend: “waterbeheer, veilig en op maat.” Het lijkt toch vooral te gaan om waterveiligheid en de hoeveelheid water. Voorlopig is de relatie met schoon water er toch vooral een van vreemd gaan. Zou het ons nog lukken om een mooie verbinding tussen die twee te leggen?

Burgerparticipatie gevaar voor democratie?

13 september 2016

Column door Ruud Pleune

13 september 2016 We staan met het bestuur op dit moment volop stil bij burgerparticipatie. Waterschap Rijn en IJssel is daar behoorlijk actief mee. Zowel in de stad als in het landelijk gebied zijn er initiatieven van bewoners voor andere inrichting of beheer van gebieden in of nabij ons water. De vraag is dan vervolgens wel hoe deze initiatieven zich verhouden tot de representatieve democratie, waar we deel van uitmaken. Hoe weten we dat deze bewoners inderdaad een afspiegeling zijn van de buurt en niet alleen maar een paar idealisten of harde schreeuwers zijn? Het is niet alleen ons bestuur dat zich deze vraag stelt. Ik was vandaag op de promotie van Rosalie van Dam op het onderwerp bewonersinitiatieven. Daar stelde Job Cohen in zijn rol als Leids professor dezelfde vraag. Rosalie antwoordde dat er binnen initiatieven vergelijkbare democratische waarden als vrijheid en solidariteit belangrijk zijn, maar op een lager niveau binnen het initiatief met elkaar opgelost worden. Ik zou de democratie en initiatieven nog iets meer willen verbinden: een stem op Water Natuurlijk impliceert dat we een aantal zaken rechtstreeks door en met bewoners willen gaan regelen. Dat weet je dus als je op ons stemt. Uiteraard moet je vervolgens zorgen dat een bewonersinitiatief wel een zo goed mogelijke afspiegeling van de wijk is, dat er eerlijke afspraken gemaakt worden enzovoort. Maar de ambtelijke organisatie is professioneel genoeg om dat verder te regelen. Zo worden bewonersinitiatieven een verrijking van de representatieve democratie in plaats van een gevaar voor die democratie.

123