Nieuwe versie van landbouwmaatregelen nutriënten op de kaart

26 augustus 2021

Maatregelen op de kaart’ laat voor ieder landbouwperceel in Nederland zien welke landbouwmaatregelen agrariërs er kunnen nemen om emissies van stikstof en fosfor naar water terug te dringen. Onlangs werd een nieuwe, verbeterde en verbrede versie van de tool opgeleverd, die ook in de praktijk is getoetst.
Om de uit- en afspoeling van stikstof en fosfor naar water terug te dringen, worden agrariërs via het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer gestimuleerd maatregelen te nemen die zijn opgenomen in de zogenaamde lijst die door het Bestuurlijk Overleg Open Teelten (BOOT) is vastgesteld, de zgn. BOOT-lijst. Deze lijst omvat meer dan 100 maatregelen. Voor agrariërs, landbouwadviseurs en waterbeheerders is het vaak een lastige puzzel om met deze lijst slimme keuzes te maken voor effectieve maatregelen.
Maatregelen op de kaart koppelt de maatregelen aan percelen. Zo ontstaat een locatie-specifieke maatregelenlijst. Daarop staan alleen die maatregelen weergegeven die effectief en toepasbaar zijn gegeven de kenmerken van het betreffende perceel. Dit geeft een aanzienlijke verdunning van de lange BOOT-lijst. Zo kunnen boeren een gerichtere en beter onderbouwde keuze voor maatregelen maken en kunnen eenduidiger adviezen worden opgesteld. In 2020 is de kaart ook als basis verwerkt in de tool BedrijfsBodemWaterPlan die is toegepast in het ZLTO-project Bodem-UP en inmiddels inzetbaar in heel Nederland.

Neem water op in de gemeentelijke verkiezingsprogramma’s!

25 juni 2021

Water verdient een eigen plaats in de verkiezingsprogramma’s voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. Die noodzaak wordt alleen maar groter met de toenemende druk op onze ruimte en klimaatverandering. Gemeenten kunnen een belangrijke rol spelen door water al vanaf het begin in de planvorming mee te nemen en ruimte te geven aan slimme koppelingen. Samen met andere overheden zoals de waterschappen, met bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden.

Daarom hebben we als Water Natuurlijk samen met onze fracties in Rivierenland, Rijn & IJssel en Vallei & Veluwe enkele kernpunten geformuleerd die volgens ons belangrijk kunnen zijn voor gemeenten/gemeentepolitiek in onze Waterschapen.

Wat kunnen gemeenten doen? Zorg bijvoorbeeld voor meer groen en minder verharding in woonwijken en in de openbare ruimte. Dit zorgt voor minder wateroverlast en helpt ook tegen hittestress. Wees om dezelfde reden zuinig op bestaande groenstructuren, braakliggende gronden enzovoorts. Op braakliggende gronden kan tijdelijke natuur ontstaan en worden gestimuleerd. Er zijn regelingen voor, die uiteindelijke ingebruikname wel mogelijk maken. Zo’n plek is dan een extra bijdrage voor het groen in de stad.

Creëer ook meer (tijdelijke) waterberging in plassen en sloten of op bv waterpleinen. Dit biedt tegelijkertijd kansen voor recreatie (varen, vissen, zwemmen).

En zorg dat bij locatiekeuzes van nieuwe woonwijken of bedrijventerreinen rekening gehouden wordt met het waterbeheer. Dus liever niet bouwen op plaatsen waar de kans op wateroverlast groot is, zoals laaggelegen locaties.

Boek – Levende bermen – Rita van Biesbergen


Natuurvriendelijke bermbeheer stimuleren en een brug slaan tussen ecologen en ontwerpers is de missie van het boek ‘Levende bermen’, over ecologie en architectuur van de (weg)berm. Nederland heeft twee miljoen hectare aan bermen, wegbermen, spoorbermen, bermen langs dijken, sloten en kanalen. Het overgrote deel daarvan bestaat uit soortenarm ruig gras met een lage ecologische waarde. Dat kan ook anders. Er zijn talrijke voorbeelden en experimenten die bewijzen dat soortenrijke ‘bonte bermen’ – de term is de titel van het baanbrekende boek uit 1979 van ecoloog Piet Zonderwijk- een verrijking zijn voor het planten- en dierenleven en een aantrekkelijk landschap opleveren. Dat vraag echter wel van eigenaren, wegenbouwers, ontwerpers en beheerders dat zij zich gezamenlijk inzetten voor een unieke verzameling natuurstroken.
Beide aspecten, ecologie en architectuur, komen uitgebreid aan de orde in essays waarin de actualiteit wordt voorzien van een historisch perspectief.
In de Atlas van favoriete bermen, wordt aandacht besteed aan meer dan 20 mooie en inspirerende voorbeelden waarvan de Grebbedijk in Wageningen er een van is.Dit dijktraject tussen Rhenen en Wageningen van bijna 6 kilometer wordt de komende jaren omgevormd tot een multifunctionele dijk met meer ruimte voor natuur en recreatie.
De hekken zijn in 2018 verwijderd waardoor de dijk een mooier landschappelijk ruimtelijk element wordt in zijn omgeving en op de dijktaluds worden bloemmengsels ingezaaid. De Vlinderstichting monitort de proeflocaties op erosiebestandigheid en de kwaliteit van de biodiversiteit want vlinders spelen een belangrijke rol als indicatorsoort.
In 2016 introduceerde Peter Glas toenmalig voorzitter van de uni van waterschappen de prijs: Pro Flora et Securitata voor Flowerpowerdijken.
Inmiddels zijn er al meerdere initiatieven bekroond, wie weet gaat de eerstvolgende prijs naar de heringerichte Grebbedijk!
Het boek is te bestellen bij uitgeverij Blauwdruk of in de boekhandel.

Wandel je graag? Word een wandelbaas!


De Nederlandse waterschappen willen zoveel mogelijke mensen betrekken bij hun werk. Dat doen ze met de campagne ‘Waterbazen’(opent in nieuw venster)(verwijst naar een andere website). In het kader van deze campagne kun je nu een speciale wandelgids op je telefoon downloaden: de Doe & ontdek-gids Waterbazen Wandelingen. Wandel je graag? En wil je bijdragen aan schoon en voldoende water? Neem deze gids dan eens mee!
De doe & ontdek-gids kun je meenemen tijdens elke wandeling: op de dijk, in de natuur of in de stad. Tijdens de wandeling kom je meer te weten over het werk van de waterschappen én kun je zelf aan de slag met opdrachten. Wandel je over een dijk? Dan kun je deze bijvoorbeeld inspecteren op scheuren of andere schade. En in de stad kun je beoordelen welke tuin het meest watervriendelijk is. De gids geeft ook aan welke opdrachten extra leuk zijn voor kinderen.


De STOWA zoekt manieren om Thermische Energiewinning uit Oppervlaktewater (TEO) en fosforverwijdering ecologisch én economisch aantrekkelijk te kunnen combineren. Op zoek naar innovatieve oplossingen heeft de STOWA een challenge uitgeschreven.
Deel je idee, maak kans op de hoofdprijs van 1.000 euro en op verdere uitwerking van je idee in samenwerking met de STOWA.
In het nationale Klimaatakkoord is vastgelegd dat woningen en gebouwen in 2050 grotendeels aardgasvrij moeten zijn. Oppervlaktewater heeft grote potentie om in de warmtevraag te voorzien. We zien dan ook een sterke stijging in interesse om TEO toe te passen. De verwachting is dat dit zal doorzetten.
Daarnaast bevat ons oppervlaktewater vaak veel voedingsstoffen, zoals fosfor en stikstof, met negatieve effecten op de biodiversiteit in het water. Het verminderen van fosfor is vaak effectief om dichter bij de waterkwaliteitsdoelen te komen.
Bij het toepassen van TEO op wijkniveau wordt water verpompt door filters en over warmtewisselaars. Dit kan schadelijk zijn voor de ecologie in het water. Mogelijk biedt het verpompen van dat water echter ook kansen voor waterkwaliteitsverbetering. ‘Je hebt het water immers al in handen.’ Als we fosfor uit het water kunnen halen bij de TEO-installatie, helpt dat de ecologie in het ontvangende water.
Zo kunnen we het opgepompte water in stedelijk gebied met een betere kwaliteit lozen dan we het hebben onttrokken. Schone energie en verbetering van de ecologie kunnen zo hand in hand gaan.
Alle ideeën zijn welkom. Combinaties van bestaande technologie, of volledig nieuwe ontwerpen. Voor de hand liggend of juist out-of-the-box.

Meer inzicht nodig in lokale aanpak van droogte


De Algemene Rekenkamer heeft een onderzoek uitgevoerd naar de bestrijding van droogte in ons land. De rekenkamer constateert dat het landelijke Deltaprogramma Zoetwater goed is georganiseerd en effectief werkt voor de bestrijding van droogte in het hoofdwatersysteem. Waar droogte optreedt in het grondwatersysteem (de Hoge Zandgronden, stedelijk gebied), zijn ruimtelijke maatregelen zoals ander landgebruik belangrijker. De Rekenkamer ziet dat daar centrale coördinatie en inhoudelijke monitoring door de minister van IenW ontbreken. Voor een effectievere aanpak van droogte in heel Nederland is naar de mening van de Rekenkamer meer samenhang nodig tussen maatregelen voor het zoetwatersysteem en voor ruimtelijke adaptatie.
Waar droogte optreedt in het grondwatersysteem, zoals de hoge zandgronden in het zuiden en oosten van ons land en in stedelijk gebied, verloopt de bestrijding van droogte moeizamer. Maatregelen in het watersysteem hebben hier minder effect. Daarom zijn juist ruimtelijke maatregelen belangrijk, zoals een verandering van landgebruik, het creëren van natuurlijke waterbuffers en waterdoorlaatbare bestrating.
Deze ruimtelijke maatregelen zijn juist gericht op het vasthouden van water. Ze blijken vaak lastig uit te voeren omdat medewerking van verschillende partijen nodig is, publiek en privaat, waarbij belangen sterk uiteen kunnen lopen. Droogte kan bijvoorbeeld worden bestreden door het aanleggen van natuurlijke waterbuffers en waterdoorlaatbare bestrating, maar ook door landgebruik te veranderen en bijvoorbeeld landbouw of drinkwateronttrekking te verplaatsen. Ook de financiering van ruimtelijke maatregelen is lastig rond te krijgen omdat deze afhankelijk is van de cofinanciering van verschillende partijen.
Regio’s ontwikkelen weliswaar plannen voor aanpassing aan klimaatverandering, maar de minister van IenW beoordeelt deze plannen niet inhoudelijk. De minister houdt niet bij of de plannen ook maatregelen tegen droogte bevatten en of er knelpunten zijn in de uitvoering. Daarom beveelt de Algemene Rekenkamer de minister van IenW aan om samen met de ministers van BZK en LNV meer inzicht te krijgen in de ruimtelijke maatregelen die decentrale overheden nemen tegen droogte en ondersteuning aan te bieden als dat nodig is.

Download de microbeads app


De Plastic Soup Foundation heeft de Beat the Microbead app volledig vernieuwd. Deze app is de snelste manier om te leren of uw cosmetica en persoonlijke verzorgingsproducten plastic ingrediënten bevatten. Hier kun je de app downloaden.
Microbeads zijn een soort microplastic met een specifieke functie voor scrubben of exfoliëren. In cosmetica verwijst “microplastic” naar alle soorten kleine plastic deeltjes (kleiner dan 5 mm) die opzettelijk worden toegevoegd aan cosmetica en persoonlijke verzorgingsproducten. Ze worden vaak gebruikt als emulgatoren of als goedkoop vulmiddel.
Deze microplastics, nauwelijks zichtbaar voor het blote oog, stromen rechtstreeks van de badkamerafvoer naar het riool. Afvalwaterzuiveringsinstallaties zijn niet ontworpen om ze uit te filteren. Zo dragen microplastics bij aan de ‘Plastic Soup’ die in onze oceanen.
Zeedieren absorberen of eten microplastics; deze deeltjes kunnen vervolgens langs de mariene voedselketen worden doorgegeven. Omdat mensen uiteindelijk aan de top van deze voedselketen staan, is het waarschijnlijk dat we ook microplastics binnenkrijgen. Microplastics zijn niet biologisch afbreekbaar en zodra ze in het (mariene) milieu terechtkomen, zijn ze bijna niet meer te verwijderen.

Vergroen je tuin of balkon!


Het klimaat verandert. Het weer wordt minder stabiel. Soms gaat het hard regenen en dan is het weer voor langere tijd droog. Heftige regenbuien leiden tot wateroverlast. Door je tuin minder te verharden word je tuin comfortabeler en komen er meer vogels en vlinders. Fijn voor jezelf, goed voor het klimaat. HuisjeBoompjeBeter geeft tips.
Een groene zachte bodem neemt regenwater op. Dit ontlast het riool en voorkomt wateroverlast.
Door het ontbreken van groen in stedelijk gebied is het op hete dagen wel 8° warmer. Planten houden je tuin koel en aangenaam.
Door meer groen help je vogels, bijen en vlinders en wordt je tuin een levende tuin.

Het dramatische ontstaan van de Biesbosch


Zo’n 600 jaar geleden, op 19 november 1421, brak een hoge stormvloed door de verzwakte dijken en daardoor stroomde het zoute zeewater het binnenland in. De Biesbosch ontstond.
In het online belevingscentrum over de Sint-Elisabethsvloed ontdekken bezoekers het verhaal over deze ramp. Water heeft een enorme kracht. Het kan vriend en vijand zijn. Hoe gaan we hier mee om? Hoe vormen we een toekomstbestendige relatie met het water? En welke rol spelen de waterschappen hierin? Het interactieve belevingscentrum neemt de bezoeker via verschillende ruimtes mee, op zoek naar antwoord op deze vragen.
Het belevingscentrum is het hele jaar online te bezoeken en biedt voor elk wat wils. Zo kunnen bezoekers in de ruimte ‘Verleden’ de vloed beleven met een radio-uitzending van destijds, de unieke historische kaart bekijken en het verhaal over het wiegje van Beatrijs lezen. In de ruimte ‘Heden’ kunnen bezoekers onder andere waterwandelingen downloaden, meedoen aan geocaching en informatie lezen over waterveiligheid vandaag de dag. In de ruimte ‘Toekomst’ leren bezoekers hoe de waterschappen ons in de toekomst beschermen tegen het water en welke innovatieve oplossingen daarbij gebruikt worden.

Gemeenten hebben meer capaciteit nodig voor klimaatdaptatie

24 mei 2021

Klimaatadaptatie op de kaart zetten en verankeren in beleid en praktijk is voor veel gemeenten een lastige opgave. De wil is er, maar het ontbreekt aan tijd en middelen. Dat blijkt uit de evaluatie van het VNG-programma dat 35 gemeenten een steuntje in de rug gaf bij het opzetten van klimaatadaptatiebeleid.
De behoefte aan ondersteuning het hoogst is bij kleinere gemeenten (20.000-40.000 inwoners). In het fysiek domein spelen verschillende grote opgaven die met elkaar samenhangen. Maar regelmatig ontbreken de tijd en het overzicht om deze opgaven gestructureerd en efficiënt aan te pakken. Daarom biedt de VNG hulp vanuit het Ondersteuningsprogramma klimaatadaptatie.

123456789101112131415161718192021