Ambassadeurs Scheldestromen

Annet de Bruyne

Water Natuurlijk, de groene stem in de Waterschappen

Naast mijn functie als secretaris van het bestuur IVN Walcheren ben ik de afgelopen jaren ook secretaris van Water Natuurlijk Scheldestromen geweest. Water Natuurlijk is een landelijke waterschapspartij die mee doet aan de Waterschapsverkiezingen. Deze verkiezingen worden in maart 2019 weer gehouden, tegelijk met de verkiezingen voor Provinciale Staten. Zeeland kent één waterschap binnen haar provinciegrenzen: Waterschap Scheldestromen.

Water Natuurlijk is in 2008 opgericht op initiatief van Natuurmonumenten, de provinciale milieufederaties en Sportvisserij Nederland. Doel van Water Natuurlijk is het bevorderen van een duurzaam ingericht en beheerd watersysteem in Nederland in een aantrekkelijke omgeving, waarin het voor mensen, dieren en planten nu en in de toekomst goed toeven is. Sinds 2011 is Water Natuurlijk een vereniging, opgebouwd uit 21 regio’s, die samenvallen met de begrenzing van de waterschappen in Nederland.

Vòòr 2008 werden mensen op persoonlijke titel gekozen in waterschappen, na 2008 konden alleen nog partijen meedoen. Water Natuurlijk werd toen hèt platform voor de groene waterschapsbestuurders, die al zitting hadden voor de verkiezingen van 2008. De afgelopen decennia heeft een omslag plaatsgevonden van puur agrarisch en op veiligheid gericht naar breder geöriënteerde en opener organisaties. Waterkwaliteit, ecologie, gezondheid en gebruiksmogelijkheden van het gehele watersysteem zijn belangrijke items geworden.

De “partijen” in het Waterschap bestaan nu hoofdzakelijk uit afdelingen van politieke partijen. Water Natuurlijk is echter een onafhankelijke waterschapspartij, die niet gebonden is aan een bepaalde politieke partij. De inhoud van de verkiezingsprogramma’s van de afgelopen jaren hebben ertoe geleid, dat D66 en GroenLinks niet als aparte partij in het waterschapsbestuur aanwezig zijn. Deze twee partijen hebben besloten hun leden te adviseren op Water Natuurlijk te stemmen.

De gezamenlijk passie voor landschap, natuur, cultuurhistorie en genieten op en rond het water is de drijfveer van de leden en de bestuurders. De steunende organisaties zijn Vogelbescherming Nederland, Zoogdiervereniging, RAVON, Nederlandse Onderwatersport Bond, KNNV, Vlinderstichting, de Landschappen, erfgoedvereniging Heemschut en last but not least IVN. Al deze organisaties zorgen samen met de actieve leden van water Natuurlijk voor aanvullende expertise, ideeën, lokale inbreng en breed draagvlak. Samen zetten zij zich in voor schoon, veilig, gezond en betaalbaar water met oog voor de natuur. Water natuurlijk is nu landelijk de grootste waterschapspartij. De bestuurders zijn in alle 21 waterschappen vertegenwoordigd, in 18 waterschappen ook in het dagelijks bestuur. Helaas nog niet in Waterschap Scheldestromen.

Water Natuurlijk Scheldestromen zet zich voor de komende periode vooral in voor veel natuur in het beleid van het Waterschap. Bijvoorbeeld een verbod op bestrijdingsmiddelen (neo-nicotinoïden), die schadelijk zijn voor een natuurlijk watersysteem; terugdringen van de aanwezigheid van medicijnresten in het oppervlaktewater; terugdringen van overbemesting in de nabijheid van kwetsbare wateren; aanleggen van (nog meer) natuurvriendelijke oevers; verbindingen tussen wateren verbeteren ten behoeve van vismigratie; onderzoeken waar natuurlijk peilbeheer mogelijk is; bermbeheer dat de biodiversiteit verhoogt.

Waterschap Scheldestromen beheert in tegenstelling tot andere waterschappen naast wateren, dijken en oevers ook wegen en wegbermen. Ze is daarmee één van de grootste terreinbeheerders van Zeeland. Daarom vindt Water Natuurlijk dat Waterschap Scheldestromen met een uitgekiend natuurvriendelijk beheer van dijken, bermen, oevers en tijdelijke ongebruikte terreinen een belangrijke bijdrage kan leveren aan het broodnodige herstel van insectenvriendelijke vegetaties. Ook kan het Waterschap er mede voor zorgen dat de kustbebouwing aan banden wordt gelegd, niet alleen aan de kust, maar óók aan de randen van de deltawateren.

Ik hoop met dit stukje eraan bij te dragen dat jullie in elk geval gaan stemmen in maart en natuurlijk het liefst op deze groene partij. Al zijn de waterschappen niet zo zichtbaar als een landelijke of gemeentelijke overheid, voor natuur en milieu is het waterschap in Zeeland echt belangrijk!

Een volledig programma is te vinden op www.waternatuurlijk.nl.  

Annet de Bruijne

 

 

Aad Smaal

Zeeland bestaat dankzij waterbeheer. Voor de veiligheid, voor de gebruikers en voor de natuur. Dit vereist permanent aandacht. De zeespiegel dreigt sneller te stijgen dan tot nut toe gedacht. De doelen van Parijs, niet meer dan 1,5 oC stijging van de luchttemperatuur, zijn nauwelijks voldoende om een zeespiegelstijging van niet meer dan 1 m te realiseren. En dan zijn we er nog niet. Bij 1 m verhoging moet de Oosterscheldekering 45 keer per jaar dicht. Wat betekent dat voor de dijken, voor de slikken en platen, voor de vogels, voor de schelpdierkweek, en voor de zoute kwel? Zoetwater is nu al schaars, hoe ga je daar mee om bij toenemende droogte en verzilting? Het waterschap heeft hierin niet alleen taken voor de veiligheid, het dijkbeheer en de zoetwatervoorziening. Een integrale aanpak is nodig waarbij klimaatbestendige oplossingen, meer aandacht voor natuurwaarden en het duurzaam gebruik ervan voorop staan. Bouwen met de natuur, boeren met de natuur, zilte landbouw waar zoetwater niet duurzaam voorhanden is, aquacultuur waar water benut kan worden.

Wageningen University, Aquaculture and Fisheries Group

HZ University of Applied Sciences,

lectoraat Aquaculture em. Prof dr A.C. Smaal

 

 

Leonie Dieleman

Afvalrace

Jarenlang heb ik op publieke staatsscholen in Mozambique lesgegeven aan tieners over onderwerpen als: karaktervorming, het maken van keuzes, man-vrouwverhoudingen, corruptie, Aids etc. Oók schoon drinkwater en zwerfafval kwamen tijdens het schooljaar aan de orde. In Afrika komt sowieso niet altijd water uit de kraan en zeker niet gezuiverd als drinkwater. We leerden de kinderen, wanneer er geen geld was om water te koken, doorzichtige plastic flessen te vullen met water en deze minimaal zes uur in de zon te leggen; de zonnestralen doden dan de schadelijke bacteriën.

Veel Afrikanen vegen hun eigen ‘stoepje’ wel drie keer per dag schoon, maar gooien afval achteloos weg zodra ze één stap buiten hun territorium doen. Ter ‘verontschuldiging’ moet ik erbij zeggen, dat er weinig afvalbakken op straat zijn en als je er één ziet, is het er soms één zonder bodem (..). Toch vond ik het een uitdaging om de tieners erover na te laten denken, dat hun verantwoordelijkheid verder gaat dan hun eigen ‘stoepje’. Afrika is een verhalencultuur en daarom maakte ik gebruik van het geweldige verhaal van JuJu, een Afrikaanse mier. JuJu gaat op zoek naar de zon, die niet meer schijnt. De zon bromt dat het niet meer te doen is om met haar stralen de aarde te bereiken, omdat het zó vuil is daar beneden. Ik had een enigszins swingend liedje gemaakt over zwerfafval en soms, wanneer een leerling weer eens zonder erbij na te denken iets weggooide, pakte ik mijn gitaar en zongen we met de klas dat lied. Druppels op een gloeiende plaat en toch kon me dat niet deren..

Terug in Nederland ben ik steeds weer geschokt over het zwerfafval dat ik overal in het Zeeuwse landschap zie liggen. Onbegrijpelijk dat mensen hun koffiebekertjes, redbullblikjes, milkshake-verpakkingen, chocoladewikkels etc. zomaar wegsmijten en daarmee het mooie Walcheren ontsieren. Al voordat ik van het begrip ‘plogging’ had gehoord, begon ik plastic flesjes en bierblikjes op te rapen onder het hardlopen. Tegenwoordig heet het ‘troeptrimmer’ heb ik begrepen . Tijdens talloze ritjes ook van Veere naar Middelburg heb ik fietstassen vol zwerfafval verzameld. Soms moest ik eerst mijn tassen ergens legen, voordat ik m’n boodschappen erin kon doen . Ik moet u eerlijk bekennen dat ik me ook weleens enigszins geneer; naast waardering en bemoediging, krijg je ook rare blikken (..) toegeworpen. Dan denk ik regelmatig aan een ander Afrikaans verhaaltje, dat ik mijn leerlingen vertelde bij een les over armoede-rijkdom: “Na afloop van een burgeroorlog zijn drie mannen stenen aan het sjouwen. Een vierde persoon vraagt wat ze aan het doen zijn. De eerste man antwoordt chagrijnig dat hij stenen aan het sjouwen is en dat het níet te doen is in de hitte. De tweede man zegt dat hij stenen aan het sjouwen is en daar een kleinigheidje mee verdient, waardoor hij ‘s avonds zijn gezin wat rijst en vis kan voorzetten. De derde man antwoordt: ‘Ik ben bezig met de wederopbouw van mijn land en krijg daar nog iets voor betaald ook!” Ze doen alledrie precies hetzelfde werk, maar wie van de drie zal het het langste volhouden en wie heeft de meest vooruitziende blik?

Stap ook even van uw fiets bij het zien van zwerfafval of raap het voortaan op tijdens het wandelen! Léér kinderen en tieners dat we -zo las ik ergens- in vergelijking met mensen in veel andere landen hier allemaal van ‘koninklijke bloede’ zijn, omdat we zóveel rijkdom hebben. Ga dan ook op een waardige manier met de natuur en met afval om!

Björn Schutz

Het viswater in Zeeland bestaat uit zoet én zoutwater. Op beide vlakken liggen er belangrijke uitdagingen en doelstellingen. Op het binnenwater zijn een aantal items zeer belangrijk, namelijk (de uitgifte van) visrechten, de bereikbaarheid/bevisbaarheid en een goede visstand.

Visrechten
Het is voor sportvissers van belang dat er op zoveel mogelijk wateren gevist mag worden en bij voorkeur met één document, de VISpas. De visrechtensituatie in Zeeland is behoorlijk versnipperd en op een groot deel mag (nog) niet gevist worden. Dit komt omdat eigenaren van viswateren aan verschillende (kleine) partijen hun viswateren verhuren, hun visrechten niet willen verhuren of omdat het simpelweg nog niet geregeld is. Daarnaast zien we helaas nog wel veel problemen en onduidelijkheid met (ambachts)heerlijke visrechten in het Zeeuwse en dan vooral op Walcheren.

De uitdaging is om zoveel mogelijk viswater in de Gezamenlijke Lijst van Nederlandse Viswateren (www.visplanner.nl) te krijgen. Gelukkig zijn de contacten met organisaties zoals het waterschap en Staatsbosbeheer in Zeeland goed en hebben zij de intentie om hieraan mee te werken.

Bereikbaarheid en bevisbaarheid
Helaas kunnen sportvissers nog steeds niet bij elk mooi viswater in Zeeland terecht. In veel gevallen komt dit omdat looprechten door boeren niet worden uitgegeven, maar ook door sub-optimaal maaibeleid. In een aantal gevallen kan er door overmatige waterplantengroei niet gevist worden. In het noorden van ons landen zijn er goede ervaringen met een zgn. harkboot. Ook hier zouden we graag in het Zeeuwse mee willen gaan experimenteren. De bevisbaarheid kan worden geoptimaliseerd door de aanleg van voorzieningen zoals vissteigers, visstoepen, trailerhellingen en/of hekoverstapjes. Wij zouden graag zien dat belangrijke visplekken worden gedocumenteerd, natuurvriendelijke oevers bevisbaar worden gemaakt en dat bij inrichtingsprojecten op voorhand rekening wordt gehouden met de hengelsport.

Een goede visstand
Maatregelen voor een goede visstand kunnen onder meer bestaan uit:

-          beter beleefbare oevers te creëren door bijvoorbeeld meer variatie aan te brengen in watergangen (profiel, diepte, stroming,  etc.).

-          natuurlijk peilbeheer toe te passen en flauwe oevers te maken

-          meer flexibiliteit in maaien (of harken) te houden en op tijd en zorgvuldig uit te baggeren

-          door in de kleine stadswateren (bijvoorbeeld Goes) vis uit te zetten, zoals karper

Aandacht voor vissterfte/droogte
De afgelopen jaren is er in Zeeland op meer dan tien verschillende locaties vissterfte geweest. De oorzaak was meestal zuurstofloosheid vanwege vooral de warmte in combinatie met (achterstallige) baggerwerkzaamheden.  Vaker zouden (’s nachts) zuurstofpompen ingezet moeten worden.

Vismigratie
In Zeeland hebben vissen regelmatig te maken met vismigratieknelpunten. Er zou meer aandacht moeten zijn om deze knelpunten weg te nemen om bedreigde vissoorten zoals bijvoorbeeld de aal een handje te helpen. Denk bijvoorbeeld aan het aanleggen van vispassages bij kunstwerken en instellen van een natuurlijk peilbeheer.

Toegankelijkheid kust en zee behouden
Voor een interessante visserij moet de visstand goed zijn en moet het water toegankelijk zijn. Langs een groot deel van de Zeeuwse kust wordt gevist vanaf de kant. De stranden en dijken moeten dus zo goed mogelijk bereikbaar blijven. Voor bootvissers is het van belang dat er verspreid over Zeeland voldoende en goede trailerhellingen zijn.

Belang van zeeaas
Veel zeevissers verzamelen hun eigen zeeaas. Daarvoor maken ze gebruik van de aangewezen spitgebieden. Vijftien spitvakken in de Oosterschelde en zeventien vakken in de Westerschelde. Het betreft slechts een klein percentage van het totale gebied, maar wij willen deze spitlocaties behouden en waar mogelijk uitbreiden.

Sportvissen, buitengewoon (ont)spannend!
Sportvissers zijn de oren en ogen in het veld. Hier kan veel meer gebruik van worden gemaakt. 

Jan Zwemer

 

Historicus en dichter

Als kind al zwierf ik langs de kust en door de natuur. Het was de eerste inspiratiebron voor mijn gedichten in de streektaal. Nog steeds voel ik me medeverantwoordelijk voor een goed beheer van de omgeving waarin de mens leeft en werkt. Ook mijn kleinkinderen moeten anno 2040 – en later – op dezelfde manier van de natuur kunnen genieten. Liefst met een even grote diversiteit aan dieren- en plantensoorten als destijds.
Water Natuurlijk lijkt me de beste keuze voor behoud van die diversiteit, met lokale kennis die ervoor zorgt dat ook de diversiteit van onze natuurlijke leefomgeving op cultureel gebied (oude landschapselementen e.d.) behouden blijft.

Adrie Paauwe

Het is belangrijk dat u Water Natuurlijk gaat stemmen.

Bij het Waterschap moet het beleid worden veranderd daar is meer invloed van Water Natuurlijk voor nodig

Bij wegenbeheer moet natuurlijk bermbeheer worden toegepast.
Aanleg en beheer van natuurvriendelijke oevers moet worden verbeterd. Houd daarbij rekening met de bever.

Buitendijks fietsen kan, maar niet op plaatsen waar een hoogwatervluchtplaats of broedgebied is.

Geen bebouwing op of langs de waterkering. In de toekomst zal deze strook nodig zijn voor oplossingen t.a.v. Zeespiegelstijging.