Grift straks helemaal terug in Apeldoorn

23 maart 2020

WaterNatuurlijk-Heemraad Frans ter Maten

 

Grift straks helemaal terug in Apeldoorn

De gemeente Apeldoorn en Waterschap Vallei en Veluwe werken samen aan het herstel van de beken in Apeldoorn. Het laatste ontbrekende stukje van de Grift, tussen de Kanaalstraat en Beurtvaartstraat, wordt binnenkort aangelegd.

Vanaf 2007 hebben gemeente Apeldoorn en Waterschap Vallei en Veluwe de Grift al op diverse plekken in Apeldoorn opnieuw aangelegd. Dat heeft veel positieve effecten. Want water maakt de stad koeler en zorgt voor meer en sterkere natuur. De Grift zorgt ook voor opvang van regenwater en overtollig grondwater. Bovendien komt er meer ruimte voor recreatie en wordt het straatbeeld aantrekkelijker. Daarom willen gemeente en waterschap nu ook het laatste ontbrekende stukje Grift in de binnenstad terugbrengen. De Grift is de hoofdbeek van het bekenstelsel op de Veluwse oostflank. Met de aanleg van dit laatste stukje Grift Binnenstad verbinden we het noordelijke en zuidelijke deel van deze beek bovengronds aan elkaar. Dat is belangrijk voor duurzaam waterbeheer en voor de natuur. Zeldzame diersoorten, zoals de beekprik, krijgen zo meer kansen. Frans ter Maten, namens Water Natuurlijk heemraad van waterschap Vallei en Veluwe: ā€œDe afgelopen droge zomers hebben ons laten zien hoe belangrijk de aanwezigheid van water is in onze directe leefomgeving. Door het bovengronds halen van de beek en de aanleg van een park met stromend water zorgen we ervoor dat hittestress wordt tegengegaan en wordt de binnenstad vergroend. Daarnaast is het een plek om te ontspannen, een plek die zorgt voor beleving en verkoeling, een plek voor ons allemaal.ā€

Meer aandacht voor biodiversiteit

22 maart 2020

 

In 2019 nam waterschap Vallei en Veluwe een heel mooi besluit. Ze gooien het sindsdien over een andere boeg bij het maaien van watergangen. Begroeiing wordt nu in veel wateren grotendeels met rust gelaten. Dit komt de biodiversiteit ten goede.

Het waterschap onderhoudt 2.300 kilometer aan beken, kanalen en sloten, de zogeheten A-watergangen. Deze wateren werden tot voor kort volledig gemaaid. Dat kwam erop neer dat nog slechts ongeveer 20 procent van de begroeiing bleef staan in verband met de wettelijke regels voor flora en fauna. Nu laat het waterschap de vegetatie op veel plaatsen helemaal of voor een groot deel staan. Vaak worden alleen nog kleine stroombanen gemaaid.

Dit jaar heeft het waterschap besloten om biodiversiteit ook bij andere waterschapstaken veel meer aandacht te geven. Dat staat in het Beleidskader biodiversiteit, dat het waterschap mede dankzij de inzet van Water Natuurlijk heeft opgesteld. Met het beleidskader biodiversiteit start Vallei en Veluwe met het uitwerken van een uitvoeringsprogramma en het integreren van biodiversiteit in het werk en het handelen van de medewerkers van het waterschap.

EĆ©n van de vele symptomen van de achteruitgang van biodiversiteit is de opvallende massale insectensterfte. Het waterschap deelt de zorg over de sterk teruglopende biodiversiteit en de effecten daarvan, die uit veel studies spreekt. Verbetering is urgent. Het waterschap is afhankelijk van biodiversiteit. Het draagt bij aan onze functionele taken om te zorgen voor schoon water, voldoende water en veilige dijken. Een hoge biodiversiteit stimuleert het natuurlijke zuiveringsvermogen, evenals de veerkracht en de robuustheid van het watersysteem.

BacteriĆ«n in het water zorgen er bijvoorbeeld voor dat stoffen in het water na verloop van tijd worden afgebroken. Moerasplanten als riet zorgen ervoor dat er voldoende zuurstof in het systeem komt, waardoor deze processen op gang kunnen komen. En een hoge biodiversiteit in de bodem (met dieren, planten, schimmels en bacteriĆ«n) zorgt voor beluchting van de bodem en organische stof in de bodem. De bodem functioneert hierdoor als het ware als een spons, wat leidt tot minder uitspoelen van meststoffen en meer vasthouden van water in het systeem. Ook leidt dit tot minder gebruik van bestrijdingsmiddelen, doordat ongewenste planten minder ruimte krijgen om te gaan domineren. Vegetatie in de watergang houdt het water (bovenstrooms) vast, waardoor de vegetatie als een natuurlijke stuw fungeert. Hierdoor kan het watersysteem beter tegen beĆÆnvloeding van buitenaf.

Er is helaas nog geen extra geld uitgetrokken voor het herstel van de biodiversiteit. Het volgende Blauwe Omgevingsprogramma gaat van start in 2022. We hopen dat het Beleidskader biodiversiteit ook eerder tot concrete resultaten in het veld gaat leiden! Maar we vinden in deze eerste fase vooral ook heel belangrijk dat alle medewerkers van het waterschap anders naar het werk gaan kijken, en bij alles gaan nadenken hoe ze door dingen net iets anders te doen meer biodiversiteit kunnen krijgen. Het cascade maaien (om en om maaien) in de haarvaten is hier een mooi voorbeeld van, het levert veel meer biodiversiteit op en het houdt water vast.

 

Grebbedijk Mooi Wageningen


Illustratie : Henk van Ruitenbeek

 

Zienswijze tegen plannen Grebbedijk Mooi Wageningen heeft een zienswijze ingediend tegen het voorkeursalternatief gebiedsontwikkeling Grebbedijk, salandwacht Neder-Rijn van Vogelbescherming Nederland. Ze vinden dat het voorkeursalternatief haaks staat op de ambities en natuurdoelen voor dit Natura 2000-gebied.

De natuurambities zijn door de plannen voor meer recreatie afgezwakt. Daarmee gaat de kwaliteit van natuur er per saldo op achteruit ten opzichte van een situatie zonder Grebbedijkproject.

Een van de punten die Mooi Wageningen noemt, is dat de Grebbedijk zou voor een belangrijk deel buitendijks verbreed worden. Dat betekent minder natuurgebied. De wettelijk verplichte natuurcompensatie ontbreekt nog. Het voorstel van Water Natuurlijk-lid Greet Eijkelenboom om dit verlies aan oppervlak te compenseren door de Grebbedijk bij de Wageningen Afweg iets te verleggen om zo de uiterwaarden weer iets te vergroten is niet opgenomen in het ontwerp voorkeursalternatief.

Mooi Wageningen vindt ook dat een nieuwe zwemplas in de uiterwaarden de ontwikkeling van nieuwe natuur in de weg staat en een grote bron van verstoring oplevert.

In haar zienswijze doet Eijkelenboom een voorstel dat een oplossing biedt voor beide problemen. Deze ā€˜arena-optieā€™ met een kleine dijkteruglegging van de Grebbedijk is in een eerder stadium al aan bod geweest maar afgevallen met als argument dat deze te duur en de zwemplas mogelijk te klein zou zijn.

Daarbij is een aantal positieve aspecten van deze optie helaas ten onrechte buiten beschouwing gelaten. Dat zijn: de kans om nabij de stad een waterrecreatiegebied te ontwikkelen en daarbij Natura2000-gebied te ontzien, en de extra ecologische kansen die ontstaan door het verplaatsen van het gebouw van de jachthaven naar de noordoever, en de mogelijkheid om ter plekke kostendragers te ontwikkelen als een horecavoorziening. Deze alternatieve locatie ligt net zo dicht bij het centrum als de locatie in de uiterwaarden uit het voorkeursalternatief.

Zij bepleit daarom om alsnog mogelijke baten van deze optie in beeld te brengen, en de optie alsnog in het voorkeursalternatief op te nemen.

 

Bron: Greet Eijkelenboom

Hoe ziet een klimaatrobuust beekdal eruit?

29 februari 2020

 

Overal wordt druk nagedacht over het klimaatbestendig maken van ons land. Maar hoe ziet dat er precies uit voor een beekdallandschap? En waar liggen de uitdagingen bij de inrichting? STOWA liet een ‘praatplaat’ maken van een beekdallandschap.

Beekdallandschappen in Nederland bestaan uit relatief laaggelegen gebieden aan weerszijden van beken en kleine rivieren en de omringende hogere zandgronden. Een groot deel van deze landschappen wordt intensief gebruikt. De waterhuishouding is hierop toegesneden en is vaak ingericht om water zo snel en efficiĆ«nt mogelijk af te voeren. Dit leidt – mede door klimaatverandering – in toenemende mate tot negatieve effecten voor landbouw, natuur en gezondheid. Denk aan droogte, extreme nattigheid en hittestress. Waar nu vooral de nadruk ligt op het afvoeren en tijdelijk bergen van water, is meer aandacht nodig voor het langer (lokaal) vasthouden van water. En dat niet alleen in het watersysteem zelf, maar ook in de ruimte eromheen.

Bijvoorbeeld door bodemkundige maatregelen in de land-

bouw en een ander stedelijk waterbeheer.

Dat kan door minder water direct via het riool af te voeren en water te laten infiltreren in de bodem en water tijdelijk te bergen en vertraagd af te voeren via groenblauwe daken.

Een belangrijk uitgangspunt bij het aanpassen van de inrichting is ā€˜natuurlijk waar het kan, technisch waar het moetā€™. Natuurlijk houdt in dat natuurlijke processen een kans krijgen, zoals zandtransport in beken en spontane ontwikkeling van vegetatie en er minder intensief onderhoud is. Alleen waar dit niet kan, zal naar technische oplossingen worden gekeken.

De ‘praatplaatā€™ bestaat uit een aantal tekeningen die waterbeheerders, medewerkers van gemeenten, bewoners en bedrijven helpen bij het voeren van een goed gesprek over het klimaatbestendig maken van het beekdallandschap. De plaat nodigt betrokken partijen om uit over de grenzen van het eigen belang heen te kijken en samen naar oplossingen te zoeken. Hiermee kan de plaat helpen om invulling te geven aan de uitwerking van omgevingsvisies naar concretere plannen.

Bron: STOWA (infographic: Ronald van der Heide)

Herstel van biodiversteit in het Lampenbroek


Natuurmonumenten- foto Michel Hol

Natuurgebied Lampenbroek ligt onder Klarenbeek. In opdracht van provincie Gelderland richten waterschap en Natuurmonumenten het natuurgebied anders in dan het nu is. Daarbij heeft het veranderende klimaat, agrarisch gebruik en natuur de aandacht. Waterschap Vallei en Veluwe wil hier de achteruitgang van biodiversiteit stoppen door de verdroging aan te pakken, en tegelijkertijd inspelen op klimaatveranderingen.

Door het gebied stromen drie beken: de Verloren Beek, de Loenense Beek Noord en de Voorsterbeek. Het gebied heeft nu last van te lage grondwaterstanden. Dat is ook de reden dat beken verdroogd zijn, want de ā€˜natuurlijke voedingā€™ ontbreekt. Tevens verandert ons klimaat snel. Er valt in korte tijd meer regen en periodes van droogte duren langer.

Het is tevens de bedoeling dat er nieuwe begroeiing gaat bloeien: blauwgrasland, veldrusschraalland, bosbiesassociatie, dotterbloemhooiland, kleine zegge en elzenzegge. Waterschap en Natuurmonumenten willen ook dat agrariƫrs hun bedrijf op een goede wijze kunnen voortzetten. Omdat Natuurmonumenten eigenaar is van 58 hectare, is nog 50 hectare nodig van andere grondeigenaren. Met hen worden de mogelijkheden besproken.

Hoogwater #hohohoogwater


Eind januari was het 25 jaar geleden dat meer dan 250.000 in het Rivierenland mensen huis en haard achterlieten vanwege de extreem hoge waterstanden van de Rijn, Maas en Waal. Het was de grootste evacuatie in de Nederlandse naoorlogse geschiedenis.

De impact van het hoge water in januari 1995 in IJssel en Nederrijn was groot. Evacuatie kon worden voorkomen. Bewoners en medewerkers van het waterschap kwamen volop in actie vanwege het dreigende water. Veel oudere medewerkers van het waterschap herinneren zich het allemaal nog goed. Ook op de website van Vallei en Veluwe is een speciale webpagina gemaakt.

Ondertussen is er ongelofelijk veel werk verricht om de rivierengebieden veiliger te maken. Door de aanleg van dijken Ć©n de rivier ruimte te geven. Maar we hebben nog een flinke opgave om ons land ook veilig te houden voor de toekomst.

#hohohoogwater is een initiatief van de waterschappen Rivierenland, Limburg, Rijn en IJssel, Vallei en Veluwe, Aa en Maas, Drents Overijsselse Delta, hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP), waarin zij samen met vele partners werken aan waterveiligheid in Nederland.

Als onderdeel van de campagne werd vrijdag 31 januari 2020 uitgeroepen tot ‘de dag van #mijndijk’, met een oproep om een selfie te maken op de dijk die de maker beschermt tegen hoog water. Het leverde een flink aantal foto’s op.

Het totale programma met interessante lezingen, exposities, klimaatlessen Ć©n mooie verhalen en filmpjes vindt u op www.weetvanwater.nl/hohohoogwater.

En toen was er begin februari weer echt hoog water. Alle riviermaatregelen van de afgelopen jaren bewezen nu goed hun diensten. Zo stroomde het water de Spiegelwaal in Nijmegen binnen, en een paar dagen later stroomde het water ook voor het eerst de Noordwaard in de Biesbosch weer in. Hier is een mooi filmpje te zien van het hoge water in de Nederrijn bij Wageningen.

Grondwater van de Veluwe weer aangevuld


Op twee locaties bij Epe en Loenen pompt drinkwaterbedrijf Vitens beekwater terug naar de Veluwe. Het water verdwijnt daardoor niet in het IJsselmeer, maar vult de voorraad grondwater van de Veluwe aan.

Vanwege gebruik van het schone Veluwse grondwater voor industrie en huishoudens is de grondwaterstand de afgelopen eeuw gedaald. En de vraag ernaar stijgt.

De Gelderse Natuur en Milieufederatie organiseerde samen met anderen een excursie naar Ć©Ć©n van die gebieden, de Renderklippen bij Epe. Water Natuurlijk liep mee.

Bij het waterinfiltratieproject van Vitens aan de Dellenweg wordt sinds een paar jaar het water van de Klaarbeek en de Grift naar de Veluwe teruggepompt. Dat past helemaal in de Blauwe Omgevingsvisie van waterschap Vallei en Veluwe. We hopen dat dit project ook elders op de Veluwe navolging krijgt.

Jaarthema Biodiversiteit

30 januari 2020

Water Natuurlijk Midden-Nederland wil in 2020 het thema biodiversiteit op de agenda zetten. Dit omdat waterschappen een belangrijke rol kunnen spelen in het behoud en herstel van biodiversiteit. We organiseren diverse activiteiten, daarover in de volgende nieuwsbrief meer.

Waterschappen kunnen een belangrijke bijdrage leveren bijvoorbeeldĀ  aan het bestrijden van de verdroging van natuurgebieden als gevolg van een te diepe ontwatering rondom deze gebieden. Maar ook met het beheer van al die duizenden kilometers dijken en oevers die het Nederlandse landschap dooraderen. Een mooie bijkomstigheid is dat behoud en herstel van biodiversiteit zich goed laat combineren met de andere opgaven waar waterschappen voor staan. Door wat minder rigoureus watergangen te schonen, en wat vaker oeverbegroeiing te laten staan, wordt niet alleen water vastgehouden voor droge perioden, maar blijft ook er leefgebied voor bijvoorbeeld insecten en vissen.

We gaan in 2020 diverse activiteiten organiseren rondom biodiversiteit en waterschappen. Dit doen we zowel voor onze achterban als voor de bestuurders en medewerkers van de waterschappen. We hopen waterschappen te stimuleren om actief verder te werken aan het verhogen van biodiversiteit. Tegelijkertijd verstevigen we met deze activiteiten de band met onze achterban.

Met een groepje bestaande uit enkele regiobestuurders en actieve leden uit de Water Natuurlijk-achterban uit de drie Waterschappen in regio Midden-Nederland zijn we aan de slag gegaan met het opzetten van de beoogde activiteiten. Als eerste willen we ons richten op bloemrijke dijken. Door het beheer van dijken daar namelijk meer op te richten, kunnen waterschappen een belangrijke bijdrage leveren aan het stoppen van de zorgwekkende insectensterfte.

Maar een meer natuurvriendelijk beheer van dijken kan ook bijdragen aan veiliger dijken, zo blijkt uit recent onderzoek.

De komende weken werken we concrete activiteiten uit rondom bloemrijke dijken. We hopen jullie in een volgende nieuwsbrief te kunnen uitnodigen voor de eerste excursies, watercafƩs en andere activiteiten.

Mocht je zelf suggesties hebben voor activiteiten met als onderwerp bloemrijke dijken, dan horen we die graag: waternatuurlijkmn@gmail.com

Meld je aan als lid van ons regiobestuur!


Op dit moment hebben we een goed werkend regiobestuur van vijf personen. We onderhouden contact met onze leden, met groene en recreatieorganisaties in ons gebied, met de fracties en heemraden van Water Natuurlijk in de waterschappen Rijn en IJssel, Rivierenland en Vallei en Veluwe, en met de provinciale politiek. Een keer per vier jaar zorgen we ervoor dat Water Natuurlijk met mooie kandidatenlijsten de waterschapsverkiezingen in kan.

Een Ć  twee extra bestuursleden kunnen we nog goed gebruiken! We zoeken zowel een kandidaat met politiek/bestuurlijke ervaring, als iemand met een inhoudelijke en/of communicatieve achtergrond.

Heb je belangstelling, neem dan even contact op met onze voorzitter Roelof van Loenen Martinet rvlm@gmx.com.

Overstromingskaarten op risicokaart.nl


De overstromingskaarten van Nederland zijn geactualiseerd. Op risicokaart.nl is zichtbaar hoe hoog het water kan komen en hoeveel mensen en bedrijven mogelijk worden getroffen.

De kaarten laten zien welke gebieden door overstromingen statistisch eens in de 10, 100, 1.000 en 10.000 jaar kunnen worden getroffen. Ze laten zien welke gebieden dan kunnen overstromen en hoe hoog het water dan kan komen.

De provincies hebben de kaarten gemaakt in samenwerking met waterschappen, Rijkswaterstaat en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
De kaarten laten zien welke gebieden mogelijk kunnen overstromen met een inschatting van de kans van voorkomen. Ook is te zien hoe diep het water dan kan komen te staan. Op de kaart zijn ook de waterkeringen te zien die beveiliging beiden tegen overstromingen. In geval van het doorbreken van een waterkering kunnen in een zone direct achter deze waterkering hoge stroomsnelheden voorkomen.

De hierboven afgebeelde kaart geeft een beeld van de waterdiepte bij een overstroming met een kleine kans van voorkomen (niet vaker dan eens in de 10.000 jaar).

12345678910111213141516171819202122