Neem water op in de gemeentelijke verkiezingsprogramma’s!

25 juni 2021

Water verdient een eigen plaats in de verkiezingsprogramma’s voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. Die noodzaak wordt alleen maar groter met de toenemende druk op onze ruimte en klimaatverandering. Gemeenten kunnen een belangrijke rol spelen door water al vanaf het begin in de planvorming mee te nemen en ruimte te geven aan slimme koppelingen. Samen met andere overheden zoals de waterschappen, met bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden.

Daarom hebben we als Water Natuurlijk samen met onze fracties in Rivierenland, Rijn & IJssel en Vallei & Veluwe enkele kernpunten geformuleerd die volgens ons belangrijk kunnen zijn voor gemeenten/gemeentepolitiek in onze Waterschapen.

Wat kunnen gemeenten doen? Zorg bijvoorbeeld voor meer groen en minder verharding in woonwijken en in de openbare ruimte. Dit zorgt voor minder wateroverlast en helpt ook tegen hittestress. Wees om dezelfde reden zuinig op bestaande groenstructuren, braakliggende gronden enzovoorts. Op braakliggende gronden kan tijdelijke natuur ontstaan en worden gestimuleerd. Er zijn regelingen voor, die uiteindelijke ingebruikname wel mogelijk maken. Zo’n plek is dan een extra bijdrage voor het groen in de stad.

Creëer ook meer (tijdelijke) waterberging in plassen en sloten of op bv waterpleinen. Dit biedt tegelijkertijd kansen voor recreatie (varen, vissen, zwemmen).

En zorg dat bij locatiekeuzes van nieuwe woonwijken of bedrijventerreinen rekening gehouden wordt met het waterbeheer. Dus liever niet bouwen op plaatsen waar de kans op wateroverlast groot is, zoals laaggelegen locaties.

Boek – Levende bermen – Rita van Biesbergen


Natuurvriendelijke bermbeheer stimuleren en een brug slaan tussen ecologen en ontwerpers is de missie van het boek ‘Levende bermen’, over ecologie en architectuur van de (weg)berm. Nederland heeft twee miljoen hectare aan bermen, wegbermen, spoorbermen, bermen langs dijken, sloten en kanalen. Het overgrote deel daarvan bestaat uit soortenarm ruig gras met een lage ecologische waarde. Dat kan ook anders. Er zijn talrijke voorbeelden en experimenten die bewijzen dat soortenrijke ‘bonte bermen’ – de term is de titel van het baanbrekende boek uit 1979 van ecoloog Piet Zonderwijk- een verrijking zijn voor het planten- en dierenleven en een aantrekkelijk landschap opleveren. Dat vraag echter wel van eigenaren, wegenbouwers, ontwerpers en beheerders dat zij zich gezamenlijk inzetten voor een unieke verzameling natuurstroken.
Beide aspecten, ecologie en architectuur, komen uitgebreid aan de orde in essays waarin de actualiteit wordt voorzien van een historisch perspectief.
In de Atlas van favoriete bermen, wordt aandacht besteed aan meer dan 20 mooie en inspirerende voorbeelden waarvan de Grebbedijk in Wageningen er een van is.Dit dijktraject tussen Rhenen en Wageningen van bijna 6 kilometer wordt de komende jaren omgevormd tot een multifunctionele dijk met meer ruimte voor natuur en recreatie.
De hekken zijn in 2018 verwijderd waardoor de dijk een mooier landschappelijk ruimtelijk element wordt in zijn omgeving en op de dijktaluds worden bloemmengsels ingezaaid. De Vlinderstichting monitort de proeflocaties op erosiebestandigheid en de kwaliteit van de biodiversiteit want vlinders spelen een belangrijke rol als indicatorsoort.
In 2016 introduceerde Peter Glas toenmalig voorzitter van de uni van waterschappen de prijs: Pro Flora et Securitata voor Flowerpowerdijken.
Inmiddels zijn er al meerdere initiatieven bekroond, wie weet gaat de eerstvolgende prijs naar de heringerichte Grebbedijk!
Het boek is te bestellen bij uitgeverij Blauwdruk of in de boekhandel.

Wandel je graag? Word een wandelbaas!


De Nederlandse waterschappen willen zoveel mogelijke mensen betrekken bij hun werk. Dat doen ze met de campagne ‘Waterbazen’(opent in nieuw venster)(verwijst naar een andere website). In het kader van deze campagne kun je nu een speciale wandelgids op je telefoon downloaden: de Doe & ontdek-gids Waterbazen Wandelingen. Wandel je graag? En wil je bijdragen aan schoon en voldoende water? Neem deze gids dan eens mee!
De doe & ontdek-gids kun je meenemen tijdens elke wandeling: op de dijk, in de natuur of in de stad. Tijdens de wandeling kom je meer te weten over het werk van de waterschappen én kun je zelf aan de slag met opdrachten. Wandel je over een dijk? Dan kun je deze bijvoorbeeld inspecteren op scheuren of andere schade. En in de stad kun je beoordelen welke tuin het meest watervriendelijk is. De gids geeft ook aan welke opdrachten extra leuk zijn voor kinderen.


De STOWA zoekt manieren om Thermische Energiewinning uit Oppervlaktewater (TEO) en fosforverwijdering ecologisch én economisch aantrekkelijk te kunnen combineren. Op zoek naar innovatieve oplossingen heeft de STOWA een challenge uitgeschreven.
Deel je idee, maak kans op de hoofdprijs van 1.000 euro en op verdere uitwerking van je idee in samenwerking met de STOWA.
In het nationale Klimaatakkoord is vastgelegd dat woningen en gebouwen in 2050 grotendeels aardgasvrij moeten zijn. Oppervlaktewater heeft grote potentie om in de warmtevraag te voorzien. We zien dan ook een sterke stijging in interesse om TEO toe te passen. De verwachting is dat dit zal doorzetten.
Daarnaast bevat ons oppervlaktewater vaak veel voedingsstoffen, zoals fosfor en stikstof, met negatieve effecten op de biodiversiteit in het water. Het verminderen van fosfor is vaak effectief om dichter bij de waterkwaliteitsdoelen te komen.
Bij het toepassen van TEO op wijkniveau wordt water verpompt door filters en over warmtewisselaars. Dit kan schadelijk zijn voor de ecologie in het water. Mogelijk biedt het verpompen van dat water echter ook kansen voor waterkwaliteitsverbetering. ‘Je hebt het water immers al in handen.’ Als we fosfor uit het water kunnen halen bij de TEO-installatie, helpt dat de ecologie in het ontvangende water.
Zo kunnen we het opgepompte water in stedelijk gebied met een betere kwaliteit lozen dan we het hebben onttrokken. Schone energie en verbetering van de ecologie kunnen zo hand in hand gaan.
Alle ideeën zijn welkom. Combinaties van bestaande technologie, of volledig nieuwe ontwerpen. Voor de hand liggend of juist out-of-the-box.

Meer inzicht nodig in lokale aanpak van droogte


De Algemene Rekenkamer heeft een onderzoek uitgevoerd naar de bestrijding van droogte in ons land. De rekenkamer constateert dat het landelijke Deltaprogramma Zoetwater goed is georganiseerd en effectief werkt voor de bestrijding van droogte in het hoofdwatersysteem. Waar droogte optreedt in het grondwatersysteem (de Hoge Zandgronden, stedelijk gebied), zijn ruimtelijke maatregelen zoals ander landgebruik belangrijker. De Rekenkamer ziet dat daar centrale coördinatie en inhoudelijke monitoring door de minister van IenW ontbreken. Voor een effectievere aanpak van droogte in heel Nederland is naar de mening van de Rekenkamer meer samenhang nodig tussen maatregelen voor het zoetwatersysteem en voor ruimtelijke adaptatie.
Waar droogte optreedt in het grondwatersysteem, zoals de hoge zandgronden in het zuiden en oosten van ons land en in stedelijk gebied, verloopt de bestrijding van droogte moeizamer. Maatregelen in het watersysteem hebben hier minder effect. Daarom zijn juist ruimtelijke maatregelen belangrijk, zoals een verandering van landgebruik, het creëren van natuurlijke waterbuffers en waterdoorlaatbare bestrating.
Deze ruimtelijke maatregelen zijn juist gericht op het vasthouden van water. Ze blijken vaak lastig uit te voeren omdat medewerking van verschillende partijen nodig is, publiek en privaat, waarbij belangen sterk uiteen kunnen lopen. Droogte kan bijvoorbeeld worden bestreden door het aanleggen van natuurlijke waterbuffers en waterdoorlaatbare bestrating, maar ook door landgebruik te veranderen en bijvoorbeeld landbouw of drinkwateronttrekking te verplaatsen. Ook de financiering van ruimtelijke maatregelen is lastig rond te krijgen omdat deze afhankelijk is van de cofinanciering van verschillende partijen.
Regio’s ontwikkelen weliswaar plannen voor aanpassing aan klimaatverandering, maar de minister van IenW beoordeelt deze plannen niet inhoudelijk. De minister houdt niet bij of de plannen ook maatregelen tegen droogte bevatten en of er knelpunten zijn in de uitvoering. Daarom beveelt de Algemene Rekenkamer de minister van IenW aan om samen met de ministers van BZK en LNV meer inzicht te krijgen in de ruimtelijke maatregelen die decentrale overheden nemen tegen droogte en ondersteuning aan te bieden als dat nodig is.

Download de microbeads app


De Plastic Soup Foundation heeft de Beat the Microbead app volledig vernieuwd. Deze app is de snelste manier om te leren of uw cosmetica en persoonlijke verzorgingsproducten plastic ingrediënten bevatten. Hier kun je de app downloaden.
Microbeads zijn een soort microplastic met een specifieke functie voor scrubben of exfoliëren. In cosmetica verwijst “microplastic” naar alle soorten kleine plastic deeltjes (kleiner dan 5 mm) die opzettelijk worden toegevoegd aan cosmetica en persoonlijke verzorgingsproducten. Ze worden vaak gebruikt als emulgatoren of als goedkoop vulmiddel.
Deze microplastics, nauwelijks zichtbaar voor het blote oog, stromen rechtstreeks van de badkamerafvoer naar het riool. Afvalwaterzuiveringsinstallaties zijn niet ontworpen om ze uit te filteren. Zo dragen microplastics bij aan de ‘Plastic Soup’ die in onze oceanen.
Zeedieren absorberen of eten microplastics; deze deeltjes kunnen vervolgens langs de mariene voedselketen worden doorgegeven. Omdat mensen uiteindelijk aan de top van deze voedselketen staan, is het waarschijnlijk dat we ook microplastics binnenkrijgen. Microplastics zijn niet biologisch afbreekbaar en zodra ze in het (mariene) milieu terechtkomen, zijn ze bijna niet meer te verwijderen.

Vergroen je tuin of balkon!


Het klimaat verandert. Het weer wordt minder stabiel. Soms gaat het hard regenen en dan is het weer voor langere tijd droog. Heftige regenbuien leiden tot wateroverlast. Door je tuin minder te verharden word je tuin comfortabeler en komen er meer vogels en vlinders. Fijn voor jezelf, goed voor het klimaat. HuisjeBoompjeBeter geeft tips.
Een groene zachte bodem neemt regenwater op. Dit ontlast het riool en voorkomt wateroverlast.
Door het ontbreken van groen in stedelijk gebied is het op hete dagen wel 8° warmer. Planten houden je tuin koel en aangenaam.
Door meer groen help je vogels, bijen en vlinders en wordt je tuin een levende tuin.

Gemeenten hebben meer capaciteit nodig voor klimaatdaptatie

24 mei 2021

Klimaatadaptatie op de kaart zetten en verankeren in beleid en praktijk is voor veel gemeenten een lastige opgave. De wil is er, maar het ontbreekt aan tijd en middelen. Dat blijkt uit de evaluatie van het VNG-programma dat 35 gemeenten een steuntje in de rug gaf bij het opzetten van klimaatadaptatiebeleid.
De behoefte aan ondersteuning het hoogst is bij kleinere gemeenten (20.000-40.000 inwoners). In het fysiek domein spelen verschillende grote opgaven die met elkaar samenhangen. Maar regelmatig ontbreken de tijd en het overzicht om deze opgaven gestructureerd en efficiënt aan te pakken. Daarom biedt de VNG hulp vanuit het Ondersteuningsprogramma klimaatadaptatie.

Stedelijk waterbeheer onder de Omgevingswet


De Omgevingswet heeft invloed op de manier waarop partijen samenwerken aan stedelijk waterbeheer. Wat verandert er, en wat blijft hetzelfde? De antwoorden op die vragen staan in de Handreiking Stedelijk Waterbeheer onder de Omgevingswet, verschenen in april 2021.
Veel overheden werken aan omgevingsvisies en omgevingsplannen die vooruitlopen op de nieuwe Omgevingswet. De nieuwe wet biedt ruimte voor maatwerk, bijvoorbeeld op het gebied van klimaatadaptatie. Acties en maatregelen die te maken hebben met klimaatadaptatie kunnen worden vastgelegd in een gemeentelijk rioleringsprogramma. Zo’n plan is niet verplicht, in tegenstelling tot het huidige gemeentelijk rioleringsplan (GRP). De opstellers van de handreiking raden overheden aan om de omgevingsvisie niet alleen uit te werken in een omgevingsplan, maar ook in een gemeentelijk rioleringsprogramma.
De handreiking is hier te downloaden.

Waterschappen: geef extra impuls aan energietransitie!


Waterschappen zijn al druk bezig met de energietransitie. Ze kijken bijvoorbeeld of de warmte in het rioolwater nuttig kan worden gebruikt, en of waterschapsterreinen geschikte locaties zijn voor windturbines. Maar waterschappen kunnen nog een veel actiever rol vervullen in het proces van de energietransitie. Vooral provincies en gemeenten trekken nu de zogeheten Regionale Energiestrategieën (RES-en). Waterschappen hebben hierin met hun kennis en ervaring met gebiedsprocessen nog veel meer te bieden.
Op 28 juni 2019 publiceerde het kabinet het Klimaatakkoord: de Nederlandse uitwerking van de internationale klimaatafspraken van Parijs (2015). We gaan met elkaar de CO2-uitstoot sterk verminderen: in 2030 met de helft ten opzichte van 1990. Eén van de afspraken is dat 30 energieregio’s in Nederland onderzoeken waar en hoe het best duurzame elektriciteit op land (wind en zon) opgewekt kan worden. Maar ook welke warmtebronnen te gebruiken zijn zodat wijken en gebouwen van het aardgas af kunnen. Waar is ruimte en hoeveel? Zijn de plekken maatschappelijk gezien acceptabel en financieel haalbaar? In een Regionale Energiestrategie (RES) beschrijft elke energieregio zijn eigen keuzes.  Die keuzes hebben invloed op onze leefomgeving. Waar passen de ideeën voor zonne- en windenergie in de ruimte? Past het op het energienet? En zijn de plekken maatschappelijk gezien acceptabel en financieel haalbaar? Het vraagt een zorgvuldige afweging en die maken de regio’s samen met maatschappelijke partijen, ondernemers en inwoners.
Tot aan de concept-RES waren in veel regio’s vooral ‘professionele’ organisaties betrokken bij de RES. De nadruk lag op het verzamelen van feiten en het zoeken naar locaties waar de opwek van duurzame energie mogelijk kan zijn: de ‘zoekgebieden’. Daarover vindt nu in veel regio’s intensiever het gesprek plaats met de omgeving. Het is belangrijk dat overheden en inwoners  zo vroeg mogelijk met elkaar in gesprek zijn. Ook met mensen die soms minder snel hun stem laten horen.

De RES-regio’s in het gebied van de waterschappen Rivierenland, rijn en IJssel en Vallei en Veluwe zijn:

Regio Achterhoek
Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Winterswijk

Regio Alblasserwaard
Gorinchem, Molenlanden

Regio Arnhem Nijmegen
Arnhem, Berg en Dal, Beuningen, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen, Zevenaar

Regio Amersfoort
Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes, Leusden, Soest, Woudenberg

Regio Drechtsteden
Alblasserdam, Dordrecht, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht, Zwijndrecht

Regio Foodvalley
Barneveld, Ede, Nijkerk, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal, Wageningen

Regio Noord-Veluwe
Elburg, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek, Putten

Regio Fruitdelta Rivierenland
Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Zaltbommel

Cleantech Regio
Apeldoorn, Brummen, Epe, Heerde, Lochem, Voorst, Zutphen

123456789101112131415161718192021222324252627