Bloemrijk Bloemkampen

26 augustus 2021

Op de overgang van de Veluwe naar het Veluwemeer, tussen Harderwijk en Nunspeet, ligt Bloemkampen. Een gebied waar je nog ongestoord kunt uitkijken over land en water. Met de aanleg van nieuwe natuur en het versterken van bestaande natuur gaat de Bloemkampen uitgroeien tot een natuurgebied van ruim 300 hectare met bloemrijke hooi- en graslanden.
De Bloemkampen is van nature een vochtig gebied. Dit komt onder meer door constante aanvoer van schoon kwelwater vanaf de Veluwe. En ook de Hierdense beek en vele andere beken zorgen voor watertoevoer. Door intensivering van de landbouw met gebruik van meer mest en door veranderde grondwaterpeilen in de afgelopen decennia, is de variatie aan planten achteruitgegaan. Gelukkig zien we in de oevers van sloten en greppels nog restanten van de oorspronkelijke rijkdom aan planten.
De provincie Gelderland, het waterschap Vallei en Veluwe, de gemeente Nunspeet, de gemeente Harderwijk en Natuurmonumenten werken samen aan het realiseren van Bloemrijk Bloemkampen. Het is de bedoeling dat de groene graslanden weer een kleurenpalet worden met onder andere geel van de dotterbloemen, lila van de pinksterbloemen en roze van de koekoeksbloemen. Als het gebied bloemrijker wordt, profiteren ook dieren daarvan. De verwachting is dat er hier in de toekomst meer vlinders en vogels als veldleeuwerik en tureluur boven de graslanden te zien zullen zijn. Uiterlijk in 2025 moeten de graslanden bloemrijker zijn.

Natuurmonumenten en waterschap Vallei en Veluwe hebben zorgvuldig onderzoek gedaan naar de juiste maatregelen. Het minder diep maken van sloten en beken is een van de te nemen maatregelen. Op de minder steile oevers kunnen planten zoals de dotterbloem, kattenstaart en moerasspirea makkelijker groeien. Met de maatregelen komt water makkelijker bij de wortels van die wilde planten, waardoor ook zij weer kans hebben te groeien en te bloeien en er weer een geel, paarse en witte bloemenzee ontstaat in de weilanden. Een andere maatregel is op een aantal plekken het voedselarmer maken van de bodem. Dat kan gebeuren door vaak te maaien en af te voeren of door te plaggen.

Vergroenen van tuinen


Water Natuurlijk vindt groene en klimaatbestendige tuinen en bedrijventerreinen belangrijk. We zijn dan ook verheugd dat de Noord-Veluwse gemeenten en waterschap Vallei en Veluwe een speciale subsidie beschikbaar hebben gesteld: de stimuleringsregeling.
Deze regeling is speciaal voor inwoners en bedrijven uit de gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek en Putten. Door deze gemeenten en waterschap Vallei en Veluwe wordt de subsidie verstrekt. De gemeenten hebben Veluwe Duurzaam gekozen als centraal loket voor alle aanvragen voor de stimuleringsregeling.
Ook landelijk sloot een groot aantal organisaties dinsdag 6 juli een overeenkomst over het vergroenen van tuinen, met als doel het beperken van de gevolgen door klimaatverandering. De betrokken organisaties vragen aandacht voor minder steen en meer groen in de Nederlandse tuin. In 2021 en 2022 organiseren ze diverse activiteiten met als motto: ‘Een groener Nederland begint in je eigen tuin’.
In de Groene Gids staan ideeën om tuinen te vergroenen. Bekijk hier waar je rekening mee moet houden, welke acties je kunt ondernemen en ontdek welke stappen je zelf kunt zetten om bij te dragen aan een klimaatbestendige en biodiverse buitenruimte. Er zijn veel instanties die hun uitgebreide kennis over dit onderwerp willen delen, op landelijk, regionaal én plaatselijk niveau. Bekijk hier om welke organisaties het gaat.
Van 12 tot en met 18 april 2022 is het de Week van de Groene Tuin. Tuinbezitters krijgen tips en informatie over het verwijderen van stenen en het planten en beheren van groen. Ook tuincentra, hoveniers, kwekers en gemeenten ontvangen informatie over het activeren van tuinbezitters. Volgend jaar vindt ook opnieuw het NK Tegelwippen plaats.

Waterkwaliteit Rijn vraagt extra inzet


Het gaat duidelijk beter met de Rijn en zijn zijrivieren. Dat laten nieuwe rapporten van Internationale Commissie ter Bescherming van de Rijn (ICBR) over de ecologie en de waterkwaliteit van de Rijn zien. Dankzij de verbeterde waterkwaliteit en de uitvoering van maatregelen voor het herstel van de passeerbaarheid en natuurontwikkeling hebben de levensgemeenschappen van de Rijn sinds 1990 aanzienlijke vooruitgang geboekt.
Bijna alle typische vissoorten zijn tegenwoordig weer te vinden in de Rijn, waaronder ook trekvissen zoals de zalm. Op veel plekken is er echter sprake van een dominantie van soorten die lage eisen stellen aan hun leefgebied of invasieve soorten. Er moeten meer waardevolle habitats met een grotere structuurrijkdom in de oeverzone worden aangelegd en verdere migratiebarriĂšres voor vissen moeten uit de weg geruimd worden.
Steeds vaker voorkomende extreme gebeurtenissen als gevolg van de klimaatverandering (bijv. lage waterstanden en hoge watertemperaturen) hebben een effect op de fauna en flora in de Rijn. Om de gevolgen van de mondiale veranderingen in het milieu en de complexe verbanden beter te kunnen begrijpen, is verder onderzoek noodzakelijk.
De emissies van nutriënten en zware metalen zijn sinds de vorige inventarisatie verder afgenomen, in de eerste plaats door de reductie van puntlozingen.
Microverontreinigingen, bijvoorbeeld door röntgencontrastmiddelen en gewasbeschermingsmiddelen, blijven een uitdaging. Door maatregelen te nemen, met name aan de bron tot en met de uitrusting van rwzi’s met de vierde zuiveringsstap, kunnen ze in de toekomst worden verminderd. Dit is op sommige plekken in Zwitserland, Baden-WĂŒrttemberg en Noordrijn-Westfalen al gebeurd.

Bekading Hoenwaard is een dure grap


De Hoenwaard is een uiterwaard langs de IJssel bij Hattem. Een gebied dus, dat bedoeld is om bij hoge waterstanden van de IJssel te overstromen. De Hoenwaard is onderdeel van het Natura 2000-gebied Rijntakken.
Het gebied is voorzien van een kade, om te voorkomen dat de landbouwgronden al bij een iets hogere waterstand van de IJssel onderlopen. Wanneer het water hoog genoeg staat loopt het over de zomerdijk heen de uiterwaarden in. Daarvoor zijn de uiterwaarden ook bedoeld.
Het is al jaren bekend dat deze kade slecht is. Het waterschap voert regelmatig beheerswerkzaamheden aan deze kade uit.
Aangezien er in en rond de Hoenwaard verschillende opgaven liggen heeft het Waterschap Vallei en Veluwe in 2017 het initiatief genomen voor een gebiedsproces Hoenwaard 2030. Samen met de provincie Gelderland, Rijkswaterstaat, de gemeenten Heerde en Hattem en agrariërs werken ze aan de toekomst van de Hoenwaard. Aanleiding vormen diverse belangen en opgaven, zoals de stevigheid van de kades naast de wetering, de levensduur van het gemaal, de toekomst van de agrarische sector, de ontwikkeling van natuur en overige wensen zoals bewoning, recreatie en waterveiligheid op de IJssel. Vooruitlopend op de uitkomsten van Hoenwaard 2030 heeft het Waterschap besloten de kades (nog) niet structureel aan te pakken.
Hoenwaard 2030 is de afgelopen 3 jaar ontwikkeld. Het plan voorziet onder andere in een kade met flauwere taluds en bredere beheerspaden, vernieuwing van het gemaal, natuurontwikkeling en ontwikkelmogelijkheden voor natuur-inclusieve landbouw en zal de komende jaren worden gerealiseerd
Door de onverwacht hoge zomer waterstand in de IJssel door de zware regenval in Duitsland is de kade bij stijging van het IJsselwater op een plek doorgebroken. Hetgeen versneld vollopen van de Hoenwaard tot gevolg had. Het waterschap heeft het gat provisorisch gedicht en is eind augustus begonnen de kade te herstellen.
Water Natuurlijk juicht gebiedsprocessen als de Hoenwaard 2030 zeer toe. Wij zijn voor integrale aanpak van de opgaven en groot voorstander om dat met alle betrokkenen te doen.
Wel betreuren wij het dat het waterschap veel geld wil gaan besteden aan een beperkte bescherming met een kade van een relatief klein landbouwgebied, dat nota bene de status heeft van Natura 2000-gebied.

Meer nitraat naar grondwater uitgespoeld


De afgelopen twee jaar is vanuit de landbouw gemiddeld meer nitraat naar grondwater uitgespoeld, als gevolg van de droogte. In de zuidelijke en oostelijke zandgebieden kwam dat zelfs boven de Europese norm uit. Dat blijkt uit een jaarlijkse rapportage van het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en Wageningen Economic Research.
Deze ontwikkeling betekent volgens minister Carola Schouten een grote opgave voor het verbeteren van de waterkwaliteit.
In Nederland mogen bepaalde agrarische bedrijven meer dierlijke mest van graasdieren op hun land gebruiken dan de algemene norm die de Europese nitraatrichtlijn voorschrijft. Deze regeling heet “derogatie”.
In 2019 was het overschot van stikstof naar de bodem op zogenaamde derogatiebedrijven het laagste sinds 2006. Ook heeft derogatie in de jaren vanaf 2006 geen negatieve effecten gehad op de waterkwaliteit. Wel nam de uitspoeling van nitraat naar het grondwater toe in 2019 en 2020. Dit komt vermoedelijk door de droogte van de afgelopen jaren. Door droogte groeien gewassen minder goed. Ze nemen dan minder stikstof op. Ook een laag neerslagoverschot, wat leidt tot ‘indikking’ van het gemeten grondwater, kan leiden tot hogere nitraatconcentraties.
In het zuiden en oosten van de Zandregio steeg de concentratie in 2020 tot 63 milligram per liter. Dat is boven de EU-norm van 50 milligram per liter. In de hele onderzochte periode (2006-2020) daalde de concentratie in de hele Zandregio wel.

Nieuwe versie van landbouwmaatregelen nutriënten op de kaart


‘Maatregelen op de kaart’ laat voor ieder landbouwperceel in Nederland zien welke landbouwmaatregelen agrariĂ«rs er kunnen nemen om emissies van stikstof en fosfor naar water terug te dringen. Onlangs werd een nieuwe, verbeterde en verbrede versie van de tool opgeleverd, die ook in de praktijk is getoetst.
Om de uit- en afspoeling van stikstof en fosfor naar water terug te dringen, worden agrariërs via het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer gestimuleerd maatregelen te nemen die zijn opgenomen in de zogenaamde lijst die door het Bestuurlijk Overleg Open Teelten (BOOT) is vastgesteld, de zgn. BOOT-lijst. Deze lijst omvat meer dan 100 maatregelen. Voor agrariërs, landbouwadviseurs en waterbeheerders is het vaak een lastige puzzel om met deze lijst slimme keuzes te maken voor effectieve maatregelen.
Maatregelen op de kaart koppelt de maatregelen aan percelen. Zo ontstaat een locatie-specifieke maatregelenlijst. Daarop staan alleen die maatregelen weergegeven die effectief en toepasbaar zijn gegeven de kenmerken van het betreffende perceel. Dit geeft een aanzienlijke verdunning van de lange BOOT-lijst. Zo kunnen boeren een gerichtere en beter onderbouwde keuze voor maatregelen maken en kunnen eenduidiger adviezen worden opgesteld. In 2020 is de kaart ook als basis verwerkt in de tool BedrijfsBodemWaterPlan die is toegepast in het ZLTO-project Bodem-UP en inmiddels inzetbaar in heel Nederland.

Neem water op in de gemeentelijke verkiezingsprogramma’s!

25 juni 2021

Water verdient een eigen plaats in de verkiezingsprogramma’s voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. Die noodzaak wordt alleen maar groter met de toenemende druk op onze ruimte en klimaatverandering. Gemeenten kunnen een belangrijke rol spelen door water al vanaf het begin in de planvorming mee te nemen en ruimte te geven aan slimme koppelingen. Samen met andere overheden zoals de waterschappen, met bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden.

Daarom hebben we als Water Natuurlijk samen met onze fracties in Rivierenland, Rijn & IJssel en Vallei & Veluwe enkele kernpunten geformuleerd die volgens ons belangrijk kunnen zijn voor gemeenten/gemeentepolitiek in onze Waterschapen.

Wat kunnen gemeenten doen? Zorg bijvoorbeeld voor meer groen en minder verharding in woonwijken en in de openbare ruimte. Dit zorgt voor minder wateroverlast en helpt ook tegen hittestress. Wees om dezelfde reden zuinig op bestaande groenstructuren, braakliggende gronden enzovoorts. Op braakliggende gronden kan tijdelijke natuur ontstaan en worden gestimuleerd. Er zijn regelingen voor, die uiteindelijke ingebruikname wel mogelijk maken. Zo’n plek is dan een extra bijdrage voor het groen in de stad.

Creëer ook meer (tijdelijke) waterberging in plassen en sloten of op bv waterpleinen. Dit biedt tegelijkertijd kansen voor recreatie (varen, vissen, zwemmen).

En zorg dat bij locatiekeuzes van nieuwe woonwijken of bedrijventerreinen rekening gehouden wordt met het waterbeheer. Dus liever niet bouwen op plaatsen waar de kans op wateroverlast groot is, zoals laaggelegen locaties.

Boek – Levende bermen – Rita van Biesbergen


Natuurvriendelijke bermbeheer stimuleren en een brug slaan tussen ecologen en ontwerpers is de missie van het boek ‘Levende bermen’, over ecologie en architectuur van de (weg)berm. Nederland heeft twee miljoen hectare aan bermen, wegbermen, spoorbermen, bermen langs dijken, sloten en kanalen. Het overgrote deel daarvan bestaat uit soortenarm ruig gras met een lage ecologische waarde. Dat kan ook anders. Er zijn talrijke voorbeelden en experimenten die bewijzen dat soortenrijke ‘bonte bermen’ – de term is de titel van het baanbrekende boek uit 1979 van ecoloog Piet Zonderwijk- een verrijking zijn voor het planten- en dierenleven en een aantrekkelijk landschap opleveren. Dat vraag echter wel van eigenaren, wegenbouwers, ontwerpers en beheerders dat zij zich gezamenlijk inzetten voor een unieke verzameling natuurstroken.
Beide aspecten, ecologie en architectuur, komen uitgebreid aan de orde in essays waarin de actualiteit wordt voorzien van een historisch perspectief.
In de Atlas van favoriete bermen, wordt aandacht besteed aan meer dan 20 mooie en inspirerende voorbeelden waarvan de Grebbedijk in Wageningen er een van is.Dit dijktraject tussen Rhenen en Wageningen van bijna 6 kilometer wordt de komende jaren omgevormd tot een multifunctionele dijk met meer ruimte voor natuur en recreatie.
De hekken zijn in 2018 verwijderd waardoor de dijk een mooier landschappelijk ruimtelijk element wordt in zijn omgeving en op de dijktaluds worden bloemmengsels ingezaaid. De Vlinderstichting monitort de proeflocaties op erosiebestandigheid en de kwaliteit van de biodiversiteit want vlinders spelen een belangrijke rol als indicatorsoort.
In 2016 introduceerde Peter Glas toenmalig voorzitter van de uni van waterschappen de prijs: Pro Flora et Securitata voor Flowerpowerdijken.
Inmiddels zijn er al meerdere initiatieven bekroond, wie weet gaat de eerstvolgende prijs naar de heringerichte Grebbedijk!
Het boek is te bestellen bij uitgeverij Blauwdruk of in de boekhandel.

Wandel je graag? Word een wandelbaas!


De Nederlandse waterschappen willen zoveel mogelijke mensen betrekken bij hun werk. Dat doen ze met de campagne ‘Waterbazen’(opent in nieuw venster)(verwijst naar een andere website). In het kader van deze campagne kun je nu een speciale wandelgids op je telefoon downloaden: de Doe & ontdek-gids Waterbazen Wandelingen. Wandel je graag? En wil je bijdragen aan schoon en voldoende water? Neem deze gids dan eens mee!
De doe & ontdek-gids kun je meenemen tijdens elke wandeling: op de dijk, in de natuur of in de stad. Tijdens de wandeling kom je meer te weten over het werk van de waterschappen Ă©n kun je zelf aan de slag met opdrachten. Wandel je over een dijk? Dan kun je deze bijvoorbeeld inspecteren op scheuren of andere schade. En in de stad kun je beoordelen welke tuin het meest watervriendelijk is. De gids geeft ook aan welke opdrachten extra leuk zijn voor kinderen.


De STOWA zoekt manieren om Thermische Energiewinning uit Oppervlaktewater (TEO) en fosforverwijdering ecologisch Ă©n economisch aantrekkelijk te kunnen combineren. Op zoek naar innovatieve oplossingen heeft de STOWA een challenge uitgeschreven.
Deel je idee, maak kans op de hoofdprijs van 1.000 euro en op verdere uitwerking van je idee in samenwerking met de STOWA.
In het nationale Klimaatakkoord is vastgelegd dat woningen en gebouwen in 2050 grotendeels aardgasvrij moeten zijn. Oppervlaktewater heeft grote potentie om in de warmtevraag te voorzien. We zien dan ook een sterke stijging in interesse om TEO toe te passen. De verwachting is dat dit zal doorzetten.
Daarnaast bevat ons oppervlaktewater vaak veel voedingsstoffen, zoals fosfor en stikstof, met negatieve effecten op de biodiversiteit in het water. Het verminderen van fosfor is vaak effectief om dichter bij de waterkwaliteitsdoelen te komen.
Bij het toepassen van TEO op wijkniveau wordt water verpompt door filters en over warmtewisselaars. Dit kan schadelijk zijn voor de ecologie in het water. Mogelijk biedt het verpompen van dat water echter ook kansen voor waterkwaliteitsverbetering. ‘Je hebt het water immers al in handen.’ Als we fosfor uit het water kunnen halen bij de TEO-installatie, helpt dat de ecologie in het ontvangende water.
Zo kunnen we het opgepompte water in stedelijk gebied met een betere kwaliteit lozen dan we het hebben onttrokken. Schone energie en verbetering van de ecologie kunnen zo hand in hand gaan.
Alle ideeën zijn welkom. Combinaties van bestaande technologie, of volledig nieuwe ontwerpen. Voor de hand liggend of juist out-of-the-box.

123456789101112131415161718192021222324252627