Call us Call Us (111) 234 - 5678

NL

Veenweide – het moet anders

Er is zo langzamerhand bijna niemand meer die zal ontkennen dat het behoud van veenweide om urgente en onomkeerbare maatregelen vraagt. Onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek samen met de Universiteit van Wageningen (Volkskrant 6 november 2017), laat zien dat de problemen in Friesland het grootst zijn van heel Nederland. Niet onlogisch omdat hier grote veenpakketten aanwezig zijn.

Maar de oorzaak ligt ook aan de ontzettend lage waterpeilen in de veenweidegebieden. In vergelijking met andere provincies staat het waterpeil daar hoger dan bij ons in Fryslân. De voortdurende peilverlagingen van de afgelopen tientallen jaren hebben het probleem alleen maar verergert. En dat allemaal ten gunste van de landbouw. Peil volgt functie is een bekend credo, zoals jarenlang door LTO als uitgangspunt is gehanteerd. Productie – productie – productie ……. Immers de voedselschaarste moest bestreden worden. In de jaren na de tweede wereldoorlog nog begrijpelijk maar anno 2017 gaat die vlieger niet meer op. Weliswaar is er nog steeds voedselschaarste maar er begint begrip te ontstaan dat Nederland daarbij niet voorop behoeft te lopen om die schaarste te bestrijden. Zeker niet als dat ten koste gaat van de leefbaarheid op het platteland.
Steeds meer komt kritiek bovendrijven op de manier waarop de agrarische sector zijn bedrijfsvoering vorm geeft. Vooral bij de intensieve melkveehouderij met schaalvergroting en de drang naar steeds productie manifesteert zich deze kritiek onder verwijzing naar o.a. de eentonigheid van het landschap (groen – groen – groen), overdadige bemesting waardoor het bodemleven in het grasland wordt teniet gedaan, gebrek aan biodiversiteit en het verdwijnen weidevogels. De kritiek uit zich in columns van vertegenwoordigers van allerlei organisatie die iets met natuur en milieu hebben. Maar ook wetenschappers laten zich horen. Kening fan de Greide als theateropvoering laat de dilemma’s zien van de huidige doorgeschoten bedrijfsvoering. Ook het boek ‘Landschapspijn’ van Jantien de Boer laat zien waar het aan schort. Het begrip neemt toe dat het zo niet langer kan. Ook binnen de agrarische sector maar ook bij de zuivelindustrie wordt ingezien dat het roer om moet.

De provincie onderkent inmiddels ook het probleem dat er in de agrarische sector dingen anders moeten. Meer gericht op een bedrijfsvoering van natuurinclusieve landbouw met een beter evenwicht tussen landbouwproductie en natuur. Gevarieerder landschap, meer biodiversiteit! Samen met de agrarische sector moet daaraan handen en voeten worden gegeven. De provincie heeft daarbij aangegeven dat de sector in 2025 ‘natuurinclusief’ moet zijn. Dat mag gerust ambitieus worden genoemd als daarbij wordt bedacht dat de provincie daarin niet sturend wil optreden. De sector moet het zelf doen. Weliswaar beseft de sector ook dat het anders moet. Er zijn inmiddels genoeg agrarische collectieven die hun bedrijfsvoering anders en natuurgericht en kleinschaliger inrichten. De provincie wil daarbij ondersteunend zijn.

Water Natuurlijk wil evenwel meer sturing op dit soort processen. Natuurlijk is van onderen op altijd beter dan van bovenaf opleggen. Maar iets meer sturen en meenemen in het proces om die ambitieuze doelen te halen, lijkt onontkoombaar om sneller de eigen ambities waar te maken. Wat dat betreft is de houding die de provincie inneemt in de veenweidediscussie geen voorbeeld van een actieve houding in een problematisch dossier. Al meer dan twintig jaar staat dit dossier op de agenda van het provinciaal bestuur. Nooit maar dan ook nooit is er ook maar een poging gedaan iets te doen om het proces van CO2 uitstoot aan te pakken. Altijd weer was met name het CDA als toonaangevende partij in onze provincie leidend in het tegenhouden van de discussie. Met alle gevolgen van dien. Wil de provincie bekend staan als meest vervuilende provincie bij de CO2 uitstoot? Zou er een organisatie zijn die de rechter vraagt te bekijken of hier niet sprake is volstrekt falend beleid. Naar het voorbeeld van Milieudefensie die het rijk voor de rechter heeft gedaagd meer te doen om de klimaatdoelen te halen?

Maar nu ligt er een provinciale veenweidevisie (2016) gedragen door allerlei natuurmaatschappelijke organisaties, LTO en het waterschap. Hierbij is de afspraak gemaakt dat het waterpeil omhoog gaat om de veenoxidatie terug te dringen (gemiddeld 90 cm onder het maaiveld). En dat gewerkt wordt naar een uitvoeringsprogramma 2.0 dat in 2017 tot uitvoering wordt gebracht. Tussentijds wordt dan geëxperimenteerd met peilverhogingen in combinatie bv. met onderwaterdrainage. Ook wordt boergestuurd peilbeheer toegepast. Uiteraard in overleg met het waterschap maar de agrariër stuurt zelf op het peilbeheer binnen afgesproken bandbreedtes. Voor dit soort experimenten is een bedrag van 12 miljoen beschikbaar terwijl de lopende experimenten slechts 2 tot 3 miljoen kosten. Nog ruimte voldoende om met meer energie aan de slag daadwerkelijk slagen te maken in een experimentele aanpak hieraan echt iets te doen.

Die experimenten zouden de basis moeten vormen van een uitvoeringsprogramma 2.0. In 2017 wel te verstaan. Niets is minder waar. Het gebeurt opnieuw niet. Jarenlang de discussie tegenhouden, eindelijk aangeven er iets aan te willen doen, en nu het erop aankomt tot de ontdekking komen dat er zoveel speelt binnen de agrarische sector dat er eerst een integraal plan moet worden opgesteld! Het is toch niet te geloven. Opnieuw voorlopig niets doen.

Treurig ook voor de sector zelf die inmiddels inziet dat het anders moet en er dus een betrouwbare overheid moet zijn die helpt die omslag te maken.

Water Natuurlijk betreurt in hoge mate de passieve houding van het provinciaal bestuur. Allerlei natuurmaatschappelijke organisaties willen het anders. De agrarische sector beweegt. De provincie zelf die ook aangeeft de sector anders te willen inrichten naar een meer natuurinclusief bedrijfsvoeringsmodel. Daar financieel ook aan bijdraagt met het Livinglab Fryslân natuurinclusieve landbouw dat verdienmodellen onderzoekt met bedrijfsvoeringsmodellen die meer rekening houden natuur en biodiversiteit.

‘Dus kortom provincie Fryslân pak door. It kin en moat oars!’

Martin Dijkhoff – lid Water Natuurlijk