Blog van Gerda: ervaringen van een nieuwe waterschapsbetuurder

Maar liefst 95.545 mensen stemden 20 maart 2019 op Water Natuurlijk! Een fantastisch resultaat waardoor we de grootste partij werden in het Algemeen Bestuur. Op mijzelf stemden maar liefst 6.021 mensen. Ik was en ben niet alleen dankbaar, maar ook trots op het vertrouwen dat deze mensen in ons en mij stellen. Dat schept verplichtingen! Vandaar dat het mijn vaste voornemen is om op regelmatige basis verslag te doen van mijn wederwaardigheden als lid van het Algemeen Bestuur van het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden.

Op 28 maart was de feestelijke installatie door een oude bekende: dijkgraaf Patrick Poelmann. Als lijsttrekker namens D66 Utrecht in 2010 was hij mijn coach. Een fijne man met enorm veel bestuurservaring, een groot netwerk, scherp inzicht en onomwonden meningen. Een echte waterman ook. Dat trof ik ook aan tijdens het enorm goed georganiseerde inwerkprogramma: echte watermensen. Ook al heb ik eerder zeer gedreven ambtenaren en bestuurders meegemaakt: ik leerde nu echte “vakidioten” in de meest goede zin van het woord, kennen. Ik trof echter ook een organisatie aan die kraakte aan alle kanten. In slechts een paar jaar moest het waterschap worden omgevormd van een technische uitvoeringsorganisatie naar een volwassen project- en bestuursorganisatie. Ging het in een waterschap eeuwenlang als vanzelfsprekend alleen over de wettelijke taken: de zorg voor droge voeten, schoon en voldoende zoet water – sinds het steeds meer manifest worden van de gevolgen van de klimaatverandering heeft het waterschap veel en veel meer opgaven en uitdagingen. Hoe lang kan je dijken blijven verhogen als tegelijkertijd de bodem in het westelijke veenweidegebied daalt? Hoe lang en tegen welke kosten kun je de verzilting tegengaan van het westelijk gebied? Hoe duurzaam is het  om met de lage grondwaterstand in het oostelijke heuvelgebied, zoet water te blijven pompen naar het westelijke veengebied? Vragen die parallel bestuurlijk beantwoord moeten worden met grootschalige en langlopende projecten als de versterking van de oudste dijk van Nederland, de Lekdijk en het opknappen van de Gekanaliseerde Hollandse IJssel. Tot slot worden de uitdagingen voor het waterschap nog groter door de noodzakelijke landbouw- en energietransitie en de verstedelijkingsopgave.

Wat trof ik nog meer aan na de installatie? Een voor mij onbekend monistisch systeem. Gemeenteraden, provinciale staten, het parlement, ze werken allemaal duaal: het dagelijks bestuur staat los van het algemeen bestuur. Dat is in waterschappen niet het geval. Het dagelijks bestuur is ook algemeen bestuur. De gekozen volksvertegenwoordiging, het algemeen bestuur, bestaat dus tegelijkertijd uit de uitvoerders van hetgeen de volksvertegenwoordiging bepaalt. Daarnaast bestaat het algemeen bestuur niet alleen uit gekozen volksvertegenwoordigers. Wettelijk is bepaald dat de categorieĂ«n landbouw-,  natuur- en economisch-belanghebbenden een vaste zetel hebben in zowel het algemeen bestuur als het dagelijks bestuur. De afgevaardigden vanuit deze categorieĂ«n worden benoemd via interne, niet-wettelijke en niet-openbare procedures. De hoeveelheid zetels die deze categorieĂ«n krijgen is wel wettelijk bepaald via een verdeelsleutel. In het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden gaat het om 7 zetels in totaal. Zij vormen 1 fractie en zijn dus in zetels net zo groot als wij zijn. Dat voelt vreemd, anders en anachronistisch na een intensieve verkiezingscampagne waar de overige 23 zetels via openbare en algemene verkiezingen worden verdeeld.  Links of rechts om, alle andere gekozen volksvertegenwoordigers kunnen niet om de fractie van deze 7 ‘geborgden’ heen als je een coalitie wilt vormen, omdat het dagelijks bestuur altijd moet bestaan uit 1 ‘geborgde’.

Maar gelukkig zijn alle algemeen en dagelijkse bestuursleden, van welke partij of categorie ‘geborgden’ ook, echte watermensen: “vakidioten” in de meest goede zin van het woord. De samenwerking met iedereen voelt dan ook vanaf de drukke start, heel erg goed!

Toon alle berichten in deze rubriek