Het Nationaal Programma Transitie Landelijk Gebied

bron: Nu.nl

Het zal niemand ontgaan zijn: de startnotitie van het kabinet met het Nationaal Programma Transitie Landelijk Gebied (NLPG) is 10 juni gepubliceerd. De commotie die de afgelopen weken is ontstaan hierover, laat zien dat situatie die is ontstaan onder de kabinetten Rutte 1 en Rutte 2 en niet opgelost is door het kabinet Rutte 3, niet langer kan blijven doormodderen. Niet voor de boer, niet voor de natuur, niet voor de stedeling, niet voor de waterkwaliteit en niet voor de luchtkwaliteit.

Het Nationaal Programma voor de transitie van het landelijk gebied is het eerste gedeelte van een integraal programma om de kwaliteit van onze
natuur te verbeteren, ons watersysteem robuuster en gezonder te maken en om landelijk gebied klimaatneutraal te maken. Het onderdeel dat de meeste aandacht  trekt is het stikstofplan van het kabinet. Landbouw stoot nu eenmaal 46% van alle stikstof uit in Nederland. Maar ook andere sectoren zullen minder stikstof moeten gaan uitstoten. Na dit programma voor de landbouw volgen nog voor uiterlijk 1 oktober de plannen voor industrie en transport. Eén van de belangrijkste plattegronden in het stuk is dan ook welke functie waar in Nederland het best past vanuit het uitgangspunt dat water en bodem sturend zijn voor de ruimtelijke ordening van ons land. Daarbij is het goed te benadrukken dat de plattegrond geen absolute fixed state is, maar een richtinggevende kaart.

Bij het NLPG hoort ook de beslisnota ‘Perspectieven voor agrarische ondernemers’ waarin gesteld wordt: “We zien dat het landbouwsysteem in haar huidige vorm niet aansluit bij wat de bodem, het watersysteem en onze natuur kan dragen. De integrale, deels gebiedsoverstijgende, maar vooral gebiedsgerichte aanpak voor stikstof, water, natuur en klimaat zal leiden tot ingrijpende aanpassingen in het landelijk gebied en de agrarische sector. Een transitie van het landbouw- en voedselsysteem is daarom onontkoombaar: de sector moet de omslag maken naar kringlooplandbouw. Dat betekent dat er wel toekomst is voor de landbouw, maar: niet alles kan overal en het kan niet meer zoals het altijd ging.”

Het NLPG werd op 23 juni door bijna een 2/3 meerderheid aangenomen door de Tweede Kamer. Op de brief die perspectief zou moeten bieden voor agrariërs om te voldoen aan de maatregelen en te kunnen omschakelen naar kringlooplandbouw, was echter alom grote kritiek. Ook de Unie van Waterschappen roept op tot concrete maatregelen zodat agrariërs weten waar ze aan toe zijn. Ook Water Natuurlijk meent dat het voor het draagvlak onder boeren een grote gemiste kans is dat boerengezinnen nu wel een mogelijk einde van hun (soms al eeuwenlange familie-) bedrijf zien, maar geen mogelijk perspectief wordt geboden voor een duurzame doorstart naar kringlooplandbouw. Op 6 juli kwamen daarom o.a. de federatie van agro-ecologische boeren en caring farmers zelf met een  10 puntenplan dat toekomst kan bieden aan vele boerengezinnen.

Bij het debat werden tevens een groot aantal moties over water ingediend. De UvW heeft hiervan een handige samenvatting gemaakt.

Het NLPG  bevat de doelen voor de Vogel- en Habitatrichtlijn, de Kader Richtlijn Water, de Europese klimaatwetgeving, de nationale Klimaatwet en het Klimaatakkoord landbouw en landgebruik. Het gaat om de
1. De kaderstellende doelen voor onder andere emissiereductie van stikstof, broeikasgassen en waterkwaliteit: dat is het ‘wat’.
2. De structurerende keuzes, zoals het bodem- en watersysteem leidend maken bij ruimtelijke planvorming: dat is het ‘hoe’.

Water Natuurlijk is, net als de organisatie Caring Farmers,  voorstander van de transitie van het landelijk gebied naar kringlooplandbouw, waarin de waterkwaliteit niet onder druk staat van kunstmest, stikstof, ammoniak, pesticides en medicijnresten. Voor veel boeren, bleek ook uit de werkbezoeken van Water Natuurlijk HDSR onlangs, is natuurinclusieve, kringloop of regeneratieve landbouw de uitweg naar minder afhankelijkheid van de bank. Uiteraard is daar nog veel meer voor nodig. Ook de agroindustrie, supermarkten en consumenten zullen verantwoordelijkheid dienen te nemen voor natuurinclusief geproduceerde producten waarvan boeren goed kunnen leven. De prijs per liter melk, bijvoorbeeld, dat een boer ontvangt was rond 1960 ongeveer 4 cent per liter en is dat nog altijd zo. Dat kan en moet anders!

Provincies, ook de provincie Utrecht, zullen voor 1 juli 2023 moeten laten zien welke maatregelen ze de komende jaren willen nemen om het programma ook daadwerkelijk uit te voeren. Aan de hand van die plannen kunnen ze in aanmerking komen voor financiering door het rijk. Water Natuurlijk steunt HDSR om actief om de tafel te gaan met de provincie bij het opstellen van integrale gebiedsplannen. Daarvoor dienden we, samen met LNE, PvdA en AWP, deze motie in, die werd aangenomen. Water Natuurlijk HDSR zal op korte termijn spreken met onder andere D66 en GroenLinks in de Provinciale Staten van Utrecht over de te nemen maatregelen. De maatregelen van de Provinciale Staten zullen immers deels moeten worden uitgevoerd in samenwerking met waterschappen. De eerste reactie van de Unie van Waterschappen onderstreept de noodzaak tot transitie en de zorg voor de KRW-doelen. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

bron: NLPG
bron: NLPG

 

Toon alle berichten in deze rubriek