Waterkwaliteit en Nationaal Programma Landelijk Gebied nader bezien

Er gaat in de media over het Nationaal Programma Landelijk Gebied  (NPLG) veel aandacht naar het effect van stikstof op de natuur. De noodzaak voor een robuust watersysteem, de waterkwaliteit en de Europese Kader Richtlijn Water (KRW) in het het NLPG krijgt veel minde aandacht in de media. Daarom willen we die aandacht hier wel schenken daaraan.

In de Startnotitie NPLG staat: “We willen de kwaliteit van onze natuur verbeteren, ons watersysteem robuuster en gezonder maken en op weg naar een klimaatneutraal landelijk gebied.” Wat is nu de rol van waterkwaliteit in het NPLG? Na de zomer van 2021 zijn doelen voor waterkwaliteit en ook klimaat toegevoegd aan de opgave om de stikstof-depositie in het landelijk gebied te verminderen. Immers, als de agrarische sector toch anders moet gaan boeren, dan is het logisch om de verschillende opgaven te combineren.

Voor de KRW staat uitvoering van de stroomgebiedbeheerplannen centraal. Die waren al in maart 2022 vastgesteld. Er staan veel maatregelen in en zal een flinke inspanning vergen dat voor 2027 uitgevoerd te hebben. Echter, in de ontwerp-plannen was geconstateerd dat er vooral voor landbouw nog een flinke opgave lag. Er kwam een Addendum bij het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn, die de bemesting van agrarische grond regelt. En er loopt nog discussie met de Europese Commissie over het vervolg van de derogatie – dat is de ontheffing die Nederland tot 2022 had om meer stikstof via dierlijke mest op het land te brengen dan andere lidstaten.

Met het NPLG wordt hieraan toegevoegd het grootschalig herstellen van beekdalen op zandgronden. Gedacht wordt aan zones van 100 – 250 m aan beide zijden van de beek. Op de zandgronden ligt een grote opgave voor de waterkwaliteit. Door beken natuurlijker in te richten kan synergie verkregen worden met waterberging, om wateroverlast te voorkomen en water vast te houden als het droog is, aanleg van nieuwe natuur, de Bossenstrategie, groen-blauwe dooradering, etc. Provincies moeten hiermee aan de slag. Water Natuurlijk zal de organisatie aansporen om de provincie daarbij te helpen. Er is bijna een miljard euro voor in het Transitiefonds landelijk gebied en natuur. Binnen HDSR speelt dit echter beperkt; het gaat vooral om het zuiden en oosten van het land.

Toch is het NPLG ook belangrijk voor HDSR en de waterkwaliteit in ons gebied. Vernatting om natuur robuust te maken is ook een KRW doel. Peilverhoging in het veenweidegebied om de CO2 uitstoot te verminderen, kan ook bijdragen aan waterkwaliteit. En ook extensivering, misschien wel 30% minder dieren, geeft minder mest en dus kansen voor de waterkwaliteit. Daarom roept Water Natuurlijk het college op om pro-actief, ‘stroomopwaarts’, de kansen te benutten.

We hebben ook zorgen. Boeren horen bij een leefbaar en mooi buitengebied. Met het huidige beleid is het aantal ondernemers sinds 2000 ongeveer gehalveerd. Water Natuurlijk zou het aantal ondernemers graag op peil houden. Door eerlijke prijzen voor mooie producten, minder focus op export en de bijbehorende ‘race to the bottom’ moet het mogelijk zijn te blijven boeren en tegelijk bij te dragen aan een schone en mooie omgeving. Dat perspectief ontbreekt nu nog, er is geen wervende visie en dat leidt tot tegenstellingen. Water Natuurlijk staat voor deze visie en wil verbinden –  er is nog veel te doen!

Toon alle berichten in deze rubriek