Blog van Margriet Pel over Deltaplan Biodiversiteitsherstel

Zeven maatregelen voor Noord-Hollandse boeren die biodiversiteit ...

Over het Deltaplan
Het Deltaplan Biodiversiteitsherstel (https://www.samenvoorbiodiversiteit.nl/) is een initiatief van inmiddels meer dan 60 publieke en private partners om samen het biodiversiteitsverlies aan te pakken en om te buigen naar biodiversiteitsherstel.

Onder de partners zijn inmiddels 3 waterschappen. Meerdere waterschappen zijn nog bezig met de besluitvorming om te gaan participeren.

Het Deltaplan biodiversiteit kent een aantal speerpunten. Er is een innovatiefonds, waarbij goede plannen financieel gesteund kunnen worden. Ook zijn er innovatielabs die zorgen voor monitoring van de effecten en het vastleggen en delen van kennis en ervaringen. Op korte termijn is een publiekscampagne gepland.

Webinar
Op 29-06-2020 is er speciaal voor waterschappen een webinar gehouden over het Deltaplan Biodiversiteitsherstel.

Diverse sprekers gingen in op het belang van waterschappen voor de biodiversiteit en omgekeerd het belang van biodiversiteit voor waterschappen. Enkele punten noemen we hieronder (in willekeurige volgorde)

Via een gebiedsgerichte aanpak zal gewerkt moeten worden aan o.a.

  • Breed draagvlak;
  • Verdienmodellen voor met name agrariĂ«rs;
  • Wet- en regelgeving;
  • Kennis & Innovatie;
  • Samen werken & elkaar helpen.

Hierbij zal sprake moeten zijn van systeemverandering. Vanuit 4  waterschappen (HH van Delfland, Waterschap Aa en Maas, Waterschap de Dommel en HHNK) werd door DB-ers in het webinar dieper ingegaan op concrete invulling en kansen.

Zo kan natuur helpen bij:

  • Het vasthouden en bufferen van grotere hoeveelheden water.
  • Rietlanden en glooiende oevers kunnen een rol spelen bij golfdemping.
  • Er zijn helofyten filters, zogenaamde waterharmonica’s, mogelijk voor het na-zuiveren van het effluent van rwzi’s, waarbij tegelijkertijd ruimte is voor veel soorten planten, microfauna en macrofauna. Er is een pilot gestart of helofyten filters een rol kunnen spelen bij de afbraak van medicijnresten.
  • Kruidenrijke dijken zijn meer droogte resistent door de diepere beworteling van kruiden ten opzichte van grassen.

Veel wateren voldoen nog niet aan de KRW en natuur kan een rol spelen bij het schoner, helderder en zuurstofrijker worden van water. Er zijn niet altijd technische oplossingen nodig en die hebben vaak niet de voorkeur. Door slim combineren van waterberging met bijvoorbeeld beekherstel, herstel van biodiversiteit, recreatie en extensieve landbouw kunnen dromen werkelijkheid worden.

Daarbij zijn wateren bij uitstek geschikt om verbindingen te vormen, omdat ze vaak een netwerk vormen met veel lijnvormige elementen. Door de randen, oevers en dijken te verbreden en ecologisch te beheren worden goede verbindingszones voor planten en dieren gecreëerd.

Hierbij is in de eerste plaats sprake van het verhogen van biodiversiteit van de eigen assets van het waterschap en vervolgens het facilitairen van initiatieven van andere partijen. Dit kan onder meer betrekking hebben op meer geschikt peilbeheer, beter maaibeheer van dijken, oevers en watergangen, het maken van vis- en faunapassages en op soortbeheer voor enkele specifieke soorten als otter en bever. De bever kan zelfs helpen met het opzetten van het peil door het bouwen van dammen.

Daarbij kan al veel bereikt worden met het beter inzetten van bestaand geld. Bijvoorbeeld door minder, maar intelligenter te maaien. Dit heeft vooral te maken met houding en kennis.

De ervaring leert dat natuur zeer gebaat is bij continuïteit in het beheer. Hierdoor ontstaat een voorspelbaarheid die de vestiging van aan de situatie aangepast planten en diersoorten mogelijk maakt. Moet er echter toch iets nieuw aangelegd worden dan is een voedselarme deklaag en inzaai met een streekeigen kruidenrijk zaadmengsel de sleutel voor succes. De bloemen en insectenrijkdom die hierdoor ontstaat is de basis voor de voedselketen waarvan o.a. vogels en amfibieën kunnen profiteren.

Er staat al veel op papier. De grootste uitdaging is nu het volledig uitvoeren van de plannen. De kennis die al aanwezig is bij onderzoeksinstituten moet verbreed worden naar de uitvoerende lagen van de betrokken organisaties.

Het sluitstuk om het succes van de maatregelen in de praktijk te kunnen volgen is een goede monitoring. Daartoe zijn de laatste jaren nieuwe technieken beschikbaar gekomen als eDNA en insecten-camera’s. Ook is citizen science sterk in opkomst. Door hiervan slim gebruik te maken kan zowel een grote hoeveelheid data worden verzameld als het draagvlak en de kennis worden verbreed. Hierdoor is het mogelijk een koppeling te maken tussen maatregel en effect.

De Unie van Waterschappen levert als collectief een bijdrage door te werken aan een Position paper Biodiversiteit. Er zal op 13 November een seminar worden georganiseerd. Daarnaast wordt gewerkt aan een inspiratiegids. Door deze gezamenlijke aanpak hoeven de waterschappen niet het wiel steeds opnieuw uit te vinden. Op het gebied van biodiversiteit is echter wel sprake van veel gebied specifieke situaties.

Tijdens de afsluitende panel discussie werd dan ook benadrukt dat veel begint met het gesprek aan de keukentafel bij de boer. Boeren zijn een onmisbare schakel als bezitter en pachter van grote hoeveelheden grond. Wederom wordt veel gevraagd van de boer. Deze moeten de mogelijkheid krijgen om trots te zijn op hun landschap en hun bijdrage daaraan en daartoe in staat worden gesteld door een sluitend verdienmodel. Daarmee is de cirkel van dit webinar rond.

De bijdragen aan het webinar kun je hier terugkijken:

Toon alle berichten in deze rubriek