Zoet, zout en wat daar tussen zit

nieuwkoop

Zoet, brak en zilt: een uitdaging tot modernisering

Noord-Holland is door zijn natuurlijke ligging omgeven door zout water. Van nature zijn hierdoor grote delen van onze sloten en vaarten brak. Door dit oppervlaktewater met grote hoeveelheden zoet water afkomstig uit de Rijn “door te spoelen”, is het gelukt om het zoute water te verdrijven.

Door zeespiegelrijzing, maaiveldsdaling en veenoxidatie moet er echter steeds meer gebiedsvreemd zoet water worden ingelaten. Tegelijkertijd neemt de beschikbaarheid door  langere droge perioden af. Volgens Water Natuurlijk moeten we dan ook zuiniger en verstandiger met ons zoete water om gaan.

Bijvoorbeeld door regenwater vanaf het late voorjaar zoveel mogelijk vast te houden en op te slaan in oppervlaktewater, bodemvocht en ondiep grondwater. Dat betekent in landbouwgebieden slimmer drainagebuizen aanleggen en met flexibel peilbeheer anticiperen op weersvoorspellingen. Dat hoeft niet ten koste te gaan van de gewasproductie. Bij een goede monitoring van de hoeveelheid bodemvocht kan deze zelfs toenemen. Er zijn onlangs twee satellieten gelanceerd die de droogteschade in de gewassen beter kunnen registreren. Het waterschap kan deze gegevens gaan gebruiken bij het waterbeheer.

Ook kunnen teelten op den duur aangepast worden aan plaatselijk onvermijdelijke verbrakking, door bijvoorbeeld over te gaan op meer zouttolerante gewassen of gewasvarianten. Als er minder irrigatie nodig is kan plaatselijk tijdelijk zouter oppervlaktewater getolereerd.

Grens tussen zoet en zout is vol leven

In het noorden van onze provincie ontmoeten de zoute Waddenzee en het zoete polderwater elkaar. Juist deze grens wordt door veel mensen als aantrekkelijk ervaren. Op Texel wordt momenteel een keten van binnendijkse brakke natuurgebieden aangelegd. Deze landschappelijk fraaie gebieden zijn rijk aan vogels, en trekken veel toeristen.

In de kop van Noord-Holland is de grens tussen zoet en zout nog scherp en onaantrekkelijk. Water Natuurlijk wil graag dat het “zout” gebruikt wordt om het landschap aantrekkelijker maken. Middels ruimtelijke ordening kunnen daartoe natuurgebieden en landbouwgebieden en buffergebieden op een vanuit het watersysteem duurzamer en logischer manier anders worden gerangschikt.

Een aantal vissoorten zoals de Stekelbaars en de Aal wisselen gedurende hun levenscyclus van zoet naar zout water en omgekeerd. Andere soorten zijn afhankelijk van zeer specifieke brakke omstandigheden. Door de sluizen en gemalen passeerbaar te maken, en geleidelijke overgangen tussen zoet en zout te stimuleren, neemt de visstand toe.

Toon alle berichten in deze rubriek