Extra impuls nodig voor aanpak verdroging

De afgelopen vijftig jaar is de grondwaterstand in Nederland op veel plaatsen gedaald met enkele decimeters tot meer dan een meter. Dit leidt tot verdroging van de bodem, wat nadelige gevolgen heeft voor veel planten en dieren die van een hoog waterpeil afhankelijk zijn. Verdroging is daardoor een belangrijke oorzaak van verlies van biodiversiteit.

Na een advies van de Taskforce Verdroging, ingesteld door het toenmalige ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, stelden de provincies in 2007 een zogenaamde TOP-lijst op van 287 natuurgebieden waar met voorrang een oplossing voor de verdroging moest komen. Het ging om gebieden waar de nood het hoogst was. In 2015 moest de verdroging in 80 procent van deze gebieden zijn opgeheven. Helaas heeft het niet zo mogen zijn. Utrecht en Gelderland hebben in 2009 in hun Waterplannen vastgelegd dat de aanpak van de belangrijkste verdroogde gebieden in 2027 klaar moet zijn.

Enige tijd geleden meldde minister Melanie Schultz (Infrastructuur en Milieu) dat 31 procent van de noodzakelijke maatregelen is uitgevoerd, 21 procent is in uitvoering en voor de rest worden plannen gemaakt. Het is nu aan de provincies, aldus de minister. Natuurmonumenten vindt dat – landelijk gezien – de aanpak van verdroging door de provincies stagneert. ‘Van het prachtige TOP-gebiedenbeleid, dat de steun had van alle bestuurlijke en maatschappelijke partijen, is niets over. Het hangt nu helemaal af van het geheugen én de portemonnee van de afzonderlijke provincies. En van de wil van waterschappen. Je ziet dat die vaak geen zin hebben om het voortouw te nemen, want ja, wie verantwoordelijkheid toont, moet betalen. Gevolg is dat de verdrogingsaanpak vrijwel stil is komen te liggen.’

Gelukkig heeft waterschap Vallei en Veluwe de afgelopen jaren de verdroging van natuurgebieden wél stevig aangepakt. Voorbeelden van uitgevoerde projecten zijn te vinden in Groot Zandbrink bij Leusden, Soesterveen, het Vossenbroek (bij Emst, tussen Epe en Vaassen), het Wisselse en Tongerense Veen.  Projecten die nu lopen of binnenkort van start gaan zijn het Renkums Beekdal, het Valleilint (landgoederengebied ten oosten van Nijkerk), de Hierdense Beek, het Gulbroek (bij Heerde), het Lampenbroek (bij Klarenbeek, gemeente Voorst) en klimaatproject Voorstonden-Leusveld-Oekense Beek (tussen Voorst en Brummen).

We zijn als Water Natuurlijk heel blij met deze aanpak. Maar er zijn ook nog veel verdroogde gebieden die nog steeds op aanpak wachten. Zo zijn in het Gelderse deel van het Binnenveld zijn twee natuurreservaten door de Europese Unie aangewezen als Natura 2000 gebied; de Bennekomse Meent en de Hel/Blauwe Hel. Helaas vinden sommige partijen het opzetten van het waterpeil van het Valleikanaal in het Binnenveld onbespreekbaar. Het is nu de bedoeling om de verdroging van de Bennekomse Meent tegen te gaan door het oppompen van grondwater. In het Utrechtse deel van het Binnenveld is de situatie voor de natuur vrij hopeloos. Op aandrang van de provincie heeft Staatsbosbeheer hier zelfs terrein moeten verkopen.

In het landgoederengebied tussen Leusden, Woudenberg, Renswoude en Barneveld komen verspreid verdroogde natuurgebieden voor. Ook aan de oostkant van de Veluwe en in de IJsselvallei liggen nog enkele gebieden op aanpak te wachten. Dat geldt ook enkele landgoederen binnen het Gooi, zoals Groeneveld en in de laagte van Pijnenburg. Maar de terreineigenaren hier vinden verdrogingsbestrijding niet gewenst, onder andere omdat dit strijdig kan zijn met behoud van de cultuurhistorische waarden.

Provincies en het Rijk bekijken momenteel in het kader van Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) hoe herstelmaatregelen in bestaande natuurgebieden de milieukwaliteit kunnen verbeteren. Veel van deze maatregelen zijn ook gericht op bestrijding van verdroging. Hoopvol is ook, dat het nieuwe Kabinet 200 mln heeft vrijgemaakt voor aanpak van een zone rondom Natura 2000-gebieden. We hopen dat binnen het gebied van Vallei en Veluwe snel plannen ingediend kunnen worden om van dit geld gebruik te kunnen maken.

Toon alle berichten in deze rubriek