Wageningen – Aquathermie Stadsgracht

Thermische energie (warmte winnen) uit oppervlaktewater (TEO) kan voorzien in circa 40 procent van de totale warmtevraag van de gebouwde omgeving. Woon-en zorgcentrum Torckdael in Wageningen is een goed voorbeeld van aquathermie, en maakt gebruik van het water in de stadsgracht.

Water Natuurlijk vindt dat het waterschap niet alleen positief zou moeten staan tegenover aanvragen voor aquathermie (onder de voorwaarde dat dit geen negatieve ecologische effecten oplevert), maar ook actief gemeenten en ontwikkelaars kan stimuleren om van de mogelijkheden voor aquathermie gebruik te maken.

Warmte en koude uit oppervlaktewater

Nederland staat voor de grote uitdaging om in 2050 een warmtevoorziening te hebben waarin we geen aardgas gebruiken en die geen CO2-uitstoot heeft. Om hier invulling aan te geven zijn de laatste jaren diverse technieken beschikbaar gekomen.

Eén van de opties die tot op heden nog maar beperkt aandacht heeft gekregen is aquathermie. Energie uit oppervlaktewater (EOW) – ook wel bekend onder de termen Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO) en aquathermie – benut de thermische energie die zich in water bevindt. Installaties onttrekken en zuiveren het water, waarna de warmte en koude die zich in de ondiepe en diepere lagen van het water bevinden aan het water worden onttrokken. De warmte die de EOW-installaties winnen, wordt vervolgens ingezet om gebouwen of woningen te verwarmen. De koude uit het oppervlaktewater leent zich ook goed voor het koelen van ruimtes. De installaties die voor EOW worden gebruikt, zijn relatief eenvoudig; zij winnen de warmte en koude uit het oppervlaktewater met behulp van onder andere pompen, filters en een warmtewisselaar. De meeste EOW-systemen worden gecombineerd met warmte-koudeopslagsystemen (WKO-installaties).

Aquathermie werkt al in Wageningen

De Woningstichting in Wageningen liet een innovatief energiesysteem ontwikkelen dat zomers warmte uit de stadsgracht haalt en opslaat. ’s Winters wordt deze warmte gebruikt om Woon-en zorgcentrum Torckdael te verwarmen. De innovatieve combinatie zorgt voor een flinke besparing op investeringskosten en geeft het verwarmingssysteem een 25 procent beter rendement dan traditionele warmtepompsystemen. Torckdael bespaart zo jaarlijks ongeveer 119.000 m³ aardgasequivalenten wat leidt tot een jaarlijkse emissiereductie van 205 ton CO2 en 270 kg NOx.

Naar een grootschaliger toepassing

Energiewinning uit oppervlaktewater is nog geen wijdverspreid toegepaste bron van duurzame energie, maar in Nederland zijn al wel een aantal projecten met EOW gerealiseerd. Naast het feit dat veel installateurs, maar ook ontwikkelaars en gebouweigenaren, nog niet goed bekend zijn met het fenomeen EOW, is er nog een aantal andere factoren dat wijdverbreide toepassing van EOW-installaties in de weg staat. Zo moet de energiewinning uit oppervlaktewater voor grootschalige toepassing laagdrempeliger worden, zodat het voor kleinere partijen gemakkelijker is om een EOW-systeem aan te bieden. Daarvoor is standaardisatie nodig. De EOW-projecten die tot nu toe zijn uitgevoerd zijn allemaal maatwerk, waardoor het bij kleine projecten toch erg duur wordt.

Standpunt van Water Natuurlijk

Thermische energie uit oppervlaktewater (TEO) kan voorzien in circa 40 procent van de totale warmtevraag van de gebouwde omgeving. De totale potentie van aquathermie (nu nog niet economisch rendabel) ismeer dan 50 procent. Daarmee biedt energie uit oppervlaktewater veel meer mogelijkheden dan tot nu toe werd aangenomen. Dat blijkt uit onderzoek van adviesbureau CE Delft en onderzoekinstituut Deltares.

In het gebied van de waterschappen Vallei en Veluwe, Rijn en IJssel en Rivierenland lijken vooral de grotere plaatsen langs de grote rivieren en in de Gelderse Vallei kansrijk voor thermische energie uit oppervlaktewater. Water Natuurlijk vindt daarom dat het waterschap niet alleen positief zou moeten staan tegenover aanvragen voor aquathermie (onder de voorwaarde dat dit geen negatieve ecologische effecten oplevert), maar ook actief gemeenten en ontwikkelaars kan stimuleren om van de mogelijkheden voor aquathermie gebruik te maken.


Kansen voor thermische energie uit oppervlaktewater
Bron: CE Delft & Deltares

Toon alle berichten in deze rubriek