Wageningen – Plastic soup te lijf

Van de miljoenen flesjes en blikjes die jaarlijks over de toonbank gaan, belandt nog altijd een aanzienlijk deel naast de vuilbak. Plastic flesjes en blikjes zijn op dit moment verantwoordelijk voor zo’n 40 procent van het zwerfafval. Veel zwerfafval dat niet wordt opgeruimd, belandt via wind en water in de zee waar het onderdeel wordt van de plastic soep, de drijvende vuilnisbelten in de oceanen. Opruimbrigades zoals Wageningen Schoon en de Rijnjutters halen heel wat van dit afval weg. Maar behalve natuurlijk een mentaliteitsverandering – het afval kan men ook zelf opruimen of bij zich houden – is er meer nodig. Statiegeld op wegwerpverpakkingen is het minste. We moeten nu ook snel toe naar een circulaire economie, waarin geen ruimte meer is voor verspilling van grondstoffen en energie.

Belastingbetaler draait op voor eindeloze afvalstromen

Veel afval komt ook in onze rivieren, beken en sloten terecht. Dat is goed te zien aan de strook zwerfafval die tevoorschijn komt, als na hoog water de waterstand in de rivieren weer zakt.

Meer dan drie op de vier Nederlanders en Belgen stoort zich mateloos aan vervuilde straten en blikjes en flesjes in de natuur. Het ziet er vies uit én het veroorzaakt dierenleed. Koeien en andere landdieren worden ziek of sterven als stukjes blik en plastic in hun voedsel terecht komen.

. In onze rivieren en de zee brengt het zwerfafval op grote schaal schade toe aan vissen, vogels en andere dieren, die het in hun maag krijgen, erin verstrikt raken of er in stikken.

De totale kosten van het zwerfvuilbeleid in Nederland liggen op circa 250 miljoen euro per jaar (15,10 euro jaarlijks per inwoner).

Lokale overheden proberen hun grondgebied netjes te houden maar kijken aan tegen een torenhoge factuur voor het opruimen van zwerfvuil, dat voor 40 procent uit drankverpakkingen bestaat. De kosten worden uiteindelijk opgehaald bij alle belastingbetalers via de jaarlijkse gemeentebelasting. Studies tonen aan dat statiegeld voor Nederlandse gemeenten jaarlijks een besparing tot 80 miljoen euro op kunnen leveren.

Opruimacties

In het weekend van 13 oktober hebben bijna 300 vrijwilligers in gemeenten Duiven, Westervoort, Wageningen, Renkum, Neder-Betuwe, Utrechtse Heuvelrug en Lingewaard de oevers van de Rijn schoongemaakt. Deze Rijnjutters haalden gezamenlijk ruim 1.500 kilo afval op. De juttersacties vormen de start van het riviernetwerk Schone Rijn.

De Rijnjutters zijn met name afkomstig van lokale sport-, en vrijetijdsverenigingen. Door acties als deze hopen onder meer IVN Natuureducatie, Rijkswaterstaat en provincie Gelderland meer mensen te betrekken bij en bewust te maken van het probleem rondom zwerfafval.

Binnen het project ‘Schone Rijn’ zijn niet alleen vrijwillige opruimers actief, maar ook ‘rivierafvalonderzoekers’. Zij onderzoeken 4 jaar lang de samenstelling van het zwerfafval langs de Nederlandse rivieren. Met deze informatie is het onder meer mogelijk om afvalbronnen te traceren en met betrokken bedrijven, lokale partijen en overheden naar oplossingen te zoeken. Hoe ook andere riviernetwerken het hoofd bieden aan de plastic soep is te lezen in de folder ‘Schoon Schip Maken‘.

Van wegwerkverpakkingen naar statiegeld

Wanneer plastic soup ter sprake komt zijn ‘recycling’ en ‘circulaire economie’ de meest gangbare trefwoorden. Maar we móeten nog veel slimmer zijn. Natuurlijk moet het weggooigdrag worden veranderd en ontmoedigd. Maar ook het huidige economisch systeem op basis van marktwerking moet in zoverre veranderen dat in de toekomst gebruik wordt gemaakt  meer duurzame modellen met dito producten en een lange levensduur. We moeten eerst al die onnodige of zelfs onzinnige plastic stromen verminderen of – liever nog – terugbrengen tot nul. De Statiegeldalliantie vraagt aan de Nederlandse regering om het statiegeldsysteem in 2018 uit te breiden tot blikjes en alle grote én kleine PET-flessen in Nederland.

Al meer dan 570 Vlaamse en Nederlandse organisaties, verenigingen, lokale overheden en bedrijven hebben zich aangesloten bij de Statiegeldalliantie. We hebben bereikt waterschap Vallei en Veluwe, net als bijvoorbeeld waterschap Rijn en IJssel en waterschap Rivierenland daar ook bij zitten!

Als Water Natuurlijk blijven we het jammer vinden dat dit niet door de Unie van Waterschappen is opgepakt, dat had het ons inziens nog sterker gemaakt!

Naar een circulaire economie

Wij willen het water en de omgeving mooi, schoon en gezond houden. Verontreiniging willen we voorkomen en aanpakken bij de bron. Wat er niet in komt, hoeft er ook niet uitgehaald te worden. Een afvalvrije samenleving begint bij minder en duurzamere verpakkingen – en hergebruik van afval. Ook het afvalwater van huishoudens en bedrijven, dat wij zuiveren in de waterzuiveringen, is een bron van waardevolle grondstoffen en energie. Steeds meer stoffen kunnen waterschappen eruit halen en hergebruiken. Op deze manier bouwen we samen aan een circulaire economie.

Toon alle berichten in deze rubriek